Forcat amerikane të dislokuara në zona lufte janë shënjestruar duke përdorur të dhëna vendndodhjeje të disponueshme komercialisht, sipas raportimeve të trajtuara nga zyrtarët ushtarakë, një tregim se si ekonomia globale e mbikëqyrjes po formëson fushëbetejën.
Në një letër të ndarë me Reuters nga senatori demokrat Ron Wyden, Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) tha se kishte “marrë disa raporte kërcënimi lidhur me shfrytëzimin nga kundërshtarët të të dhënave komerciale të vendndodhjes për të shënjestruar ose mbikëqyrur personelin amerikan në zonat e operacioneve.”
Mesazhi, i dërguar më 14 prill, nuk jepte hollësi të mëtejshme, por zona e përgjegjësisë së CENTCOM përfshin Gjirin Persik, ku forcat amerikane po përballen me ushtrinë iraniane për shkak të Ngushticës së Hormuzit.
Ky zbulim ishte pohimi i parë zyrtar se forcat amerikane janë shënjestruar në një zonë aktive lufte, thanë Wyden dhe një grup ligjvënësish dypartiakë në një letër të dërguar të enjten Pentagonit.
“Të dhënat tregtare të vendndodhjes mund të përdoren për të identifikuar vendet ku grumbullohen trupat amerikane dhe modelet e jetës së tyre të përditshme, gjë që mund të shfrytëzohet nga kundërshtarët për sulme me raketa, dronë dhe bomba në rrugë, si dhe për qëllime kundërzbulimi,” paralajmëronte letra.
Wyden tha në një deklaratë se ka ardhur koha “ta trajtojmë industrinë e reklamimit dixhital si një kërcënim për sigurinë kombëtare.”
Pentagoni nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Ligjvënësit thanë në letrën e tyre se përpjekjet për të marrë më shumë informacion nga zyrtarët ushtarakë mbi shënjestrimin e raportuar kishin qenë të pasuksesshme.
Tregtia e të dhënave të vendndodhjes ngre shqetësime për privatësinë
Të dhënat e vendndodhjes përdoren gjerësisht në reklamimin dixhital, i cili është një burim kyç të ardhurash për shumë kompani teknologjike. Këto të dhëna zakonisht mblidhen nga telefonat inteligjentë ose pajisje të tjera përmes aplikacioneve apo ofruesve të shërbimeve, përpara se të shiten te ndërmjetës të të dhënave që i grumbullojnë dhe i rishesin, ndonjëherë përmes rrjetesh të ndërlikuara ndërmjetësish.
Megjithëse kërcënimi ndaj privatësisë që sjell shitja në treg të hapur e hollësive të lëvizjeve të përditshme të njerëzve ka qenë prej kohësh objekt diskutimi publik, potenciali i saj si rrezik për sigurinë kombëtare ka tërhequr gjithashtu shqetësim vitet e fundit.
Që në vitin 2016, një kontraktor amerikan i mbrojtjes ishte në gjendje të përdorte të dhëna tregtare të vendndodhjes për të gjurmuar forcat speciale amerikane nga bazat e tyre në SHBA drejt një pike të ndjeshme operacionale në Siri, sipas një raportimi të publikuar fillimisht nga Wall Street Journal.
Më së fundmi, gazetarë të Wired dhe dy mediave gjermane përdorën miliarda koordinata të mbledhura nga një ndërmjetës të dhënash për të treguar në hollësi lëvizjet e personave të stacionuar pranë 11 bazave ushtarake dhe të inteligjencës amerikane në Gjermani.
Dy grupe që përfaqësojnë reklamuesit dixhitalë, Interactive Advertising Bureau dhe Association of National Advertisers, nuk iu përgjigjën kërkesave për koment.
Letra e ligjvënësve amerikanë drejtuar Pentagonit thoshte se, duke pasur parasysh atë që zyrtarët ushtarakë dinë për tregtinë e të dhënave të vendndodhjes, ata duhej të kishin vepruar më shpejt për të mbrojtur personelin e tyre, për shembull duke çaktivizuar identifikuesit unikë të reklamimit të lidhur me pajisjet ushtarake, duke fikur automatikisht ndarjen e vendndodhjes në telefonat inteligjentë në terren dhe duke orientuar stafin larg shfletuesit Chrome të Google drejt alternativave më të përqendruara te privatësia, shkruan Reuters.
Një nga bashkëfirmëtarët e letrës ishte përfaqësuesi amerikan Pat Harrigan, republikan nga Karolina e Veriut dhe ish-oficer i Forcave Speciale të Ushtrisë Amerikane. Harrigan tha se shfletues si Chrome “janë ndërtuar që në themel për të mbledhur dhe ndarë të dhëna të përdoruesve” dhe se çdo ditë që ato mbeten në pajisjet qeveritare “është një tjetër ditë kur po u japim kundërshtarëve tanë një armë kundër trupave tona.”
Në një deklaratë, kompania Alphabet, pronarja e Google, tha se Chrome kishte “siguri lider në industri.” Kompania shtoi se kishte “mbështetur prej kohësh rregulla dhe masa mbrojtëse më të forta kundër ndërmjetësve të të dhënave.”
