Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, javën e ardhshme do t’u kërkojë kompanive evropiane të mbrojtjes të rrisin investimet dhe prodhimin, ndërsa aleanca synon të forcojë kapacitetet ushtarake të kontinentit dhe të qetësojë presidentin amerikan Donald Trump.
Rutte pritet të takohet në Bruksel me grupet kryesore evropiane të mbrojtjes për t’i nxitur të veprojnë shpejt dhe për të përgatitur terrenin për njoftime të rëndësishme në samitin vjetor të NATO-s që do të mbahet në Ankara në korrik, thanë për Financial Times persona të njohur me çështjen.
Përpara takimit, kompanive u është kërkuar të ndajnë informacion mbi investimet e mëdha dhe aftësinë e tyre për të rritur prodhimin, me fokus të veçantë në fusha si mbrojtja ajrore dhe raketat me rreze të gjatë veprimi.
Rutte takohet rregullisht me drejtuesit kryesorë të industrisë evropiane të mbrojtjes, por mbledhja e përfaqësuesve të një numri të madh kompanish në një takim të vetëm është e pazakontë, thanë burime nga industria. Mesazhi i tij mbi pritshmëritë e aleancës ndaj kompanive nënvizon gjithashtu urgjencën brenda NATO-s për të demonstruar zgjerim industrial në samitin e liderëve në Turqi.
Shumë nga prodhuesit më të mëdhenj evropianë të armëve, si Rheinmetall, Safran, Airbus, Saab, MBDA dhe Leonardo, pritet të dërgojnë përfaqësues në takim.
Airbus deklaroi: “Ne nuk komentojmë detajet e takimeve private dhe joformale.” Rheinmetall, MBDA dhe Leonardo refuzuan të komentojnë. Safran dhe Saab nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment.
NATO dëshiron që prodhuesit evropianë të armëve të ndihmojnë në përmbushjen e kërkesave të Trump për rritje të shpenzimeve të mbrojtjes, ndërsa blloku përpiqet të adresojë zemërimin e tij për atë që ai e konsideron dështim të aleancës për të mbështetur luftën e tij kundër Iranit. Investimet synojnë gjithashtu të reduktojnë varësinë e kontinentit nga SHBA, mes shqetësimeve në rritje për angazhimin e Uashingtonit ndaj rajonit.
Në samitin e NATO-s vitin e kaluar në Hagë, anëtarët ranë dakord me kërkesën e Trump për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në 5 për qind të PBB-së. Fokusimi i takimit në Ankara te marrëveshjet e armëve do të demonstronte efektin e këtij vendimi dhe do t’i lejonte Trump të pretendonte meritën për këtë zhvillim, thanë zyrtarë të informuar mbi përgatitjet.
“Bëhet fjalë për ta bërë rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes të duket më reale,” tha një nga zyrtarët.
Rutte dëshiron që kompanitë evropiane të mbrojtjes të investojnë me shpejtësi pa pritur porosi të mëdha të reja nga qeveritë.
Kompanitë evropiane të armëve dhe ministritë e mbrojtjes janë përplasur vitet e fundit mbi shkakun kryesor të mungesës së prodhimit ushtarak në kontinent. Kompanitë kanë akuzuar qeveritë se nuk po nënshkruajnë mjaftueshëm kontrata afatgjata prokurimi, ndërsa shtetet argumentojnë se sektori nuk ka arritur të rrisë kapacitetin prodhues mjaftueshëm shpejt.
Pavarësisht këtyre tensioneve, Rutte dëshiron gjithashtu të dëgjojë nga kompanitë mbi pengesat për rritjen e prodhimit për të përmbushur nevojat e NATO-s, thanë dy persona nga industria.
Ndërsa grupet evropiane kanë ndërmarrë hapa për të adresuar mungesat e municioneve, qasja në raketa me rreze të gjatë është tani një nga problemet kryesore për kryeqytetet evropiane.
Berlini po përpiqet të blejë raketa amerikane Tomahawk për të forcuar mbrojtjen ndaj Rusisë, një përpjekje që është bërë më urgjente pasi Pentagoni anuloi planet për të vendosur pajisjet e veta. Në të njëjtën kohë, Evropa po u bën presion kompanive vendase të përshpejtojnë zhvillimin e alternativave.
Pentagoni në fillim të majit njoftoi planet për të tërhequr 5,000 trupa nga Gjermania, mes përplasjes mes Trump dhe kancelarit Friedrich Merz për luftën me Iranin. Ky konflikt gjithashtu ka konsumuar “vite” rezervash të municioneve kritike amerikane.
Të dyja zhvillimet shërbyen si “sinjale alarmi” të reja për evropianët mbi nevojën për të forcuar shpejt kapacitetet dhe aftësitë prodhuese, thanë disa nga burimet.
Nëse aleatët evropianë të NATO-s arrijnë objektivin prej 5 për qind të shpenzimeve, kjo do të përkthehej në një rritje të kombinuar prej 1 trilion dollarësh në shpenzimet vjetore të mbrojtjes deri në vitin 2035 krahasuar me vitin 2024.
Zyrtarët e NATO-s thonë se duan marrëveshje kryesore në fusha ku ushtritë evropiane varen shumë nga SHBA: mbrojtja ajrore, raketat me rreze të gjatë dhe kapacitetet e inteligjencës dhe mbikëqyrjes, si satelitët hapësinorë.
Disa nga kompanitë do të paraqesin javën e ardhshme plane për të adresuar nevojën për më shumë fabrika dhe personel, sigurimin e lëndëve të para kyçe dhe forcimin e zinxhirëve të furnizimit, ndërsa një nga burimet shtoi se diskutimet do të përfshijnë edhe mënyrat për të reduktuar varësinë nga komponentët kinezë dhe tajvanezë.
“Sekretari i përgjithshëm takohet rregullisht me industrinë dhe institucionet financiare në të gjithë aleancën për të inkurajuar rritjen e prodhimit, inovacionit dhe investimeve për të përmbushur nevojat tona të kapaciteteve,” tha një zyrtar i NATO-s.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Financial Times
