Presidenti amerikan Donald Trump tha të hënën se u ka kërkuar Arabisë Saudite, Katarit, Pakistanit, Turqisë, Egjiptit dhe Jordanisë që t’i bashkohen Marrëveshjeve të Abrahamit në grup për të normalizuar marrëdhëniet me Izraelin, ndërsa përpiqet të negociojë një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës me Iranin.
Pakistani e refuzoi propozimin. Asnjë nga vendet e tjera nuk ka reaguar publikisht deri tani ndaj kërkesës së Trump dhe një përgjigje pozitive duket pak e mundshme, pasi mosbesimi publik ndaj Izraelit në këto vende myslimane mbetet i lartë për shkak të ofensivës ushtarake izraelite në Gaza.
Trump tha se të shtunën foli me liderët e këtyre vendeve, si dhe me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreinin, të cilat tashmë janë pjesë e Marrëveshjeve të Abrahamit — një seri marrëveshjesh për normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin.
“Po kërkoj në mënyrë të detyrueshme që të gjitha vendet të nënshkruajnë menjëherë Marrëveshjet e Abrahamit dhe, nëse Irani nënshkruan marrëveshjen me mua si President i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, do të ishte nder që edhe ata të bëhen pjesë e këtij koalicioni të pashembullt botëror,” shkroi Trump në Truth Social.
Ai përmendi “gjithë punën që ka bërë SHBA për të bashkuar këtë mozaik shumë kompleks”.
Deklarata e Trump pasqyron një përpjekje për të përdorur diplomacinë për armëpushimin me Iranin si shtysë për zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit, sipas një burimi pakistanez të njohur me çështjen, i cili tha gjithashtu se të dyja temat “nuk janë të lidhura dhe nuk mund të bëhen të tilla”.
“Pakistani nuk është nën asnjë detyrim të pranojë një kërkesë të tillë,” tha burimi.
Edhe zyra e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment mbi postimin e Trump.
Trump tha se një ose dy nga vendet me të cilat foli mund të kenë arsye për të mos iu bashkuar marrëveshjeve, por shumica duhet të jenë “gati, të gatshme dhe të afta” për ta bërë këtë marrëveshje me Iranin “një ngjarje historike shumë më të madhe”.
Për Arabinë Saudite — vendlindja e Islamit dhe kujdestarja e dy vendeve më të shenjta myslimane, Mekës dhe Medinës — njohja e Izraelit do të ishte më shumë sesa një hap diplomatik. Ajo konsiderohet një çështje shumë e ndjeshme e sigurisë kombëtare, e lidhur me zgjidhjen e konfliktit palestinezo-izraelit.
Qëndrimi tradicional i mbretërisë ka qenë se nuk do të nënshkruajë Marrëveshjet e Abrahamit pa një plan konkret për krijimin e shtetit palestinez.
Egjipti, Jordania dhe Turqia tashmë kanë marrëdhënie diplomatike me Izraelin, megjithëse këto lidhje janë tensionuar që nga fillimi i luftës në Gaza.
Trump tha gjithashtu se negociatat me Iranin “po ecin mirë”, por nuk dha sinjale se një marrëveshje është afër.
Senatori Lindsey Graham, një aleat i vjetër i Trump, e ka mbështetur idenë e lidhjes së një marrëveshjeje me Iranin me zgjerimin e Marrëveshjeve të Abrahamit, duke e quajtur atë “transformuese për rajonin dhe botën”.
Të tjerë e shohin strategjinë si një mënyrë për ta bërë një marrëveshje me Iranin më të pranueshme për skeptikët.
“Trump po përpiqet ta shesë marrëveshjen me Iranin si një vazhdim të Marrëveshjeve të Abrahamit: e mirë për Izraelin, e mirë për rajonin dhe mjaftueshëm e ashpër për Uashingtonin,” tha Ali Vaez, drejtor i projektit për Iranin në International Crisis Group.
“Por ai po zëvendëson një fantazi me një tjetër — nga detyrimi i Iranit për t’u dorëzuar te pretendimi se një marrëveshje e brishtë mund të krijojë një rend të ri në Lindjen e Mesme.”
Trump ka deklaruar vazhdimisht se dëshiron të zgjerojë Marrëveshjet e Abrahamit, të cilat ai i ndërmjetësoi gjatë mandatit të tij të parë në Shtëpinë e Bardhë.
Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreini i nënshkruan ato në vitin 2020, duke thyer një tabu të kahershme dhe duke u bërë shtetet e para arabe që njohën Izraelin pas një periudhe prej 25 vitesh. Më pas iu bashkuan edhe Maroku dhe Sudani, shkruan Reuters.
