Negociatat për luftën në Iran nuk duket se po ecin përpara. Irani dhe Shtetet e Bashkuara nuk po bëjnë përparim real, dhe duket se bllokada amerikane, së bashku me mbylljen e Ngushticës së Hormuzit, mund të vazhdojnë për një kohë të gjatë, në atë që përshkruhet si një gjendje “as luftë, as paqe”.
Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araghchi, vazhdon të hënën turin e tij në kryeqytetet botërore, pasi u kthye të dielën në Islamabad për një vizitë të shkurtër që e cilësoi “shumë të mirë”.
Araghchi mbërriti të hënën në Shën Petersburg, ku pritet të takohet, ndër të tjerë, me presidentin rus Vladimir Putin.
“Udhëtimi në Islamabad ishte shumë i mirë dhe u zhvilluan konsultime të rëndësishme, gjatë të cilave shqyrtuam kushtet në të cilat mund të vazhdojnë negociatat mes Iranit dhe SHBA-së,” tha ai. “Kushtet e Iranit janë shumë të rëndësishme në këto negociata. Ne duhet të garantojmë të drejtat e popullit iranian pas 40 ditësh rezistence dhe interesat e vendit.”
Ai i përshkroi bisedimet në Rusi si “konsultime për çështje rajonale dhe ndërkombëtare”, duke shtuar se “koordinimi me Moskën ka rëndësi të veçantë”.
Sipas një raporti të publikuar nga Axios, Irani i ka paraqitur të dielën një propozim Shteteve të Bashkuara, që synon të anashkalojë pikën kryesore të mosmarrëveshjes në negociata: çështjen bërthamore. Sipas raportit, Teherani ka propozuar një marrëveshje sipas së cilës do të hapej Ngushtica e Hormuzit, do të hiqej bllokada amerikane dhe do të vijonin bisedimet për programin bërthamor.
Nuk është ende e qartë nëse ky propozim është i pranueshëm për Uashingtonin, pasi ditët e fundit presidenti amerikan Donald Trump ka lënë të kuptohet se kërkon, në çdo marrëveshje me Iranin, dorëzimin e uraniumit të pasuruar dhe ndalimin e pasurimit për të paktën 20 vite, ndërsa publikisht ka folur për një marrëveshje “të përhershme”.
Situata e përshkruar si “as luftë, as paqe” duket se shqetëson Iranin, pasi vendi nuk mund të rindërtohet dhe bllokada detare po ushtron presion të madh ekonomik.
Ky presion ka arritur në një pikë të tillë sa presidenti iranian, Masoud Pezeshkian, u bëri thirrje qytetarëve të shtunën të kursejnë energjinë: “Ulni konsumin e energjisë elektrike. Armiqtë po shkatërrojnë infrastrukturën tonë dhe po na vendosin nën rrethim, ndaj duhet të kontrollojmë konsumin.”
Një tjetër tregues vjen nga gazeta kryesore ekonomike iraniane, Donya-e Eqtesad, e cila publikoi një parashikim të zymtë. Sipas saj, inflacioni mund të rritet me 49% edhe në skenarin më optimist, në rast të një marrëveshjeje me SHBA-të. Ndërsa një gjendje “as luftë, as paqe” mund ta çojë inflacionin deri në 70% në muajt e ardhshëm, ndërsa rikthimi i luftës do ta përkeqësonte situatën, me hiperinflacion mbi 120%.
Sipas analistit ushtarak dhe të mbrojtjes të Ynet, Ron Ben-Yishai, SHBA-të dhe Irani po zhvillojnë aktualisht një luftë ekonomike dhe psikologjike për konsum, duke synuar të detyrojnë njëra-tjetrën të pranojnë kushtet minimale në negociata.
Në këtë fazë, duket se presidenti amerikan Donald Trump synon të shfrytëzojë maksimalisht presionin ndaj Iranit përpara se të kalojë, nëse do të ndodhë, në veprime të tjera ushtarake. Situata po kthehet në një “lojë me kohën”, që të dyja palët pritet ta vazhdojnë në javët në vijim
Udhëheqësit aktualë të Iranit nuk kanë shumë mjete presioni ndaj SHBA-ve dhe në mënyrë të tërthortë ndaj Izraelit, përveç bllokimit të Ngushticës së Hormuzit.
Ata shpresojnë se dëmi ndaj ekonomisë globale, veçanërisht rritja e çmimeve të energjisë, do ta detyrojë presidentin amerikan Donald Trump të ndalojë përplasjen. Edhe vendet arabe të Gjirit që prodhojnë naftë po ushtrojnë presion në këtë drejtim, ndërsa Teherani llogarit se rritja e çmimeve të karburantit në SHBA mund ta detyrojë Uashingtonin të tërhiqet.
Nga ana tjetër, Trump po ndjek një strategji të gjerë lufte ekonomike për të dobësuar regjimin iranian dhe për të vënë në rrezik mbijetesën e strukturave të tij, përfshirë Gardën Revolucionare dhe udhëheqjen fetare. Sipas kësaj qasjeje, presioni ekonomik synon të ketë të njëjtin efekt si goditjet ndaj infrastrukturës kritike, si energjia, nafta, gazi apo urat, por pa shkaktuar pasoja të drejtpërdrejta për popullsinë civile.
Presidenti amerikan nuk dëshiron që qytetarët iranianë, shumica e të cilëve kundërshtojnë regjimin, të dëmtohen nga bombardimet, pasi kjo mund të krijojë armiqësi ndaj SHBA-ve dhe të forcojë mbështetjen për qeverinë në Teheran.
Ai, njësoj si kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe një pjesë e establishmentit të sigurisë në Izrael, shpreson që regjimi të dobësohet përmes protestave masive pas përfundimit të konfliktit. Sipas kësaj logjike, për sa kohë ka sulme dhe tensione, qytetarët nuk do të dalin në rrugë për të protestuar.
