Liderët nga Qipro, Greqi, Malta dhe Italia u takuan të premten në kuadër të një samiti joformal të BE-së në Ayia Napa, duke nxjerrë një deklaratë të përbashkët për të koordinuar përpjekjet për të parandaluar një krizë të re migracioni, të ngjashme me atë që goditi Evropën në vitin 2015.
Takimi u zhvillua në sfondin e tensioneve të vazhdueshme në Lindjen e Mesme, të cilat zyrtarët evropianë i druhen se mund të shkaktojnë valë të reja zhvendosjeje drejt brigjeve jugore të kontinentit.
Italia paraqiti një dokument jozyrtar që përshkruan masa konkrete emergjente që mund të aktivizohen nëse presioni migrator rritet. Propozimet përfshijnë përjashtime të përkohshme nga procedurat standarde të përdorura gjatë krizës së vitit 2015, mes tyre zhvendosje të detyrueshme në të gjitha shtetet anëtare të BE-së, pezullimin e Rregullores së Dublinit, operacione emergjente shpëtimi dhe rikthimin e përkohshëm të kontrolleve kufitare.
Qiproja gjithashtu shtyu përpara një agjendë më të gjerë sigurie. Presidenti Nikos Christodoulides bëri thirrje për një plan konkret operacional për aktivizimin e Nenit 42.7 të Traktatit të BE-së – klauzola e mbrojtjes së ndërsjellë e bllokut, e quajtur ndonjëherë “Neni 5 evropian i NATO-s”. Duke folur në një konferencë për shtyp pas seancës, ai tha se kjo dispozitë “nuk mund të mbetet teorike” dhe duhet të bëhet “plotësisht funksionale”, duke paralajmëruar se përndryshe BE-ja nuk mund të pretendojë në mënyrë të besueshme autonomi strategjike. Ai shtoi se shtetet anëtare nga i gjithë spektri gjeografik i unionit do të paraqesin propozime në Komisionin Evropian.
Kryeministri Kyriakos Mitsotakis tha se Greqia do të përdorë presidencën e saj të Këshillit të BE-së në gjysmën e dytë të vitit 2027 për të thelluar këto diskutime.
Liderët trajtuan gjithashtu Kornizën e ardhshme Shumëvjeçare Financiare të BE-së për periudhën 2028–2034. Presidenti i Këshillit Evropian Antonio Costa vendosi si objektiv arritjen e një marrëveshjeje deri në fund të vitit 2026, me shifrat e detajuara që do të përgatiten nga presidenca qipriote përpara samitit të qershorit.
Këshilli joformal u mbyll me diskutime midis liderëve evropianë dhe homologëve të tyre nga Libani, Egjipti, Siria dhe Jordania, shkruan Ekathimerini.
