Presidenti Donald Trump përshkallëzoi përplasjen publike me Pope Leo XIV, duke e akuzuar pontifikun se po rrezikon katolikët duke kundërshtuar veprimet ushtarake të SHBA-së kundër Iranit.
Sulmi i fundit verbal i presidentit ndaj papës mund të komplikojë vizitën e sekretarit të shtetit Marco Rubio në Romë më vonë këtë javë, ku ai pritet të takohet me Papën Leo në një përpjekje për të rivendosur marrëdhëniet SHBA–Vatikan pas muajsh tensionesh në rritje.
Pontifiku, i lindur në Chicago, është bërë një nga kritikët më të zëshëm të përdorimit në rritje të forcës ushtarake nga Trump, duke zemëruar një president që mbështetjen e fortë elektorale nga të krishterët e përdori për t’u rikthyer në Shtëpinë e Bardhë.
Përçarja e paprecedentë mes dy amerikanëve më të spikatur në botë ka ndarë votuesit katolikë, duke rrezikuar t’i kushtojë Partisë Republikane një pjesë të mbështetjes nga një elektorat kyç në zgjedhjet e ndërmjetme të këtij viti.
“Papa do të preferonte të fliste për faktin se është në rregull që Irani të ketë armë bërthamore,” tha Trump në një intervistë me prezantuesin e radios Hugh Hewitt të regjistruar të hënën. “Nuk mendoj se kjo është shumë e mirë,” shtoi ai, duke thënë: “Mendoj se ai po rrezikon shumë katolikë dhe shumë njerëz.”
Leo, i cili kurrë nuk ka thënë se është e pranueshme që Irani të ketë program bërthamor, ka bërë thirrje vazhdimisht për një botë pa armë bërthamore. Papa ka kritikuar fort luftën e udhëhequr nga SHBA kundër Iranit, duke thënë se “nuk po zgjidh asgjë”, dhe ka bërë thirrje për negociata.
Shtëpia e Bardhë ka dhënë arsye të ndryshme për luftën kundër Iranit që nga fillimi i sulmeve të përbashkëta me Izraelin më 28 shkurt, përfshirë eliminimin e programeve të raketave të Iranit, shkatërrimin e bazës së tij industriale të mbrojtjes dhe ndalimin e përpjekjeve për të siguruar armë bërthamore. Trump kishte thënë më parë se SHBA kishte shkatërruar kapacitetin bërthamor të Iranit në një raund bombardimesh në qershorin e vitit të kaluar.
“Papa vazhdon në rrugën e tij, në kuptimin e predikimit të ungjillit,” u tha gazetarëve të martën sekretari i shtetit të Vatikanit, kardinali Pietro Parolin. “Ai po bën atë që kërkon roli i tij, që është të predikojë paqen.”
Që nga vjeshta e kaluar, pontifiku dhe klerikët e lartë katolikë në SHBA kanë kritikuar administratën si për qëndrimin e ashpër ndaj emigracionit, ashtu edhe për përdorimin e forcës jashtë vendit.
Trump është përgjigjur duke sulmuar papën, duke e quajtur “I DOBËT ndaj krimit dhe i tmerrshëm për politikën e jashtme” dhe duke e akuzuar se “i shërben së majtës radikale.”
Leo ka fituar mbështetjen e shumë katolikëve konservatorë, të cilët e kanë lavdëruar për mbrojtjen më të qartë të mësimeve tradicionale sesa paraardhësi i tij, Pope Francis.
Përplasja ka ndarë votuesit katolikë amerikanë. Një shumicë e qartë e tyre mbështeti Trump në zgjedhjet presidenciale të 2024, por sondazhet e muajve të fundit tregojnë rënie të miratimit për presidentin.
Një sondazh nga YouGov në fund të prillit tregoi se 42% e katolikëve amerikanë pajtohen me qëndrimin e Leo për luftën në Iran, ndërsa 31% pajtohen me Trump.
Papa ishte veçanërisht kritik ndaj kërcënimit të Trump në prill se “një civilizim i tërë do të vdesë” nëse Teherani nuk pranon kërkesat e SHBA.
Kritikat e Leo kanë shkuar përtej rastit të Iranit, drejt një dënimi të përgjithshëm të luftës. Kjo ka nxitur kritika nga zëvendëspresidenti JD Vance, një i konvertuar në katolicizëm, i cili tha se papa duhet “të jetë i kujdesshëm” kur flet për teologjinë, sepse koncepti i “luftës së drejtë” është gjithashtu pjesë e mësimit katolik.
Pas javësh përplasjeje verbale, SHBA njoftoi se do të dërgojë Rubion në Romë këtë javë. Zyrtarët amerikanë thanë se ai do të përpiqet të ulë tensionet dhe të nisë një dialog më produktiv për Iranin.
Rubio, i cili pritet të takohet me Leon dhe Parolin të enjten, pritet gjithashtu të diskutojë çështjen e Kubës, ku SHBA po rrit presionin ndaj qeverisë komuniste me një bllokadë nafte dhe sanksione të gjera.
Vatikani ka kërkuar prej muajsh të ndërmjetësojë mes Uashingtonit dhe Havanës, me synim lehtësimin e krizës ekonomike dhe problemeve humanitare në rritje në ishull. Zyrtarë të lartë kubanë i kanë kërkuar Vatikanit të shtyjë SHBA-në të lehtësojë sanksionet.
Vatikani, që prej kohësh ka punuar për një afrim mes SHBA-së dhe Kubës, po përpiqet gjithashtu të bindë administratën Trump të mos përdorë forcë ushtarake në Kubë, siç bëri në Venezuelë.
Rubio ka paralajmëruar se qeveria kubane përbën kërcënim serioz për sigurinë kombëtare të SHBA për shkak të lidhjeve të saj të ngushta me rivalë gjeopolitikë si Rusia dhe Kina.
“Nuk do të lejojmë një aparat ushtarak apo inteligjence të huaj të operojë pa pengesa vetëm 90 milje larg brigjeve të SHBA-së,” tha ai në një intervistë për Fox News javën e kaluar. “Kjo nuk do të ndodhë nën Presidentin Trump.”
Sulmet e Trump ndaj papës mund të komplikojnë përpjekjet e SHBA për të koordinuar diplomacinë me Vatikanin në Kubë dhe gjetkë, tha Tom Shannon, një ish-diplomat i lartë amerikan.
“Bëjeni këtë pyetje: si shpreson të marrësh ndihmën e papës nëse e fyen atë?” tha Shannon.
Zyrtarët e Trump thanë se, pavarësisht tensioneve, SHBA dhe Vatikani kanë bashkëpunuar ngushtë për lirimin e të burgosurve politikë dhe dërgimin e ndihmave humanitare në Kubë.
Të premten, Trump vendosi një raund të ri sanksionesh ndaj Kubës, duke synuar sektorë më të gjerë të ekonomisë së ishullit dhe duke kërcënuar me sanksione dytësore institucionet financiare që bashkëpunojnë me qeverinë kubane, shkruan WSJ.
