Një anije naftëmbajtëse raportoi se u godit nga një predhë në Ngushticën e Hormuzit të shtunën, njoftoi agjencia britanike e sigurisë detare, pasi Shtetet e Bashkuara dhe Irani ndërmorën secili sulme në përshkallëzimin më të keq që kur nënshkruan një marrëveshje të përkohshme paqeje.
Palët ndërluftuese akuzuan secila tjetrën për shkeljen e marrëveshjes së arritur dy javë më parë për t’i dhënë fund konfliktit katërmujor. Uashingtoni tha se goditi objektiva iranianë gjatë natës, ndërsa Irani tha se kishte goditur objektiva të lidhur me forcat e SHBA-së të shtunën si përgjigje.
Sulmi i së shtunës ndaj një anijeje naftëmbajtanijeje naftëmbajtëse në ngushticë pasoi një tjetër sulm ndaj një anijeje mallrash të enjten, i cili nxiti përshkallëzimin e fundit. Irani ka bërë një përpjekje të re për të pohuar kontrollin mbi rrugën më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë, e cila kishte filluar të rikapej gjatë dy javëve të fundit pas muajsh të tërë ndërprerjeje.
Agjencia britanike e sigurisë detare UKMTO tha se tankeri i goditur të shtunën kishte pësuar dëmtime në urën e tij të komandimit, ndërsa i gjithë ekuipazhi u raportua i sigurt. Qendra e Përbashkët e Informacionit Detar, e drejtuar nga një koalicion i forcave detare që mbrojnë transportin detar, tha se kishte ngritur nivelin e kërcënimit të sigurisë si rezultat i incidenteve të fundit.
Irani nuk ka komentuar drejtpërdrejt mbi raportet për sulme specifike ndaj anijeve. Por televizioni shtetëror iranian raportoi se Garda Revolucionare kishte qëlluar me “të shtëna paralajmëruese” ndaj mjeteve lundruese të papërcaktuara që tentonin të kalonin nëpër kanale të paaprovuara nga Irani, dhe se kjo tani po i shtynte anijet e tjera të kërkonin leje iraniane përpara se të tentonin të kalonin ngushticën.
Më herët, ministria e jashtme e Iranit tha se kishte nisur sulme “mbrojtëse” ndaj objektivave ushtarake të lidhura me SHBA-në, ndërsa Bahreini, i cili pret selinë rajonale të Marinës së SHBA-së, raportoi një sulm iranian me dron. Ushtria e SHBA-së nuk iu përgjigj menjëherë raporteve.
Irani pohon kontrollin mbi ngushticën jetike
Irani ka akuzuar Shtetet e Bashkuara se nuk kanë arritur të përmbushin marrëveshjen e përkohshme, në veçanti duke mos mbajtur një armëpushim të premtuar në Liban, të cilin aleati i SHBA-së, Izraeli, e pushtoi në mars në ndjekje të grupit militant të mbështetur nga Irani, Hezbollah.
Izraeli dhe Libani kanë rënë dakord vazhdimisht për armëpushime të ndërmjetësuara nga SHBA-ja, më i fundit prej të cilëve u njoftua të premten. Por këto deri më tani kanë pasur vetëm ndikim të kufizuar të përgjithshëm, me Izraelin që këmbëngul se nuk do të tërhiqet nga një pjesë e territorit që ka pushtuar dhe Hezbollahun që vazhdimisht hedh poshtë thirrjet për të dorëzuar armët e tij për sa kohë që trupat izraelite mbeten në vend.
Televizioni shtetëror libanez raportoi një sulm izraelit me dron të shtunën në zonën e Nabatiyeh në jug, e cila ka parë sulme izraelite përgjatë gjithë konfliktit. Ushtria izraelite tha se kishte shënjestruar një person që përbënte kërcënim për forcat e saj.
Udhëheqësi i Hezbollahut, Naim Qassem, e hodhi poshtë marrëveshjen njëditore Izrael-Liban si dorëzim dhe tha se ajo ishte “e pavlefshme”.
Mohsen Rezaei, një këshilltar i udhëheqësit suprem të Iranit, tha se Uashingtoni kishte shkelur memorandumin e mirëkuptimit që i jepte fund luftës duke mbështetur ato që ai i quajti forca proksi në rajon dhe duke krijuar tensione në Ngushticën e Hormuzit.
Përgjatë gjithë luftës, Irani u është përgjigjur sulmeve të SHBA-së duke goditur shtetet fqinje të Gjirit që strehojnë baza të mëdha ushtarake amerikane. Televizioni shtetëror iranian tha se Garda Revolucionare kishte dhënë “një përgjigje vendimtare” pasi forcat e SHBA-së goditën një kullë komunikimi në qytetin port të Sirikut. Agjencia iraniane e lajmeve Mehr tha se porti iranian po funksiononte normalisht pa dëmtime të raportuara në objekte apo pajisje.
Bahreini tha se sulmet e fundit të Iranit shkelnin memorandumin e mirëkuptimit.
Qindra anije, përfshirë tankerë të ngarkuar me naftë, kanë qenë të bllokuara brenda Gjirit që kur shpërtheu lufta. Ndërsa ato filluan të largoheshin përmes ngushticës gjatë dy javëve të fundit, çmimet e naftës kanë rënë pranë niveleve të para luftës për shkak të rritjes së rezultuar të furnizimit.
Por zgjidhja e plotë e krizës globale të energjisë do të kërkonte ruajtjen e një trafiku të dyanshëm përmes ngushticës në nivelet e para luftës, gjë që ka të ngjarë të jetë e mundur vetëm nëse transportuesit e pranojnë atë si të sigurt.
Uashingtoni ka promovuar një korsi jugore përgjatë bregdetit të Omanit, ndërsa Teherani, i cili synon përfundimisht të tarifojë tarifa për përdorimin e ngushticës, dëshiron që anijet të përdorin një rrugë veriore përmes ujërave të tij dhe nën kontrollin e tij.
Ebrahim Azizi, kreu i komitetit të sigurisë kombëtare të parlamentit iranian, tha të shtunën se çdo shkelje e udhëzimeve të transportit detar të Iranit do të pritej në mënyrë vendimtare.
“Dhuna do përballet me dhunë,” thotë vance
Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, negociatori kryesor i Presidentit Donald Trump për konfliktin, tha se amerikanët i ishin përmbajtur marrëveshjes së armëpushimit dhe se Irani ishte fajtor për çdo kthim në konflikt që mund të rezultonte nga veprimet e tij.
“Irani nënshkroi një marrëveshje armëpushimi. Ne e kemi nderuar atë. Nëse ata kanë mosmarrëveshje rreth mënyrës se si po zbatohet memorandumi, ata mund të ngrenë telefonin. Por dhuna do të ndeshet me dhunë,” tha Vance në X.
Siç ka qenë rregullisht rasti gjatë gjithë luftës, përshkallëzimi u zhvillua gjatë fundjavës ndërsa tregjet ishin të mbyllura, duke u dhënë palëve dy ditë kohë për të shpalosur qëndrime të ashpra dhe për të shkëmbyer zjarr pa shkaktuar ndonjë ndikim të menjëhershëm në çmimin e naftës.
Më parë, duke përfshirë edhe dy fundjavat e fundit, fjalët e ashpra të së premtes dhe së shtunës u pasuan nga qëndrime më zbutëse nga të dyja palët në kohën e duhur që tregjet të rihapeshin të hënën.
Përpara shpërthimit të ri të dhunës, çmimet e naftës ranë rreth 3% të premten, duke qenë në rrugë e sipër për një rënie të theksuar javore.
