Vendosni fjalën kyçe....

Elon Musk dëshiron të dërgojë 1 milion satelitë në hapësirë


Elon Musk ka ambicien të dërgojë deri në 1 milion satelitë në orbitë, një plan që po shqyrtohet nga Komisioni Federal i Komunikimeve (FCC). Shumëkush mund të befasohet që hapësira nuk është aq e rregulluar sa mendohet. Korniza kryesore ligjore mbetet Outer Space Treaty i vitit 1967, një dokument i shkurtër që rregullon veprimtarinë e shteteve në hapësirë — jo drejtpërdrejt atë të kompanive private, të cilat sot janë forca kryesore pas zgjerimit orbital.

Në SHBA, FCC autorizon lëshimet dhe operacionet satelitore. Aktualisht ajo po shqyrton dy propozime me ndikim potencial të madh mbi qiellin e natës: një projekt për pasqyra orbitale që do të reflektonin dritën e diellit sipas kërkesës dhe kërkesën e SpaceX për një megakonstelacion prej 1 milion satelitësh.

Të dyja idetë do të ndryshonin ndjeshëm errësirën natyrore të planetit. Ndotja dritore është rritur me ritme më të shpejta nga sa mendohej, për shkak të përhapjes së ndriçimit LED dhe shtimit eksponencial të satelitëve. Ajo ndikon në ekosisteme, prek shëndetin e njerëzve dhe është lidhur me sëmundje si Alzheimeri. Për më tepër, satelitët ndërhyjnë në vëzhgimet astronomike: observatorët regjistrojnë gjurmë të ndritshme në imazhe, dhe as teleskopët hapësinorë nuk janë plotësisht të mbrojtur. Aktualisht ka mbi 18,000 satelitë në orbitë dhe numri po rritet çdo ditë.

Edhe nga këndvështrimi i eksplorimit hapësinor, ekzistojnë shqetësime serioze për sigurinë dhe qëndrueshmërinë. Një rrezik i vazhdueshëm është Kessler syndrome — skenari ku një përplasje gjeneron mbetje që shkaktojnë përplasje të tjera në një reaksion zinxhir, duke e bërë një zonë të orbitës të papërdorshme.

Objektet në orbitë lëvizin me disa kilometra në sekondë. Sa më shumë objekte, aq më i lartë rreziku i përplasjeve. Vetëm në gjysmën e parë të vitit 2025, satelitët Starlink kryen 144,404 manovra shmangieje. Me një rritje 100-fish të flotës së SpaceX, këto shifra do të rriteshin në mënyrë dramatike. Astronomi John C. Barentine e ka cilësuar propozimin si një çështje thelbësisht të ndryshme nga çdo gjë e mëparshme në historinë e aktiviteteve komerciale në hapësirë, duke theksuar shqetësimin për mbetjet orbitale.

Musk ka deklaruar se qëllimi është krijimi i një qendre të dhënash orbitale për të përmbushur nevojat e Inteligjencës Artificiale, përfshirë sistemin e tij Grok. Ideja është që analiza e të dhënave hapësinore të bëhet në orbitë dhe të transmetohen në Tokë vetëm rezultatet e dobishme, duke kursyer bandwidth dhe burime. Një test i ngjashëm po zhvillohet në Kinë me konstelacionin kompjuterik “Three-Body”.

Megjithatë, sfidat janë të shumta: djegia në atmosferë e një numri kaq të madh satelitësh, rritja e lëshimeve raketore dhe emetimet e karbonit të zi, si dhe mundësia e shtimit të “orbitave të vdekura” me objekte të braktisura. Sipas Barentine, furnizimi dhe mirëmbajtja e një popullate kaq të madhe objektesh do të kërkonte dhjetëra lëshime në ditë për vite me radhë, me pasoja reale për atmosferën.

Organizata DarkSky International po u bën thirrje qytetarëve të paraqesin komente publike pranë FCC-së dhe të kërkojnë një rishikim të plotë mjedisor. CEO i saj, Ruskin Hartley, thekson se ky është një moment kritik për të ardhmen e qiellit të natës. Ndërkohë, kryetari aktual i FCC-së, Brendan Carr, konsiderohet aleat i Musk, gjë që ka nxitur diskutime shtesë mbi procesin rregullator.

Në mungesë të përditësimeve thelbësore të traktateve ndërkombëtare, vendimet që merren sot nga një shtet apo kompani e vetme mund të kenë pasoja globale. Hapësira është një mjedis i përbashkët dhe ndikimi i këtyre projekteve mund të prekë jo vetëm eksplorimin, por edhe klimën, astronominë dhe vetë errësirën natyrore të qiellit, shkruan IFL.