Sot, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, së bashku me António Costa, Presidentin e Këshillit Evropian, u takuan për herë të parë me pesë Presidentët e republikave të Azisë Qendrore në Samitin e parë BE-Azi Qendrore.
Gjatë samitit, i cili u mbajt në qytetin historik të Samarkandit, në Uzbekistan, liderët vendosën të krijojnë një Partneritet Strategjik midis dy rajoneve, duke shënuar një fazë të re në marrëdhëniet mes tyre.
Presidentja von der Leyen e përshkroi këtë partneritet të ri gjatë fjalimit të saj në sesionin plenar të samitit, duke theksuar: “Po afrohemi më shumë me njëri-tjetrin. Ky partneritet do të krijojë lidhje më të thella mes rajoneve tona dhe do të sjellë mundësi të reja për bashkëpunim – qoftë në sektorin e energjisë apo sigurisë, nga fusha e digjitalizimit deri te turizmi. Dhe mbi të gjitha, do të afrojë njerëzit nga të dyja rajonet. Partnerët e besueshëm nuk kanë qenë kurrë më të rëndësishëm se tani.”
Epoka e re e bashkëpunimit me vendet e Azisë Qendrore do të fokusohet në fusha si transporti, lëndët e para kritike, energjia, klima dhe lidhjet infrastrukturore.
Përshpejtimi i projekteve të mëdha infrastrukturore
Korridori i Transportit Trans-Kaspik, i cili synon të lidhë të dyja rajonet dhe për të cilin BE-ja angazhoi 10 miliardë euro në vitin 2024, do të marrë një shtysë të re. Presidentja von der Leyen njoftoi se këtë vit në Uzbekistan do të organizohet një Forum i Investitorëve për të mobilizuar më shumë investime private në këtë korridor.
Në të njëjtën kohë, liderët miratuan një Deklaratë të Përbashkët të Qëllimit për Lëndët e Para Kritike, e cila synon të tërheqë investime private dhe të sjellë përfitime të vërteta për rajonin.
Duke folur për këtë, Presidentja von der Leyen vuri në dukje dallimin midis BE-së dhe aktorëve të tjerë ndërkombëtarë: “Disa janë të interesuar vetëm për të shfrytëzuar dhe nxjerrë burime. Oferta e Evropës është ndryshe. Ne duam të jemi partnerë në zhvillimin e industrive tuaja vendase. Dhe e kemi treguar me veprimet tona. Kompanitë evropiane tashmë janë të angazhuara në sektorin e lëndëve të para në Uzbekistan, me një investim prej 1.6 miliardë eurosh në minierën e bakrit Almalyk. Ato nuk kontribuojnë vetëm në nxjerrjen e mineraleve, por edhe në përpunimin e tyre në vend, duke krijuar vende pune dhe vlerë të shtuar lokale.”
Bashkëpunimi do të shtrihet gjithashtu në zhvillimin e hidrocentraleve dhe energjisë së pastër në të gjithë rajonin, si dhe në sigurimin e aksesit në internet me shpejtësi të lartë, përfshirë shkollat dhe fshatrat.
Në këtë kontekst, Presidentja njoftoi një Paketë Investimesh Global Gateway prej 12 miliardë eurosh, e cila do të përshpejtojë progresin në të gjitha këto fusha me një qasje të koordinuar Team Europe, duke bashkuar institucionet e BE-së, shtetet anëtare dhe institucionet financiare.
Lufta kundër ndryshimeve klimatike
Në kuadër të samitit, Presidentja von der Leyen mori pjesë edhe në Forumin e Klimës në Samarkand.
Gjatë fjalës së saj, ajo theksoi sfidat e përbashkëta që BE dhe Azia Qendrore përballen, nga rritja e temperaturave deri te menaxhimi i burimeve ujore, por gjithashtu nënvizoi mundësitë për bashkëpunim klimatik: “Ne po krijojmë një brez të ri të gjelbër në pellgun e Detit Aral, duke rikthyer jetën në atë që tani është kthyer në një shkretëtirë me kripë. Dhe po ndihmojmë fermerët e Azisë Qendrore të përshtaten me një klimë më të thatë, duke përdorur teknologjinë për të kursyer dhe monitoruar ujin. Kjo është e njëjta sfidë që po përballojnë edhe fermerët në Bashkimin Evropian,” tha Presidentja.
Paketa e Investimeve Global Gateway do të dedikojë pothuajse 9 miliardë euro për prioritetet si uji, energjia, klima dhe lëndët e para kritike, duke rritur kapacitetin e rajonit për të përballuar ndryshimet klimatike.
