Shtetet e Bashkuara kanë parë disa përparime drejt një marrëveshjeje me Iranin, por kërkohet më shumë punë, tha të premten Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, ndërsa zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Iranit tha se ndryshimet mes dy palëve ishin të profunda dhe të rëndësishme.
Duke intensifikuar diplomacinë për t’i dhënë fund konfliktit, shefi i ushtrisë së Pakistanit mbërriti në Teheran të premten për të vazhduar përpjekjet e ndërmjetësimit, dhe mediat iraniane raportuan se ministri i jashtëm i Iranit dhe ministri i brendshëm i Pakistanit ishin takuar atje.
Katari gjithashtu dërgoi një ekip negociator në kryeqytetin iranian për të treguar përpjekje në zgjidhjen e mosmarrëveshjeve kryesore të palëve, gjashtë javë pas një armëpushimi të brishtë.
Megjithëse disa mosmarrëveshje janë ngushtuar, ka ende pika të nxehta lidhur me uraniumin e pasuruar të Iranit dhe kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, bllokimi i së cilës që nga fillimi i luftës ka shkaktuar një krizë globale energjetike.
“Ka pasur disa përparime. Nuk do ta ekzagjeroja. Nuk do ta minimizoja,” u tha Rubio gazetarëve pas një takimi të ministrave të NATO-s në Helsingborg të Suedisë. “Ka më shumë punë për të bërë. Nuk kemi mbërritur ende atje. Shpresoj t’ia arrijmë.”
Rubio përsëriti komentet e bëra të enjten se planet e Iranit për një sistem tarifor në ngushticë — përmes së cilës kalon një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë — ishin “të papranueshme”.
“Kemi të bëjmë me një grup njerëzish shumë të vështirë, dhe nëse kjo nuk ndryshon, presidenti ka qenë i qartë se ai ka opsione të tjera,” tha Rubio.
Ai tha gjithashtu se SHBA-ja nuk i kishte kërkuar ndihmë aleancës ushtarake të NATO-s për Ngushticën e Hormuzit, por se duhej të ekzistonte një “Plan B” nëse Irani refuzon të rihapë rrugën ujore.
Dy ditë pas paraqitjes së mesazhit më të fundit të SHBA-së në negociata për iranianët, Ministri i Brendshëm pakistanez, Syed Mohsin Naqvi, zhvilloi një tjetër raund bisedimesh me Ministrin e Jashtëm iranian, Abbas Araqchi, në Teheran, raportoi agjencia gjysmë-zyrtare e lajmeve Tasnim. Ushtria e Pakistanit njoftoi më vonë mbërritjen e Field Marshallit Asim Munir në Teheran, por nuk dha detaje të mëtejshme.
Ekipi i Katarit, i cili po punon në koordinim me Shtetet e Bashkuara, mbërriti gjithashtu në Iran të premten, tha për Reuters një burim me njohuri mbi situatën.
Pavarësisht intensifikimit të përpjekjeve ndërmjetësuese, zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Iranit, Esmaeil Baghaei, u citua nga agjencia e lajmeve IRNA të kishte thënë se diplomacia kërkon kohë, duke sugjeruar se palët nuk kishin arritur në një pikë ku marrëveshja ishte afër.
Ai tha se çështjet bërthamore nuk po diskutoheshin dhe se nuk do të arrihej në një përfundim nëse SHBA-ja kërkonte të hynte në detaje rreth uraniumit të pasuruar në shkallë të lartë në Iran.
SHBA-ja dhe Izraeli thonë se qëllimet e tyre të luftës janë të frenojnë mbështetjen e Iranit për milicitë rajonale, të çmontojnë programin e tij bërthamor, të shkatërrojnë aftësitë e tij raketore dhe t’ua bëjnë më të lehtë iranianëve rrëzimin e udhëheqësve të tyre.
Por Irani deri më tani ka ruajtur rezervat e tij të uraniumit të pasuruar pothuajse në shkallë ushtarake, si dhe aftësinë e tij për të kërcënuar fqinjët me raketa, dronë dhe milici proksi.
Pasiguria rrit çmimet e naftës
Pasi sulmet ajrore amerikano-izraelite filluan më 28 shkurt, Irani gjuajti drejt shteteve të Gjirit që strehojnë baza ushtarake amerikane, dhe lufta rindizi konfliktin midis Izraelit dhe grupit militant Hezbollah në Liban. Mijëra njerëz janë vrarë në Iran dhe Liban.
Lufta ka krijuar gjithashtu trazira në ekonominë globale, me rritjen e çmimeve të naftës që nxit frikën për një inflacion galopant.
Indekset kryesore të aksioneve u rritën të premten, me indeksin Dow që shënoi një nivel rekord, por yield-et e bonove të thesarit ranë ndërsa investitorët vlerësonin gjasat për një marrëveshje afatshkurtër për t’i dhënë fund luftës.
Dollari amerikan ishte pranë nivelit të tij më të lartë në gjashtë javë të premten mes pasigurisë për bisedimet e paqes, ndërsa çmimet e naftës u rritën.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se SHBA-ja përfundimisht do të merrte rezervat e Iranit të uraniumit të pasuruar në shkallë të lartë — të cilin Uashingtoni beson se është i destinuar për një armë bërthamore, megjithëse Teherani thotë se është i dedikuar thjesht për qëllime paqësore.
Dy burime të larta iraniane i thanë Reuters përpara komenteve të Trump-it se Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollahu Mojtaba Khamenei, kishte lëshuar një direktivë që uraniumi të mos dërgohej jashtë vendit.
Trump përballet me presion të brendshëm përpara zgjedhjeve afatmesme të nëntorit, me amerikanët e zemëruar nga rritja e çmimeve të karburantit dhe me vlerësimin e tij të popullaritetit pranë nivelit më të ulët që kur u kthye në Shtëpinë e Bardhë vitin e kaluar.
Teherani paraqiti ofertën e tij më të fundit për SHBA-në në fillim të kësaj jave.
Përshkrimet e Iranit sugjerojnë se ajo kryesisht përsërit kushtet që Trump i ka refuzuar më parë, duke përfshirë kërkesat për kontrollin e Ngushticës e Hormuzit, dëmshpërblimin për dëmet e luftës, heqjen e sanksioneve, lirimin e pasurive të ngrira dhe tërheqjen e trupave amerikane, shkruan Reuters.
