Friedrich Merz po përgatitet të zbulojë nëse plani i tij për të rinisur Gjermaninë do të ketë sukses.
Stimuli masiv i kancelarit për infrastrukturën ka filluar të injektohet në ekonominë më të madhe të Evropës, me 24 miliardë euro (28.6 miliardë dollarë) të disbursuara tashmë deri në fillim të këtij viti, ndërsa qindra miliarda të tjerë janë rrugës. Një rritje e shpenzimeve për mbrojtjen pritet të japë një hov të mëtejshëm.
Pyetja kritike për Merz-in dhe Ministrin e Financave, Lars Klingbeil, mbetet ende pa përgjigje: kur do të gjenerojë rezultate?
“Merz dhe Klingbeil janë koshientë për faktin se suksesi i tyre do të gjykohet nga kthimi i rritjes ekonomike,” tha Jens Suedekum, një këshilltar ekonomik i Klingbeil-it. “Është thelbësore që paratë të futen në ekonomi sa më shpejt të jetë e mundur.”
Disa para pritet të arrijnë shpejt te firmat gjermane: Qeveria llogarit se dy të tretat e një pikë përqindjeje të rritjes së këtij viti do të rrjedhin nga shpenzimet e saj, sipas Ministrisë së Ekonomisë. Si rezultat, investitorët janë më optimistë se në çdo moment tjetër që nga viti 2021, dhe prodhimi u zgjerua më shumë nga sa prisnin ekonomistët në tremujorin e katërt.
“Duhet të ketë patjetër një reagim,” tha Brian Coulton, kryeekonomist në Fitch Ratings, në një intervistë në Frankfurt këtë javë. “Edhe nëse është vetëm një nxitje e drejtpërdrejtë dy apo trevjeçare, mjafton rikthimi i dinamizmit në ekonomi që pastaj të fillojë përmirësimi i besimit.”
Skepticizmi i bizneseve
Megjithatë, anketat me drejtuesit e bizneseve sugjerojnë se ekzekutivët nuk janë bindur ende, pasi ekonomia shënoi një rritje prej vetëm 0.2% vitin e kaluar — zgjerimi i parë që nga viti 2022. Larg Berlinit, kompanitë që për një kohë të gjatë kanë mbështetur pasurinë e vendit, po presin prova që Gjermania mund të ri-ndezë perspektivat e biznesit dhe se ato mund të shmangin shkurtimet e vendeve të punës.
Për pjesën tjetër të Evropës, një ekonomi gjermane dinamike me një qeveri stabile do të mbështeste përpjekjet për të hartuar një kurs të ri në një mjedis gjeopolitik armiqësor. Nëse përpjekja e Merz-it dështon, liderët evropianë do ta kenë shumë më të vështirë të japin një përgjigje bindëse ndaj kërcënimeve të paraqitura nga Moska, Pekini dhe Uashingtoni.
Tregu i aksioneve në Gjermani u rrit ndjeshëm vitin e kaluar pas premtimit të kancelarit të ardhshëm për të modernizuar infrastrukturën e rrënuar dhe për të rritur shpenzimet e mbrojtjes, me indeksin DAX40 që u rrit me 22%, pavarësisht vështirësive globale për industritë kyçe si ajo e automobilave dhe kimikateve.
Por koalicioni qeverisës i Gjermanisë ka hasur vështirësi në sondazhe që kur erdhi në pushtet majin e kaluar, dhe përballet me pesë zgjedhje rajonale këtë vit. Një rezultat i keq në cilëndo prej tyre mund të nxisë diskutime destabilizuese midis ligjvënësve dhe zyrtarëve, me partinë e ekstremit të djathtë “Alternativa për Gjermaninë” (AfD), që është gati të shfrytëzojë çdo shenjë dobësie.
70-vjeçari Merz pranoi urgjencën e veprimit vetëm pak ditë pas fillimit të vitit të ri, duke u thënë ligjvënësve se pjesë të ekonomisë janë në një gjendje “shumë kritike” dhe se muajt e ardhshëm duhet t’i dedikohen plotësisht rikthimit të prosperitetit.
Dy shtyllat e planit
Përpjekjet e qeverisë ndahen në dy drejtime. Nga njëra anë, ajo po përpiqet të dislokojë një fond infrastrukture prej 500 miliardë eurosh (580 miliardë dollarë) në një vend që ka vështirësi me projektet e mëdha, si dhe po ri-armatos ushtrinë e saj të shteruar.
Ndërkohë, koalicioni ka premtuar hapa të mëtejshëm për të përmirësuar kushtet e brendshme, gjë që është edhe më e rëndësishme duke pasur parasysh dyshimet mbi modelin e biznesit të Gjermanisë të bazuar tek eksporti. Këtu investitorët duan të shohin përparim.
Parashikimet zyrtare të publikuara këtë javë parashikojnë tashmë një rritje prej 1% këtë vit. Fitch parashikon 1.2% dhe vlerëson se treguesit e investimeve bazë po tregojnë tashmë shenja të prekshme përmirësimi, edhe nëse besimi i biznesit nuk po e ndjek ende këtë ritëm.
Sfidat e industrisë dhe punësimit
Industria e makinave në Gjermani personifikon vështirësitë e vendit. E shtrydhur midis konkurrencës kineze dhe tarifave të SHBA-së, kompanitë nga Volkswagen AG deri te Mercedes-Benz Group AG dhe furnitorët kryesorë njoftuan paralajmërime për fitimet dhe ulje të kostove vitin e kaluar.
Hildegard Mueller, presidente e lobi-t të makinave VDA, theksoi rëndësinë e situatës në fillim të këtij muaji. Duke kërkuar më shumë marrëveshje tregtare, më pak burokraci dhe infrastrukturë më të mirë për automjetet elektrike, ajo e përshkroi vitin 2026 si “vitin e vendimit për shumë pyetje me pasoja afatgjata.”
Dëshmimet e mëtejshme ekonomike mund të sjellin telashe për punësimin. Ndërsa firmat industriale, përfshirë Robert Bosch GmbH dhe Siemens AG, po shkurtojnë mijëra vende pune, punëdhënës të tjerë kanë shtuar punëtorë, ndërsa disa firma i kanë mbajtur punonjësit me shpresën për kohë më të mira.
Tensionet në koalicion
Tensionet në koalicion janë ndezur tashmë për shkak të reformës së pensioneve, të cilat po rrisin kostot e punës ndërsa popullsia plaket. Ekonomistët gjithashtu kërkojnë fokusimin në uljen e çmimeve të energjisë, uljen e taksave dhe reduktimin e burokracisë, shkruan Bloomberg.
Por Merz dhe Klingbeil po luftojnë për të mbajtur me vete si partitë e tyre, ashtu edhe votuesit, ndaj kanë autoritet të kufizuar për të shtyrë masa drastike. Tre të katërtat e gjermanëve janë të pakënaqur me performancën e qeverisë, sipas sondazhit të Forsa-s, dhe AfD-ja ka një shans real për të fituar pushtetin për herë të parë në rajonet lindore si Saksoni-Anhalt dhe Mecklenburg-Pomerania Perëndimore.
“Merz dhe Klingbeil e njohin qartë seriozitetin e situatës,” tha Harald Christ, i cili drejton komitetin që mbikëqyr fondin e infrastrukturës së qeverisë.
