Kryeministri britanik Sir Keir Starmer po përgatitet t’i japë një përgjigje negative propozimit të Presidentit amerikan Donald Trump për krijimin e një “Bordi të Paqes”, në një moment kur marrëdhënia e ashtuquajtur “speciale” mes Londrës dhe Uashingtonit po kalon një nga fazat më të tensionuara të saj.
Lëvizja vjen pas akuzave të Trump se Britania ka treguar “dobësi totale” duke ia transferuar Mauritiusit sovranitetin mbi Ishujt Chagos, ku ndodhet baza strategjike ajrore e Diego Garcia, e përdorur bashkërisht nga SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar. Deklaratat e presidentit amerikan u interpretuan në Londër si një përshkallëzim i panevojshëm i tonit mes dy aleatëve historikë.
Starmer ka deklaruar publikisht se po “konsultohet me aleatët për kushtet e Bordit të Paqes”, por zyrtarë të qeverisë britanike bëjnë të ditur se ai nuk ka ndërmend t’i bashkohet një strukture që kërkon një tarifë të lartë për një vend të përhershëm dhe që përfshin në përbërje edhe Presidentin rus Vladimir Putin.
“Zyrtarisht po e shqyrtojmë, por nuk duhet shumë imagjinatë politike për të kuptuar se pagimi i 1 miliard dollarëve nga paratë e taksapaguesve për t’u ulur në një bord me Putinin nuk është i pranueshëm,” tha një zyrtar britanik. “Kjo nuk është diçka që publiku do ta mbështeste.”
Chagos dhe Groenlanda, burim i një ‘supë toksike’ diplomatike
Trump u ka dërguar ftesa dhjetëra liderëve botërorë për t’u bashkuar me Bordin e Paqes, të cilin ai synon ta kryesojë. Sipas statutit, anëtarët do të shërbejnë me mandate trevjeçare, përveç rasteve kur paguajnë mbi 1 miliard dollarë për një status të përhershëm.
Tensionet u rritën edhe më tej pasi Trump sulmoi Starmerin në rrjetet sociale, duke e cilësuar marrëveshjen për Chagos si “budallallëk” dhe duke paralajmëruar se Kina dhe Rusia do ta shihnin atë si një shenjë dobësie. Sulmi erdhi vetëm disa ditë pas një bisede të ftohtë mes dy liderëve mbi ambiciet e Trump për Groenlandën — një ide që Starmer e ka përshkruar si “thelbësisht të gabuar”.
Pekini në horizont dhe dilemat strategjike të Londrës
Ndërsa përballon kritikat nga Uashingtoni, qeveria britanike është gati të japë miratimin për ndërtimin e një “super-ambasade” kineze në Londër, një projekt që ka ngjallur shqetësime serioze në SHBA. Opozita britanike e ka quajtur këtë kompleks një “qendër gjigante spiunazhi”, por miratimi i tij do t’i hapte rrugën Starmerit për një vizitë zyrtare në Pekin javën e ardhshme.
Brenda establishmentit politik britanik, debati është i hapur: a duhet Britania të mbështetet më fort te SHBA-ja apo të ripozicionohet më afër Evropës? Lordi Peter Mandelson ka paralajmëruar se Londra nuk mund të rrezikojë bashkëpunimin ushtarak me Uashingtonin, ndërsa lideri i Liberal Demokratëve, Ed Davey, argumenton se kritikat e Trump dëshmojnë dështimin e qasjes pajtuese të Starmerit.
Një provë e rëndësishme për marrëdhënien pritet të jetë vizita e planifikuar e Mbretit Charles në Uashington në korrik, me rastin e 250-vjetorit të Deklaratës së Pavarësisë. Megjithatë, sugjerimet e herëpashershme të Trump se do të dëshironte të shtrinte kontrollin edhe mbi Kanadanë — ku Mbreti Charles është kreu i shtetit — e kanë shndërruar këtë vizitë në një çështje veçanërisht delikate politikisht, shkruan FT.
