Vendet e Bashkimit Europian rrezikojnë humbje masive të vendeve të punës në vitet e ardhshme, ndërsa kostot e larta të energjisë, ristrukturimi industrial dhe tranzicioni i gjelbër vazhdojnë të ushtrojnë presion mbi ekonominë. Ky është paralajmërimi që pritet të bëjë Komisioni Europian.
Sipas dokumenteve të siguruara nga POLITICO, këto vlerësime do të përfshihen në Paketën Pranverore të Semestrit Europian, e cila përcakton rekomandimet ekonomike dhe politike të Komisionit për vendet anëtare dhe pritet të prezantohet të mërkurën. Ato pasqyrojnë shqetësimin në rritje në Bruksel për përmasat e sfidave ekonomike me të cilat përballet blloku europian.
“Nuk do të ndërtohet konkurrueshmëria e Europës vetëm me teknologji, kapital apo rregullim financiar,” tha zëvendëspresidentja ekzekutive e Komisionit për Aftësitë, Roxana Mînzatu. “Ajo do të ndërtohet nga njerëzit, aftësitë që ata zhvillojnë dhe mundësitë që ne krijojmë që ata të kontribuojnë plotësisht në ekonomitë dhe shoqëritë tona.”
Ndërsa lufta SHBA-Izrael kundër Iranit nuk tregon shenja përfundimi dhe vazhdon të ndikojë në çmimet e naftës, Komisioni parashikon se presioni i çmimeve të energjisë në vitin 2026 mund të vërë në rrezik deri në 560 mijë vende pune. Sektorët më të ekspozuar janë ndërtimi, metalurgjia, industria kimike dhe transporti.
Ngadalësimi i aktivitetit ekonomik e ka detyruar Komisionin të rishikojë parashikimet për papunësinë. Vjeshtën e kaluar, Brukseli parashikonte që papunësia do të ishte 5.9% në vitin 2026 dhe 5.8% në vitin 2027. Tani vlerësohet se ajo do të arrijë në 6% për të dy vitet.
Komisioni pret gjithashtu që qeveritë të marrin më shumë borxh, me deficitin e përgjithshëm të 27 vendeve të BE-së që do të zgjerohet nga -3.1% e PBB-së në vitin 2025 në -3.5% në vitin 2026 dhe -3.6% në vitin 2027.
Paketa synon të zhvendosë vëmendjen drejt fuqisë punëtore, duke argumentuar se axhenda europiane për konkurrueshmërinë nuk mund të ketë sukses pa adresuar mungesat në tregun e punës dhe boshllëqet në aftësi profesionale.
Komisioni identifikon sektorët më të rrezikuar nga humbjet e vendeve të punës.
Në industrinë automobilistike europiane, një shtyllë e suksesit ekonomik të Gjermanisë, rreth 600 mijë vende pune konsiderohen të rrezikuara për shkak të kalimit nga motorët me djegie të brendshme te automjetet elektrike dhe konkurrencës së fortë nga Kina.
Në industrinë e baterive, rreth 85 mijë vende pune janë në rrezik. Në sektorin e prodhimit të paneleve diellore, presionet e tregut prekin afro 59 mijë vende pune, ndërsa masat për dekarbonizimin mund të ndikojnë edhe mbi 4,500 vende pune në industrinë e çelikut.
Këto shqetësime pasqyrojnë debatin më të gjerë në Bruksel mbi faktin nëse Europa po humbet terren në sektorët strategjikë ndaj rivalëve si Kina dhe Shtetet e Bashkuara, pavarësisht planeve për forcimin e prodhimit vendas.
Investimi në aftësi
Në të njëjtën kohë, punëdhënësit në të gjithë BE-në vazhdojnë të raportojnë vështirësi në gjetjen e punonjësve me kualifikimet e duhura.
Sipas të dhënave të Komisionit, 68% e kompanive të mesme raportuan mungesë aftësish në vitin 2023. Në vitin 2024, 77% e bizneseve deklaruan se mungesa e fuqisë punëtore dhe e aftësive po pengonte investimet.
Këto gjetje përforcojnë mesazhin kryesor të paketës së këtij viti: qëndrueshmëria ekonomike varet gjithnjë e më shumë nga investimi në kapitalin njerëzor.
Për herë të parë, rekomandimet e BE-së do të përfshijnë një fokus të veçantë te arsimi, formimi profesional, mësimi gjatë gjithë jetës, aftësitë në fushat STEM dhe rikualifikimi profesional, duke i vendosur ato në qendër të qeverisjes ekonomike europiane.
“Investimi te njerëzit është strategjia më e fortë e Europës për konkurrueshmërinë dhe themeli i një Bashkimi që mund të inovojë më shumë, të konkurrojë më mirë dhe të përballojë çdo sfidë,” tha Mînzatu. “Kjo është ajo që ndryshon me këtë Semestër Europian: kapitali njerëzor trajtohet tashmë si një motor kryesor i konkurrueshmërisë, me udhëzime specifike për secilin shtet anëtar.”
Sfidat në tregun e punës nuk kufizohen vetëm te humbja e vendeve të punës.
Komisioni paralajmëron se familjet me të ardhura të ulëta mund të përballen me një barrë disproporcionale nga rritja e çmimeve të karburanteve, duke humbur mesatarisht edhe 1.4% të të ardhurave të tyre.
Gjithashtu, Brukseli ngre shqetësime për pabarazitë në tregun e punës, duke theksuar se qytetarët jo-anëtarë të BE-së kanë shumë më tepër gjasa të jenë të mbikualifikuar për vendet e punës që mbajnë krahasuar me punonjësit vendas.
Komisioni vë në dukje edhe problemet me cilësinë e punësimit: një në pesë punonjës është i bllokuar në vende pune me paga të ulëta në sektorë me produktivitet të dobët, ndërsa një në dymbëdhjetë përballet me rrezikun e varfërisë edhe pse është i punësuar.
Përballë kësaj situate, Komisioni do t’u kërkojë vendeve anëtare të ndërmarrin reforma për forcimin e aftësive profesionale, përmirësimin e cilësisë së punës dhe fuqizimin e sistemeve të mbrojtjes sociale, shkruan Politico.
Si pjesë e paketës që do të prezantohet të mërkurën, Brukseli do të ngrejë gjithashtu një sinjal alarmi për gjendjen financiare të Bullgarisë, pas shqyrtimit të politikave të saj të shpenzimeve. Ndërkohë, Gjermania, Estonia, Letonia dhe Sllovenia i janë nënshtruar një vlerësimi të ngjashëm, por kanë dalë pa pasoja nga analiza e Komisionit – të paktën për momentin.
