Fluturimi rreth Hënës mund të rezultojë të jetë pjesa e lehtë për programin Artemis program të NASA.
Misioni i këtij muaji Artemis II mahniti njerëzit në mbarë botën, pasi agjencia realizoi fluturimin më të thellë njerëzor në hapësirë të regjistruar ndonjëherë dhe misionin e parë me ekuipazh drejt Hënës që nga vitet 1970.
NASA dhe kontraktorët e saj tani duhet të kalojnë një seri fazash intensive që do kulmojnë me uljen e astronautëve në sipërfaqen e Hënës në vitin 2028. Presidenti Donald Trump e përshkroi këtë objektiv në një urdhër ekzekutiv që nënshkroi vitin e kaluar.
“Është ende jashtëzakonisht e vështirë të bëjmë atë që duhet të bëjmë, brenda afateve që janë në dispozicion,” tha administratori i NASA-s, Jared Isaacman, në një intervistë të hënën.
Artemis III, i planifikuar për vitin e ardhshëm, do okusohet në bashkimin e anijes Orion spacecraft me mjetet e uljes në orbitë të ulët të Tokës, një hap paraprak për një ulje të planifikuar në Hënë.
Disa zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë të fluturimeve hapësinore në NASA janë skeptikë se një ulje në vitin 2028 do të jetë e mundur, duke pasur parasysh arritjet teknike dhe operacionale që agjencia dhe kompanitë e përfshira duhet të kapërcejnë.
Ndër sfidat janë demonstrimi që njëri ose të dy mjetet e uljes në Hënë që po zhvillohen nga SpaceX dhe Blue Origin mund të transportojnë në mënyrë të sigurt astronautët, si dhe përgatitja e kostumeve të reja hapësinore nga Axiom Space. United Launch Alliance duhet gjithashtu të zhvillojë fazat e sipërme për raketën Space Launch System të NASA-s.
“Kjo është vërtet serioze. Ne jemi në një garë me Kinën për Hënën,” tha drejtori ekzekutiv i Axiom, Jonathan Cirtain, në një aktivitet të industrisë të hënën. “Punonjësit tanë e ndjejnë të gjithë këtë përgjegjësi.”
Misionet hapësinore shpesh kërkojnë vite për t’u realizuar, ndërsa ekipe inxhinierësh ndërtojnë makineri dhe softuer kompleks që duhet të funksionojnë në kushte të ashpra. Krijimi i sistemeve që mund të mbajnë astronautët të sigurt shton më tej presionin.
NASA dhe kontraktorët e saj kanë hasur vështirësi me vonesa gjatë programit Artemis. Fluturimi i parë Artemis humbi disa objektiva të mëparshëm për datën e nisjes dhe agjencia hasi probleme me furnizimin me karburant të raketës SLS përpara nisjes së saj në fund të vitit 2022. Pyetjet rreth mburojës termike të anijes Orion kontribuan në vonesat për Artemis II, me zyrtarët që shtynë datën e pritshme të nisjes dy herë vetëm gjatë vitit 2024.
Mbajtja e misioneve të ardhshme Artemis sipas planit do të jetë një test i madh për Isaacman, i cili synon të sigurojë që agjencia të rikthejë një ekuipazh amerikan në sipërfaqen e Hënës përpara Kinës, ndërkohë që fillon ndërtimin e një baze të përhershme atje.
Isaacman në shkurt prezantoi plane të reja për të përshpejtuar kthimin e astronautëve amerikanë në sipërfaqen e Hënës. Zyrtarët thanë se qasja i ngjan programit Apollo program në vitet 1960, kur një metodë me hapa të ndërmjetëm ndërtoi besimin në sistemet e nevojshme për uljen historike të Apollo 11 në vitin 1969.
Sipas planit të rishikuar, Artemis III nuk do të përfshijë më një ulje në Hënë, siç ishte shpresuar më parë. Agjencia synon gjithashtu të lëvizë më shpejt me raketat SLS, pjesërisht duke hequr dorë nga një përmirësim i mjetit që ishte në zhvillim.
“Nuk do ta kthejmë çdo raketë në një vepër arti. Do të rrisim ritmin e lëshimeve dhe do ta bëjmë këtë në një mënyrë logjike dhe evolutive,” tha Isaacman në shkurt.
Misioni Artemis III vitin e ardhshëm pritet të ndihmojë në përgatitjen e NASA dhe kontraktorëve të saj për të tentuar një ose më shumë vizita në Hënë në vitin 2028—Artemis IV dhe Artemis V.
Inspektori i përgjithshëm i NASA-s tha në një raport të fundit se si SpaceX ashtu edhe Blue Origin kanë hasur vonesa në zhvillimin e anijeve për misionet Artemis. Secila kompani ka punuar në transferimin në hapësirë të karburanteve shumë të ftohta për të furnizuar fluturimet drejt Hënës, operacione që ende janë kryesisht të paprovuara.
Një panel sigurie i NASA-s ngriti gjithashtu pikëpyetje se sa shpejt mjeti i uljes me njerëz i SpaceX, i bazuar në Starship, do të jetë gati. Një operacion uljeje i astronautëve me këtë mjet “brenda disa viteve të ardhshme duket i frikshëm dhe, sipas panelit, ndoshta i paarritshëm,” thuhej në një raport të publikuar më herët këtë vit.
Kompanitë kanë secila teste kyçe përpara që do të ndikojnë në punën dhe mjetet e tyre hënore. SpaceX planifikon muajin e ardhshëm të lëshojë një version të përmirësuar të raketës Starship, ndërsa Blue Origin po punon për të lëshuar një mjet transporti drejt Hënës me raketën New Glenn, shkruan WSJ.
