Ndërsa protestuesit hidhnin molotov drejt ndërtesës së qeverisë së Shqipërisë në qendër të Tiranës javën e kaluar, dhe policia u përgjigj me gaz lotsjellës dhe makina ujëhedhëse, një thirrje dëgjohej qartë: “Rama ik! Kjo qeveri e korruptuar duhet të japë dorëheqjen!”
Tensionet janë rritur që kur prokuroria e posaçme, e njohur si SPAK, mori të pandehur zëvendëskryeministren e Edi Ramës, Belinda Balluku, në dhjetor, nën dyshimin për ndërhyrje në dhënien e dy kontratave të ndërtimit në vitin 2021, me vlerë mbi 200 milionë euro.
Balluku, një yll në rritje të cilën Rama duket se e sheh si një pasardhëse potenciale, mohon keqbërjen, dhe ai e ka mbështetur atë gjatë gjithë kohës.
Akuzat për korrupsion kërcënojnë rrugëtimin e Shqipërisë drejt BE-së
Por pasojat, të rënduara nga një sërë skandalesh korrupsioni gjatë vitit të kaluar, kanë marrë përmasa spirale.
Protestat e vazhdueshme dhe fakti që kriza përfshin një nga aleatët e tij më të ngushtë, paraqesin një sfidë të madhe për Ramën, i cili e ka udhëhequr vendin ballkanik që nga viti 2013, fitoi me lehtësi rizgjedhjen vitin e kaluar për herë të katërt, dhe shkon mirë me udhëheqësit nga Brukseli në Uashington.
Kjo gjithashtu mund të ndërlikojë planin e tij për t’u anëtarësuar në BE deri në vitin 2030.
“Shqipëria duhet të kuptojë se për t’u bërë anëtare e BE-së, respektimi i shtetit të së drejtës është një parakusht,” tha Andi Hoxhaj, ekspert për Ballkanin në King’s College London.
“Kjo duhet të kuptohet mirë, përndryshe nuk do të duket mirë para BE-së.”
Në përgjigje të pyetjeve nga Reuters, zëdhënësja e Ramës mbrojti qeverisjen e tij.
“Shqipëria meriton të anëtarësohet në BE për shumë arsye dhe luftimi i korrupsionit pa asnjë mëdyshje është një prej tyre,” tha Manjola Hasa.
Shqipëria ishte e izoluar nga bota për gati 50 vjet nën një regjim komunist që ra në fillim të viteve 1990. Si në shumë pjesë të Evropës Lindore, fundi i komunizmit pasoi një periudhë korrupsioni të shfrenuar.
Megjithatë, reformat gjyqësore në vitin 2016, formimi i SPAK-ut në vitin 2019 dhe rritja e qëndrueshme ekonomike përforcuan ambicien e saj për anëtarësim në BE.
Bisedimet me BE-në filluan në vitin 2022 dhe më 17 nëntor të vitit të kaluar Shqipëria hapi raundin final të temave për diskutim si një nga vendet kryesuese në projektin e BE-së për t’u zgjeruar në Ballkan.
Tri ditë më vonë, një njoftim për shtyp i SPAK-ut njoftoi marrjen të pandehur të Ballukut.
Tuneli i Llogarasë dhe Unaza e Madhe
Pretendimet e SPAK përqendrohen në dy tendera në vitin 2021 – një për ndërtimin e një tuneli rrugor dhe një tjetër për një pjesë të unazës rreth Tiranës. Balluku, si ministre e Infrastrukturës, akuzohet për orientimin e tenderave për të favorizuar kompani specifike.
Aktakuza, e parë nga Reuters, përfshin pjesë të mesazheve telefonike midis Ballukut dhe kolegëve, përfshirë drejtorin e Autoritetit Rrugor Shqiptar, i cili gjithashtu është marrë i pandehur.
Në një mesazh më 10 shtator 2021, ajo duket se i kërkon drejtorit të takohet me një zyrtar të NOVA Construction 2012.
Katër ditë pas takimit, NOVA hyri në një kontratë me dy kompani të tjera për të formuar një konsorcium, i cili më pas fitoi kontratën e unazës.
SPAK tha se Balluku kishte “paracaktuar fituesin” dhe kishte “krijuar avantazhe dhe privilegje të padrejta”.
Reuters nuk mundi të përcaktonte nëse drejtori u takua me NOVA-n. Kompania nuk iu përgjigj kërkesës për koment, dhe as avokati i Ballukut.
Balluku, e cila u pezullua nga një gjykatë kundër korrupsionit në nëntor, tha rreth asaj kohe se nuk do komentonte mbi çështjen ose mbi ndonjë “gjysmë të vërtetë dhe gënjeshtër”.
Rama akuzon prokurorët për tejkalim kompetencash
Ndërkohë, marrëdhëniet e SPAK-ut me Ramën ndonjëherë kanë qenë të tensionuara. SPAK ka kërkuar që Ballukut t’i hiqet imuniteti për paraburgim, por Rama e kundërshton këtë dhe akuzon SPAK-un për tejkalim kompetencash. Të hënën ai u tha ligjvënësve se kishte refuzuar tri herë ofertat e Ballukut për dorëheqje.
“Nuk ka dorëheqje nën presionin e një pushteti që ka dalë jashtë territorit të vet,” tha ai ndërsa Balluku e vështronte.
Po atë ditë, Rama njoftoi se planifikonte të ndryshonte ligjin për të mbrojtur ministrat nga pezullimi ndërsa janë nën hetim penal, një lëvizje që opozita tha se synonte të mbronte atë dhe aleatët e tij.
BE-ja po vëzhgon.
“Retorika që mbjell mosbesim publik te gjyqësori dhe te pavarësia, paanshmëria dhe integriteti i sistemeve gjyqësore dhe prokuroriale është kundërproduktive,” tha zyra e BE-së në Tiranë në një deklaratë për Reuters.
“Luftimi efektiv i korrupsionit është i një rëndësie parësore për progresin e Shqipërisë drejt anëtarësimit në BE.”
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Reuters
