Një përpjekje diplomatike për hapjen e kanaleve me Kremlinin nga Presidenti i Këshillit Evropian Antonio Costa ka nxjerrë në pah ndarje të thella mes liderëve të Bashkimit Evropian mbi mënyrën se si duhet trajtuar marrëdhënia me Rusinë, edhe pse lufta në Ukrainë nuk po jep shenja përfundimi.
Sipas një zyrtari të BE-së, një ndihmës i Costa-s ka bërë kontakte të shkurtra me Kremlinin në javët e fundit “për të hapur kanale komunikimi”, duke thyer vite të tëra mungese komunikimi midis Brukselit dhe Rusisë.
Bashkimi Evropian ka kërkuar të izolojë Rusinë diplomatikisht dhe ekonomikisht që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022. Megjithatë, reagimet ndaj nismës së Costa-s treguan se liderët evropianë nuk bien dakord ende se kur, si dhe kush duhet të udhëheqë çdo kontakt të mundshëm me Moskën.
MUNGESË KOORDINIMI
Lëvizja e Costa-s u kritikua nga disa liderë gjatë një samiti dy-ditor në Bruksel, të cilët thanë se ajo nuk ishte e koordinuar dhe se BE-ja duhet të përqendrohet në rritjen e presionit ndaj Rusisë, sipas burimeve të njohura me diskutimet e mbyllura.
Kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron nuk u treguan entuziastë për nismën, ndërsa vendet nordike dhe baltike u shprehën më të shqetësuara, sipas burimeve që folën në kushte anonimiteti.
Në përfundim të samitit, Macron tha se çdo bisedë paqeje do të fokusohej kryesisht te kapacitetet ushtarake dhe garancitë e sigurisë për Ukrainën. Ai shtoi se Costa mund të luajë një rol, por “nuk mund të përfaqësojë shtetet e BE-së kur janë në lojë garancitë e sigurisë”.
Merz theksoi se presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy ka rënë dakord për disa pika kyçe të mundshme bisedimesh me Moskën në kuadër të formatit të ashtuquajtur E3 — Francë, Gjermani dhe Britani — gjë që ka shkaktuar pakënaqësi te disa vende të tjera si Italia, të cilat nuk janë të përfshira.
Kryeministri i Letonisë Andris Kulbergs ishte ndër ata që thanë se është ende herët për një proces të tillë. “Kanale diplomatike me Rusinë nuk kanë rëndësi nëse Rusia nuk dëshiron diplomaci,” tha ai.
HAPJA E KANALEVE
Si president i Këshillit Evropian, Costa drejton dhe organizon samitet e liderëve të BE-së dhe përpiqet të ndërtojë konsensus mes shteteve anëtare. Ai gjithashtu mund të përfaqësojë BE-në në arenën ndërkombëtare.
Costa mbrojti nismën e tij duke thënë: “Ajo që po bëj përmes zyrës sime është të vendos një kanal diplomatik, sepse nuk mund të varemi vetëm nga të tjerët për të interpretuar mesazhet ruse dhe duhet të jemi në gjendje t’i përcjellim vetë mesazhet tona Rusisë.”
Sipas tij, kjo lëvizje është e nevojshme për të mbështetur Ukrainën.
Disa vende e mbështetën nismën. Kryeministri irlandez Micheál Martin tha se “hapja e një kanali nuk është gabim”, ndërsa kryeministri spanjoll Pedro Sánchez e mbështeti gjithashtu idenë, duke theksuar se një kanal diplomatik është i domosdoshëm.
Shtetet e Bashkuara kanë udhëhequr deri tani përpjekjet diplomatike për një marrëveshje paqeje midis Ukrainës dhe Rusisë, ndërsa BE-ja ka mbetur kryesisht në prapavijë, pavarësisht dëshirës së Kievit dhe Brukselit për të pasur rol më të madh.
Kryeministri holandez Rob Jetten tha se kjo kërkon kohë dhe se Evropa duhet të përgatitet me kujdes për çdo negociatë të ardhshme përpara se të vendosë kush do ta përfaqësojë kontinentin në tryezën e bisedimeve, shkruan Reuters.
