Kapaciteti i Koresë së Veriut për pasurimin e uraniumit mund të rritet së shpejti me 75%, pasi një impiant i ri të arrijë prodhimin e plotë, një tregues i qartë se udhëheqësi Kim Jong Un synon të zgjerojë arsenalin e tij bërthamor pavarësisht presionit ndërkombëtar.
Objekti i ri në Yongbyon pritet të strehojë më shumë se 9,000 centrifuga, të afta të prodhojnë rreth 160 kilogramë uranium shumë të pasuruar në vit, sipas organizatës jofitimprurëse britanike Vertic, e cila ndihmon qeveritë në zbatimin dhe verifikimin e marrëveshjeve ndërkombëtare të kontrollit të armëve.
Deri më tani, Koreja e Veriut kishte kapacitet për të prodhuar rreth 215 kilogramë uranium shumë të pasuruar në vit.
“Koreja e Veriut ndoshta ka tashmë të gjithë materialin që i nevojitet për një arsenal bërthamor me përmasa mesatare. Tani duket se po rrit thjesht numrat,” tha Grant Christopher, një nga autorët e analizës së Vertic.
“Ne nuk shohim asnjë provë që ata do të ndalen së shpejti.”
Sipas tij, rezervat totale të uraniumit shumë të pasuruar të Koresë së Veriut vlerësohen në rreth 2,100 kilogramë, afërsisht një e dhjeta e rezervave ushtarake të Mbretërisë së Bashkuar ose Francës.
Objekti i ri do të jetë qendra më e madhe e njohur publikisht për pasurimin e uraniumit në Korenë e Veriut pas përfundimit të tij. Ky zgjerim masiv tregon se Kim Jong Un planifikon të zgjerojë ndjeshëm programin bërthamor, pavarësisht presioneve nga fuqitë e mëdha si SHBA-ja dhe Kina.
Ndërsa për vite me radhë Kina i ka bërë presion Phenianit për të ndalur zhvillimin e armëve bërthamore, kohët e fundit Pekini duket se ka hequr dorë nga këto kërkesa, të paktën publikisht. Gjatë vizitës së tij në Phenian këtë javë, presidenti kinez Xi Jinping nuk përmendi fare çarmatimin bërthamor.
Zgjerimi i arsenalit bërthamor nga Kim Jong Un tregon gjithashtu se ai ka pak gjasa të ndjekë një marrëveshje me fuqitë e tjera, veçanërisht me SHBA-në, të cilat kanë ofruar lehtësim të sanksioneve në këmbim të kufizimit të programit bërthamor.
Sipas një vlerësimi të ri të Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI), Koreja e Veriut aktualisht zotëron rreth 60 koka bërthamore dhe mjaftueshëm material të ndashëm për të prodhuar të paktën 90 të tjera. Në vitin 2025, numri i kokave bërthamore vlerësohej në rreth 50.
Kim Jong Un ka ekspozuar hapur zgjerimin e fundit të programit të tij bërthamor. Javën e kaluar ai inspektoi impiantin e ri të pasurimit të uraniumit, i vendosur në zemër të kompleksit kryesor bërthamor të Yongbyon, i cili është më i madh se çdo objekt tjetër që Koreja e Veriut ka bërë publik më parë.
Në imazhet e publikuara nga media shtetërore, Kim shihet duke ecur mes rreshtave të centrifugave metalike dhe duke premtuar “plane më të mëdha” për programin bërthamor të vendit. Ai përgëzoi shkencëtarët për më shumë se dyfishimin e kapacitetit të prodhimit të “materialit bërthamor të gradës ushtarake”.
“Ky potencial bërthamor që kemi tani është i paimagjinueshëm,” deklaroi Kim.
Vertic i bazoi vlerësimet e saj në të dhëna historike mbi centrifuga të ngjashme, imazhe satelitore për të përcaktuar përmasat e ndërtesës dhe modele të tjera analitike.
Sipas Jaewoo Shin, bashkautor i raportit dhe analist i lartë në Open Nuclear Network, objekti i ri u ndërtua në rreth 18 muaj, ndërsa imazhet satelitore tregojnë se puna nisi në fund të vitit 2024.
“Është domethënëse që kjo strukturë u vendos në qendër të Yongbyon dhe jo thellë në male, larg vëmendjes së komunitetit ndërkombëtar,” tha ai.
“Ajo ishte ndërtuar që të zbulohej.”
Sipas Hailey Wingo, një tjetër bashkautore e analizës, regjimi i Kim Jong Un mund të jetë duke zgjeruar kapacitetin e pasurimit të uraniumit edhe për të furnizuar në të ardhmen nëndetësen bërthamore që Koreja e Veriut po zhvillon.
Vetëm shtatë vjet më parë, gjatë bisedimeve bërthamore me presidentin Donald Trump në Hanoi, Koreja e Veriut kishte ofruar të çmontonte kompleksin e Yongbyon në këmbim të lehtësimit të sanksioneve. Megjithatë, Trump kërkonte një marrëveshje më të gjerë që përfshinte edhe objektet e padeklaruara bërthamore të regjimit dhe bisedimet dështuan.
Sot, Yongbyon mbetet në qendër të ambicieve bërthamore të Phenianit. Përveç pasurimit të uraniumit, aty është vërejtur një rritje e aktivitetit në reaktorin 5 megavatësh, në njësinë e ripërpunimit dhe në një reaktor relativisht të ri me ujë të lehtë.
Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, Rafael Grossi, e ka cilësuar këtë zhvillim si një “rritje shumë serioze” të kapaciteteve bërthamore të Koresë së Veriut.
Pheniani nuk publikon të dhëna mbi prodhimin e uraniumit, objektivat apo afatet kohore. Megjithatë, më herët ai u ka pranuar zyrtarëve amerikanë se kryen pasurimin e uraniumit në Yongbyon. Në vitin 2024, media shtetërore koreano-veriore publikoi gjithashtu fotografi të Kim Jong Un gjatë një vizite në një impiant tjetër bërthamor në një vendndodhje të ndryshme, shkruan WSJ.
