Emiratet e Bashkuara Arabe kanë rënë dakord të zhbllokojnë miliarda dollarë për Iranin, thanë katër burime, në një ndryshim taktik pas javësh sulmesh iraniane ndaj këtij shteti të pasur të Gjirit gjatë luftës SHBA-Izrael me Republikën Islamike.
Lajmi për këtë lëvizje, i cili nuk është raportuar më parë, përkon me fazat përfundimtare të negociatave më të gjera midis Teheranit dhe Uashingtonit për përfundimin e luftës, bisedime që sipas diplomatëve mund të përfshijnë lirimin e dhjetëra miliarda dollarëve të të ardhurave iraniane nga nafta të ngrira në banka të huaja nën sanksione amerikane.
Dy burime rajonale i thanë Reuters se Emiratet kishin rënë dakord të lironin gjithsej 10 miliardë dollarë, prej të cilave më shumë se 3 miliardë janë dorëzuar tashmë.
Dy burime të tjera me njohuri mbi marrëveshjen thanë se fondet totale arrijnë deri në 20 miliardë dollarë, duke shtuar se lëvizja është bërë në këmbim të ndalimit të sulmeve iraniane ndaj Emirateve. Një nga këto burime tha gjithashtu se një këst i parë prej 3 miliardë dollarësh tashmë është vënë në dispozicion.
Reuters nuk ka mundur të përcaktojë nëse fondet e parashikuara për transferim i përkasin Emirateve ose vijnë nga llogari iraniane të ngrira prej kohësh në sistemin bankar të Emirateve, apo diku tjetër.
Një zyrtar i Emirateve, i pyetur për transferimin, tha se vendi po përpiqej të ulte tensionet dhe të nxiste paqen.
“Politika e jashtme e Emirateve udhëhiqet nga promovimi i deeskalimit dhe uljes së tensioneve në të gjithë rajonin, ndërsa synon paqe dhe stabilitet të qëndrueshëm,” tha zyrtari. “Emiratet mbështesin përpjekjet, përfshirë ato të ndërmarra nga Shtetet e Bashkuara, për të mbrojtur popujt e rajonit nga pasojat e konfliktit.”
Shtëpia e Bardhë nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment mbi këtë lëvizje.
Në Uashington, zëvendëspresidenti JD Vance tha të premten se fondet nuk do t’i jepeshin Iranit për nënshkrimin e një marrëveshjeje me SHBA-në ose për pjesëmarrjen në një takim, duke shtuar se një marrëveshje e mundshme është strukturuar në mënyrë që përfitimet ekonomike të shkojnë për Teheranin vetëm nëse ai përmbush detyrimet e tij.
Nuk pati reagim të menjëhershëm nga autoritetet iraniane ndaj një kërkese të Reuters për koment mbi këtë zhvillim.
Asnjë nga burimet e cituara në këtë artikull nuk pranoi të identifikohej për shkak të ndjeshmërisë së çështjes.
Marrëveshja tregon një ndryshim të dukshëm nga armiqësia e hapur në marrëdhëniet Emiratet–Iran gjatë pjesës më të madhe të luftës, kur sulmet iraniane boshatisën hotelet e Dubait, shtynë disa banorë të huaj të largoheshin dhe tronditën reputacionin e sigurisë që është thelbësor për pozicionin e vendit si qendër kryesore biznesi.
Një nga burimet tha se marrëveshja ofron një mënyrë për të ndihmuar zgjidhjen e konfliktit midis SHBA-së dhe Iranit pa kaluar asnjëra palë vijat e kuqe: Irani mund të pretendojë se ka marrë kompensim për dëmet e luftës, Uashingtoni mund të këmbëngulë se nuk ka paguar asgjë, ndërsa Abu Dhabi siguron sigurinë e vet dhe statusin e Dubait si qendër, duke e paraqitur lëvizjen si investim në rindërtimin e besimit rajonal.
Burimi tjetër tha se në këmbim të disbursimit, Irani do të ndalonte sulmet me raketa dhe dronë ndaj Emirateve, dhe do të kishte një rindërtim të marrëdhënieve dypalëshe, përfshirë shkëmbim informacioni të inteligjencës dhe bashkëpunim ekonomik.
Burimi shtoi se Irani ka kontaktuar të paktën dy vende të tjera arabe të Gjirit për një marrëveshje të ngjashme.
Burimi i parë tha se bisedimet kishin nisur disa javë më parë, por u përshpejtuan kur zyrtarë të fuqishëm të Gardës Revolucionare të Iranit vizituan Abu Dhabin javën e kaluar për t’u takuar me Sheikh Tahnoun bin Zayed al Nahyan, këshilltarin e sigurisë kombëtare të Emirateve dhe zëvendës sundimtarin e Abu Dhabit, dhe qëndruan në rezidencën e tij.
Kjo vizitë u pasua nga një udhëtim i zyrtarëve të Emirateve në Teheran për të negociuar detajet e mekanizmit.
Marrëveshja Emiratet–Iran pritet të zhvillohet në një sfond financiar kompleks që mund të përfshijë Dubain, qendrën kryesore tregtare të Emirateve dhe një nga lidhjet më të rëndësishme ekonomike të Iranit.
Bankat e Dubait kanë mbajtur prej kohësh depozita të konsiderueshme të lidhura me Iranin, shumë prej të cilave tani janë të ngrira nën sanksionet amerikane që kontrollojnë sistemin global të shlyerjes në dollarë dhe ekspozojnë çdo bankë të huaj që merret me entitete iraniane të listuara në të zezë ndaj shkëputjes nga sistemi financiar amerikan, shkruan Reuters.
Më 11 prill, një burim i lartë iranian tha se SHBA kishte rënë dakord të lironte asetet e ngrira iraniane të mbajtura në Katar dhe në banka të tjera të huaja, megjithëse një zyrtar amerikan e mohoi shpejt këtë deklaratë.
Burimi, i cili nuk pranoi të identifikohej për shkak të ndjeshmërisë së çështjes, i tha Reuters se zhbllokimi i aseteve ishte “i lidhur drejtpërdrejt me sigurimin e kalimit të sigurt përmes Ngushticës së Hormuzit”, një çështje kyçe në bisedimet që synojnë përfundimin e konfliktit.
