Më shumë se 100 ish-astronautë të NASA-s po shkëmbejnë kabinën e fluturimit me arenën politike, duke themeluar një organizatë jofitimprurëse asnjëanëse që do avokojë për kufijtë kushtetues dhe rikthimin e përgjegjësisë qytetare.
“Astronautët për Amerikën”, që përfshin një përzierje republikanësh, demokratësh dhe të pavarurish, planifikon të vlerësojë kandidatët politikë dhe të takohet me politikëbërësit federalë për të ndarë shqetësimet mbi gjendjen e demokracisë në SHBA. Grupi është i pavarur nga Administrata Kombëtare Aeronautike dhe Hapësinore (NASA) dhe anëtarësimi është i kufizuar vetëm për astronautët në pension.
Në një letër të hapur drejtuar popullit amerikan, e cila u rishikua nga The Ëall Street Journal, grupi shprehet: “Për dekada kemi parë një gërryerje të vazhdueshme të vlerave dhe parimeve tona themeluese që dobëson sistemet tona demokratike. Rezultati ka qenë polarizimi politik dhe përmbysja e normave kryesore kushtetuese dhe institucionale, përfshirë bashkëpunimin dypartiak, kufizimin e pushtetit ekzekutiv dhe pavarësinë gjyqësore.”
Pa përmendur emrin e Presidentit Trump apo zyrtarëve të tjerë, grupi premton “t’u kërkojë llogari zyrtarëve kur ata injorojnë shtetin e së drejtës ose shtrembërojnë dhe shpërfillin faktet”.
Garrett Reisman, 58 vjeç, një demokrat i regjistruar dhe një nga bashkëthemeluesit e grupit, tha se vendosi ta niste organizatën vitin e kaluar pasi pa sjelljen e autoriteteve gjatë një bastisjeje imigracioni në një lavazh makinash lokal.
“Ajo që pashë më rëndoi, m’u duk thjesht fundamentalisht jo-amerikane,” tha veterani i dy misioneve të anijeve hapësinore.
“Më ngjante më shumë me atë që isha mësuar të shihja kur jetoja në Rusi, ku në parim shërbimet e sigurisë mund të veprojnë me pandëshkueshmëri.”
Kjo organizatë shënon herën e parë që një grup kaq i madh ish-udhëtarësh të hapësirës organizohen për të ndërhyrë në politikë. Grupi planifikon të publikojë “tabela vlerësimi” për kandidatët për të edukuar votuesit, duke i mbajtur udhëheqësit përgjegjës para të njëjtit betim për të “mbështetur dhe mbrojtur” Kushtetutën, të cilin të gjithë astronautët e bëjnë përpara se të lënë atmosferën.
Bashkëthemeluesi i Astronautëve për Amerikën, Steve Lindsey, në qendër, me astronautë të tjerë Chiaki Mukai dhe John Glenn para nisjes së një anijeje kozmike në vitin 1998.
Lançimi i grupit pason një muaj historik për NASA-n, i cili pa kthimin e ekuipazhit të Artemis II nga hëna pasi vendosën një rekord për fluturimin njerëzor më të thellë në hapësirë dhe misionin e parë me ekuipazh hënor që nga vitet 1970. Ndërsa ai mision u përshëndet si një rikthim i supremacisë hënore amerikane, ky grup veteranësh po jep alarmin për stabilitetin e fondeve demokratike në shtëpi.
“Ne nuk shpenzonim kohë duke diskutuar se për kë votonim kur punonim në Korpusin e Astronautëve të NASA-s,” shkroi grupi prej 103 ish-astronautësh në letrën e tyre të hapur. “Ne e dimë rëndësinë e respektimit të njëri-tjetrit dhe të reagimit kur gjërat nuk duken siç duhet.”
Steve Lindsey, 65 vjeç, një tjetër bashkëthemelues dhe ish-shef i zyrës së Astronautëve, vuri në dukje një Kongres të rënduar me një vlerësim miratimi prej rreth 15% dhe një varësi të tepruar të presidentëve nga urdhrat ekzekutivë.
“Është e lehtë të tregosh shembujt e tanishëm, dhe kjo është bota në të cilën jetojmë dhe të gjithë jemi mjaft të njohur me to… nuk është diçka e re, por ajo që shohim është një përshpejtim i procesit,” tha Lindsey, një republikan i regjistruar.
Lindsey, i cili ka fluturuar në pesë misione të Space Shuttle, kujtoi një bisedë me të ndjerin Senatit John Glenn, amerikani i parë që orbiton Tokën. Glenn, një demokrat nga Ohio i cili shërbeu deri në vitin 1999, i kishte thënë Lindsey-t se u largua përfundimisht nga qeveria për shkak të përçarjes në rritje.
Lindsey tha se shpreson që organizata e re do të promovojë besimin e publikut, zgjedhje të lira dhe të ndershme, vendimmarrje të bazuar në prova dhe politikëbërje të mbështetur në të dhëna.
“Astronautët për Amerikën” synon të përdorë tabelat e vlerësimit për të vlerësuar kandidatët ose zyrtarët në detyrë mbi respektimin e tyre ndaj shtetit të së drejtës, diskursit civil dhe aftësisë së tyre për të bashkëpunuar me palën kundërshtare. Grupi planifikon të bëjë publike gjetjet e tij dhe të inkurajojë amerikanët të përdorin kritere të tilla për të vlerësuar zyrtarët e tyre të zgjedhur dhe kandidatët, shkruan Wall Street Journal.
