Artikulli përshkruan diskutimet brenda administratës amerikane për opsionet ushtarake që mund të përdoren për të neutralizuar rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit, ndërsa tensionet mbi programin bërthamor të Teheranit vazhdojnë të rriten.
Presidenti amerikan Donald Trump po shqyrton një gamë skenarësh që mund të përfshijnë edhe dërgimin e forcave të operacioneve speciale në territorin iranian për të siguruar ose shkatërruar rezervat e uraniumit shumë të pasuruar.
Gjatë një bisede me gazetarët në bordin e avionit presidencial Air Force One, Trump la të kuptohej se një operacion tokësor nuk është përjashtuar plotësisht, edhe pse aktualisht fokusi i veprimeve mbetet te presioni ushtarak nga ajri.
Ai tha se për momentin SHBA po e godet rëndë Iranin, por nuk ka ndërmarrë ende hapa për të marrë drejtpërdrejt kontrollin mbi materialin bërthamor, një veprim që mund të konsiderohet në një fazë të mëvonshme të konfliktit.
Sipas raportimeve të medias amerikane, përfshirë Axios, zyrtarë amerikanë dhe izraelitë kanë diskutuar mundësinë e një operacioni të përbashkët për të siguruar rezervat e uraniumit të pasuruar sapo kapacitetet ushtarake të Iranit të jenë dobësuar mjaftueshëm. Raportet sugjerojnë se Irani zotëron rreth 450 kilogramë uranium të pasuruar në nivelin 60%, një material që mund të përpunohet relativisht shpejt për përdorim në armë bërthamore.
Diskutimet përfshijnë disa skenarë të mundshëm: materialit mund t’i merret fizikisht kontrolli dhe të transportohet jashtë Iranit, ose mund të neutralizohet në vend duke u holluar nga specialistë bërthamorë që do të vepronin së bashku me njësitë speciale. Në këtë proces mund të përfshihen edhe ekspertë nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA).
Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio la të kuptohej vështirësia e një operacioni të tillë gjatë një informimi në Kongres, duke theksuar se materiali bërthamor nuk mund të neutralizohet pa ndërhyrje fizike dhe se dikush duhet të shkojë në terren për ta marrë atë. Megjithatë, ai nuk specifikoi nëse një operacion i tillë do të kryhej nga forcat amerikane apo nga një koalicion ndërkombëtar.
Sfidat operacionale mbeten të konsiderueshme. Zyrtarët ushtarakë duhet të përcaktojnë vendndodhjen e saktë të uraniumit, mënyrën se si trupat mund të depërtojnë në zonat e mbrojtura dhe si mund të transportohet ose neutralizohet materiali pa rrezik.
Sipas raportimeve të Semafor, skenarë të tillë janë studiuar prej kohësh nga Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM), e cila ka zhvilluar plane për operacione komando që synojnë objektet bërthamore iraniane, veçanërisht ato në qytetin Isfahan.
Njësitë elitë amerikane, si Delta Force, stërviten rregullisht për misione të ashtuquajtura kundër armëve të shkatërrimit në masë, të cilat përfshijnë sekuestrimin e materialeve bërthamore ose kimike në territor armiqësor.
Ekspertët e operacioneve speciale theksojnë se këto misione janë ndër më të rrezikshmet që mund të ndërmerren. Ish-specialisti i operacioneve speciale Jonathan Hackett shpjegoi se operacione të tilla synojnë të kapin ose të sigurojnë materiale bërthamore të rrezikshme përpara se ato të përdoren ose të transferohen. Plane të ngjashme ishin diskutuar edhe gjatë administratës së Barack Obama, por në atë kohë u konsideruan tepër të rrezikshme për t’u zbatuar.
Një arsye pse këto diskutime janë rikthyer në fokus lidhet me vlerësimet e fundit të inteligjencës. Sipas raportimeve të The New York Times, Irani mund të jetë ende në gjendje të nxjerrë uraniumin e pasuruar që ndodhet nën objektet e dëmtuara nga sulmet ajrore të vitit të kaluar.
Në veçanti, ekziston shqetësimi se materiali i ruajtur në kompleksin bërthamor të Isfahan mund të arrihet përmes një hyrjeje të ngushtë edhe pas bombardimeve. Zyrtarët besojnë se pjesa më e madhe e rezervave ndodhet në tunele nëntokësore në këtë kompleks, ndërsa sasi më të vogla ruhen në objektet bërthamore të Fordow dhe Natanz.
Çdo operacion komando për të marrë kontrollin e uraniumit do të kërkonte që mbrojtja ajrore dhe infrastruktura ushtarake e Iranit të dobësohen më tej përmes sulmeve ajrore përpara se trupat të mund të futen në terren. Vetë Trump e pranoi këtë rrezik, duke thënë se një operacion i tillë do të ishte i mundur vetëm pasi forcat iraniane të jenë dobësuar në atë masë sa të mos jenë në gjendje të kundërshtojnë në mënyrë efektive në terren, shikruan Breitbart.
Shtëpia e Bardhë ka theksuar se të gjitha opsionet mbeten në tryezë. Sekretarja e shtypit Karoline Leavitt deklaroi se administrata po shqyrton çdo skenar të mundshëm për të arritur objektivin kryesor: parandalimin e Iranit që të sigurojë një armë bërthamore. Megjithatë, mënyra se si do të realizohet ky qëllim — qoftë përmes sekuestrimit të uraniumit, shkatërrimit të tij apo detyrimit të Teheranit ta dorëzojë atë — mbetet ende e paqartë ndërsa kriza vazhdon të zhvillohet.
