Në vitet 1990, një ekip studiuesish besuan se kishin gjetur gjurmë kokaine, nikotine dhe THC-je brenda trupave të mumieve të lashta egjiptiane, shumë kohë përpara se të mendohej se dikush kishte udhëtuar drejt Amerikës së Jugut. Pra, si përfunduan ato atje?
Kokaina, e nxjerrë nga gjethet e dy specieve koka amtare të Amerikës së Jugut, ka të ngjarë të jetë përdorur nga popullsitë lokale për mijëra vjet.
“Popullsia Inka e konsideronte atë si një bimë mrekullibërëse dhe magjike që kishte fuqinë të largonte urinë dhe etjen, prodhonte efekte gjallëruese, mund të përdorej si mjekim (si antiseptik dhe analgjezik, për të ndihmuar në tretje, për të kuruar astmën, dhimbjen e stomakut, dhimbjen e gjoksit dhe plagët, për të reduktuar gjakderdhjen nga hunda dhe të vjellat) dhe shkaktonte një ndjenjë mirëqenieje,” shpjegon një punim mbi këtë temë, duke shtuar se Inkët besonin se bima mund të ruante edhe trupat, duke pasur parasysh efektin mpirës që ka në gjuhë.
“Spanjollët treguan pak interes për gjethet e kokës deri më vonë, kur kuptuan vlerën e tyre të madhe tregtare; në të vërtetë, ata filluan të prosperonin financiarisht nga speciet Erythroxylum duke menaxhuar prodhimin dhe tregtinë e bimës në Botën e Re.”
Bimët nuk mendohet të kenë bërë rrugën e tyre drejt Evropës dhe pjesës tjetër të botës derisa u sollën nga kolonizatorët spanjollë. Por në vitin 1992, një studim i shkurtër dhe kontrovers pretendoi se kishte gjetur prova të përdorimit të kokainës – si dhe të duhanit, dhe potencialisht të kanabisit – në indet e buta, flokët dhe kockat e mumieve të lashta egjiptiane.
Në atë studim fillestar, toksikologia gjermane Svetlana Balabanova dhe kolegët e saj testuan material nga një mumie e plotë, shtatë koka të mumuara dhe një mumie të rritur jo të plotë, që përfshinin periudhën nga viti 1070 p.e.s. deri në vitin 395 e.s. Sipas ekipit, ata gjetën kanabis dhe THC në të nëntë trupat, dhe nikotinë në tetë prej tyre. Kjo ishte larg nga gjurma e fundit e drogave që Balabanova dhe të tjerët do të gjenin, pavarësisht skepticizmit dhe kritikave të forta nga arkeologët.
“Ekipi i Balabanovës gjeti droga kudo, në varrime të lashta nga katër kontinente, në rreth gjysmën e pothuajse një mijë mumieve dhe skeleteve të analizuara, dhe disa rezultate i përkasin kategorisë së gjetjeve ‘të pamundura’ nga pikëpamja etnobotanike,” shpjegon etnobotanisti dhe studiuesi i pavarur Giorgio Samorini në një punim. “Për të justifikuar gjetjet ‘të pamundura’, Balabanova propozoi zgjidhje gjithnjë e më guximtare, në një mënyrë gjithnjë e më të sigurt dhe kokëfortë, duke ecur paralelisht me vëllimin në rritje të kritikave të ngritura nga studiues të tjerë.”
Kjo përfshinte sugjerimin se egjiptianët e lashtë kryen udhëtime transatlantike për më shumë se një mijëvjeçar, duke tregtuar me banorët e Perusë së lashtë. Nëse do të ishte rasti që egjiptianët e lashtë ishin gjetur duke përdorur bimët e kokës, ky do të ishte një zbulim shumë domethënës. Por kjo bie ndesh me atë që dimë për egjiptianët e lashtë dhe ka mungesë të theksuar të provave mbështetëse. Në analiza të tjera të mumieve të lashta të kryera nga ekipe të tjera, ndonëse disa gjetën prova të nikotinës, ata dështuan të gjenin gjurmë të kokainës apo THC-së.
Pra, si përfunduan këto droga në dukje të pamundura në mostrat e mumieve të lashta egjiptiane? A kishte gjetur Balabanova një grup të ngushtë “mumiesh festash” që shtrihej përgjatë mijëvjeçarëve?
Një ide e propozuar ishte se ekipi kishte analizuar mumie false, të bëra nga përdorues droge të ditëve moderne. Megjithatë, kjo u konsiderua si e pamundur nga arkeologë të tjerë, përfshirë Kujdestarin e Egjiptologjisë në Muzeun e Mançesterit, duke kërkuar në të njëjtat mumie.
Samorini vëren mungesën e kontrolleve në shumë punë të Balabanovës, si dhe neglizhimin e teknikave më të sofistikuara. Për shembull, duke marrë një qime floku nga një trup dhe duke parë segmente të ndryshme, që përfaqësojnë (për shembull) rritjen e një muaji, mund të ndërtoni një ide për marrëdhënien e personit me drogat gjatë kohës, një analizë që nuk u krye nga Balabanova.
Me dështimin e të tjerëve për të gjetur nivele të ngjashme droge në mumiet e tjera, me shumë gjasa, rezultatet pozitive për kokainë ishin rezultat i kontaminimit të mëvonshëm. Dihet se mostrat e flokëve nga jo-përdoruesit mund të kontaminohen me kokainë dhe ajo mbetet e zbulueshme më vonë, pavarësisht teknikës së larjes. Me kokainën popullore shumë kohë përpara se “ruajtja e duhur e gjetjeve arkeologjike” të bëhej e rëndësishme, ka të ngjarë që ekipi të ketë gjetur kokainë moderne mbi trupat e lashtë.
Gjurmët e nikotinës me gjasa nuk janë rezultat i kontaminimit, megjithëse duhet të theksojmë se kjo nuk është pjesa ku ju themi se egjiptianët e lashtë shkuan në Amerikën e Jugut për pak duhan në vend të gjetheve të kokës. Disa bimë të njohura evropiane përmbajnë nikotinë, dhe është e besueshme që egjiptianët e lashtë t’i kenë konsumuar ato. Megjithatë, studiuesit kanë gjetur pak raste të shndërrimit të nikotinës në kotininë në mumiet e lashta. Kotinina konsiderohet të jetë një tregues më i besueshëm i përdorimit, pasi tregon se droga është metabolizuar nga trupi.
“Studiuesit anglezë kanë vërejtur gjithashtu se si në shekullin e 19-të, midis praktikave të konservimit të mumieve, ishte zakon që ato të spërkateshin me pluhur duhani, si dhe me piretrum, ky i fundit një përbërës i përftuar nga specie të Tanacetum dhe i identifikuar gjithashtu në mumien e Ramsesit II. Të dyja substancat vepronin si insekticide,” shton Samorini.
“Kjo praktikë nuk kufizohej vetëm te mumiet egjiptiane, por te shumë mumie të tjera evropiane dhe aziatike, dhe ka të ngjarë që kjo teknikë konservimi të ketë shkaktuar zbulimin e fragmenteve të duhanit dhe nikotinës në mumien e Ramsesit II dhe të nikotinës në ‘mumiet e droguara’ të ekipit të Balabanovës.”
THC-ja, ndërkohë, është pak më pak kontroversiale, me egjiptianët e lashtë që mendohet se përdornin kanabis për të trajtuar infeksionet e fshikëzës, dhimbjet e syve dhe potencialisht si një klizmë qetësuese. Po, siç duket, egjiptianët e lashtë mund ta kenë përdorur kanabisin në mënyra rektale. Megjithatë, përsëri, studime të tjera nuk kanë gjetur THC në mumie, duke sugjeruar se kontaminimi ose praktikat e dobëta nga ekipi fillestar kërkimor mund të jenë fajtorë për rezultatet.
Shkurtimisht, ndërsa historitë e egjiptianëve të lashtë që udhëtojnë oqeanin drejt Amerikës së Jugut për të marrë pak kokainë dhe duhan mund të tingëllojnë argëtuese, ka shumë më tepër gjasa që ata të kenë vdekur pa qenë në dijeni të substancave me të cilat do të spërkateshin më vonë, shkruan IFL.
