Përpara nisjes së sulmit amerikan ndaj Iranit, Donald Trump mori informime nga ekipi i tij i sigurisë kombëtare që theksonin jo vetëm rrezikun e mundshëm për humbje të mëdha amerikane, por edhe mundësinë e një riorientimi strategjik të Lindjes së Mesme në favor të interesave të SHBA-së, sipas një zyrtari amerikan që foli për Reuters.
Operacioni, i emërtuar nga Pentagoni “Epic Fury”, e përfshiu rajonin në një përshkallëzim të ri dhe të paparashikueshëm. Forcat amerikane dhe izraelite goditën objektiva në territorin iranian, duke nxitur kundërpërgjigje me raketa dhe dronë nga Teherani kundër Izraelit dhe disa vendeve arabe të Gjirit.
Sipas zyrtarit anonim, presidentit iu paraqit skenari si një mundësi “rrezik i lartë, shpërblim i lartë”, potencialisht një rast unik brenda një gjenerate për të ndryshuar balancat gjeopolitike në rajon.
Vetë Trump e pranoi publikisht ekzistencën e rreziqeve, duke deklaruar se “jetët e heronjve të guximshëm amerikanë mund të humben”, por duke e justifikuar operacionin si një investim për të ardhmen. Ai argumentoi se regjimi iranian kishte kërcënuar SHBA-në për dekada dhe se ndërhyrja synonte t’i jepte fund këtij kërcënimi.
Informimet dhe paralajmërimet
Para vendimit, Trump u informua nga drejtori i CIA-s John Ratcliffe, kryetari i Shefave të Bashkuar të Shtabit, gjenerali Dan Caine, Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth. Admirali Brad Cooper, komandant i Komanda Qendrore e SHBA (CENTCOM), udhëtoi drejt Uashingtonit për diskutime në Dhomën e Situatave në Shtëpinë e Bardhë.
Një zyrtar i dytë amerikan theksoi se Shtëpia e Bardhë ishte paralajmëruar për rreziqet e kundërsulmeve iraniane ndaj bazave amerikane në rajon, përfshirë mundësinë që raketat balistike të mbingarkonin sistemet e mbrojtjes ajrore. Gjithashtu u ngrit shqetësimi për sulme nga forcat proxy të Iranit kundër trupave amerikane në Irak dhe Siri.
Megjithëse SHBA kishte grumbulluar kapacitete të konsiderueshme ushtarake në rajon, kishte kufizime në sistemet e mbrojtjes ajrore të vendosura me nxitim.
Objektiva të gjera strategjike
Në javët para sulmit, administrata amerikane kishte përgatitur plane për një fushatë të zgjatur, që përfshinte edhe shënjestrimin e individëve kyç të udhëheqjes iraniane. Një zyrtar izraelit tha se Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei dhe presidenti Masoud Pezeshkian konsideroheshin objektiva të mundshëm, ndonëse rezultati i sulmeve mbetet i paqartë.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi se kishte “shenja të shumta” që sugjeronin se Khamenei mund të mos ishte më në pushtet, duke u bërë thirrje iranianëve të dilnin në rrugë.
Trump artikuloi synime gjithëpërfshirëse: shkatërrimin e industrisë së raketave të Iranit, neutralizimin e marinës së tij dhe pamundësimin e ndërtimit të një arme bërthamore — pretendim që Irani e mohon. Ai gjithashtu deklaroi se do të goditeshin forcat proxy të mbështetura nga Teherani në rajon.
Rreziqet e përshkallëzimit
Garda Revolucionare Islamike kërcënoi se do të godiste bazat dhe interesat amerikane derisa “armiku të mposhtet vendosmërisht”. Ekspertët paralajmërojnë për një gamë të gjerë opsionesh hakmarrjeje nga Irani, përfshirë raketa balistike, dronë dhe sulme kibernetike.
Daniel Shapiro, ish-ambasador i SHBA-së në Izrael dhe ish-zyrtar i Pentagonit për Lindjen e Mesme, theksoi se Irani ka më shumë raketa balistike të afta të godasin baza amerikane sesa SHBA ka interceptorë për t’i ndalur ato. “Disa armë iraniane do të depërtojnë,” tha ai, duke e përshkruar operacionin si “një bixhoz të madh”.
Sipas vlerësimeve të zyrtarëve, planifikimi ushtarak nuk garanton asnjë rezultat të paracaktuar, ndërsa thirrjet e Trump për kryengritje të brendshme në Iran përballen me një opozitë të fragmentuar dhe një realitet politik kompleks në terren.
