Kongresmenia e SHBA-së Sydney Kamlager-Dove po përfundonte së fundmi një seancë akupunkture kur gruaja që po i hiqte gjilpërat nga shpina e befasoi me një pyetje: “A mund të bëni diçka për të rikthyer vendet e punës në industrinë e argëtimit?”
Demokratja nga Kalifornia e tregoi historinë në një seancë dëgjimore të fundit në Kongres, në këtë periferi të Los Anxhelosit ku ndodhen Disney dhe Warner Bros. Dëshmitarët folën për dëmet e shkaktuara nga rënia mbarëkombëtare e prodhimit të filmave dhe serialeve televizive, që ka goditur veçanërisht rëndë Kaliforninë. Noah Wyle, aktor dhe producent ekzekutiv i “The Pitt”, e quajti situatën “një pothuajse shembje të industrisë sonë dikur të lulëzuar”.
Studiot e Hollywood-it po prodhojnë dukshëm më pak filma dhe seriale televizive sesa disa vite më parë. Projektet që realizohen gjithnjë e më shpesh xhirohen në vende apo shtete të tjera që ofrojnë subvencione tatimore më bujare.
Rezultati: një rënie prej 30% e punësimit nga kulmi i fundit të vitit 2022 për aktorë, marangozë, kostumografë dhe qindra profesione të tjera që kontribuojnë në realizimin e filmave dhe serialeve, sipas të dhënave të Departamentit të Punës. Në qendrat kryesore të prodhimit si Los Anxhelosi, vështirësitë ekonomike që kanë pasuar janë të dukshme për të gjithë, përfshirë edhe akupunkturisten e Kamlager-Dove.
Shumë nga diskutimet në seancën e mbajtur në Burbank u përqendruan në një nxitje të mundshme federale për prodhimin, për të ndihmuar rikthimin e vendeve të punës në SHBA. Mbretëria e Bashkuar, Kanadaja dhe Australia kanë programe që, të kombinuara me stimuj lokalë, mund të rimbursojnë pothuajse gjysmën e shumës që një studio shpenzon në nivel lokal për një prodhim.
Shumica e filmave me buxhet të madh dhe një numër gjithnjë në rritje serialesh televizive po xhirohen jashtë vendit për të përfituar nga këto kredi tatimore. Disa prodhime realizohen në vende ku nuk flitet anglisht, si Hungaria, ku kostot e punës dhe ndërtimit janë veçanërisht të ulëta.
Kalifornia vitin e kaluar më shumë se dyfishoi madhësinë e stimulit të saj tatimor në nivel shtetëror, megjithëse ekspertët thonë se ai ende nuk është aq tërheqës sa stimujt në New Jersey, New York apo Georgia. Studiot, sindikatat e punëtorëve dhe pronarët e studiove të xhirimit kanë lobuar pranë administratës Trump dhe Kongresit për të mbështetur një stimul federal prej rreth 15%. I kombinuar me stimujt shtetërorë që zakonisht variojnë nga 20% deri në 40%, mbështetësit besojnë se kjo do të mjaftonte për të rikthyer shumicën e prodhimeve në SHBA.
Rikthimi i prodhimit do të ishte vetëm një zgjidhje e pjesshme. Një arsye tjetër pse punonjësit e industrisë së argëtimit po hasin vështirësi është se presionet ekonomike i kanë shtyrë kompanitë të prodhojnë më pak.
Fillimi i viteve 2020 shënoi kulmin e një bumi prodhimi të njohur si “peak TV”, gjatë të cilit platformat streaming si Netflix, Amazon Prime Video, Disney+ dhe HBO Max përpiqeshin të shtonin abonentë sa më shpejt.
Pas përfundimit të grevave të aktorëve dhe skenaristëve në vitin 2023, Wall Street kërkoi që shërbimet streaming të vendosnin përparësi fitimin përpara rritjes. Mënyra më e lehtë për të arritur fitime ishte ulja e shpenzimeve për prodhim.
Ngadalësimi i prodhimit është ndjerë veçanërisht nga profesionistët që punojnë prapa skenave, të cilët përbëjnë pjesën më të madhe të klasës së mesme në industrinë e argëtimit. Vitin e kaluar ata punuan 36% më pak orë sesa në vitin 2022, sipas International Alliance of Theatrical Stage Employees (IATSE), sindikata që përfaqëson shumicën e tyre. Anëtarët e IATSE duhet të plotësojnë një numër të caktuar orësh pune për të përfituar sigurim shëndetësor.
Pyetja më e madhe tani është nëse rënia aktuale është e përkohshme. Prodhimi është rikthyer edhe më parë pas rënieve të shkaktuara nga recesione, greva apo teknologji të reja përçarëse.
Megjithatë, natyra e argëtimit po ndryshon ndjeshëm. Deri vonë, shumica e përmbajtjes që shikohej në ekran prodhohej në Hollywood. Tani njerëzit po kalojnë gjithnjë e më shumë kohë duke parë video në YouTube, TikTok dhe Instagram, të prodhuara nga amatorë ose kompani të vogla që përdorin fuqi punëtore jo të sindikalizuar.
Sportet janë bërë një faktor kyç për abonimet në streaming dhe shikueshmërinë e televizionit tradicional. Rritja e kostove për të drejtat e transmetimit të NFL dhe NBA do të thotë se kompanitë e argëtimit kanë më pak para për të prodhuar filma dhe seriale.
Ndërkohë, inteligjenca artificiale mund të eliminojë edhe më shumë vende pune në prodhim ose të nxisë një bum të ri prodhimi nëse teknologjia mundëson krijimin e përmbajtjes me kosto më të ulët.
Skenari më pesimist po shfaqet në Los Anxhelos, ku një ekonomi njëqindvjeçare e bazuar në industrinë e argëtimit po zbehet pa shenja të qarta rikuperimi. Shumë kanë frikë se Hollywood mund të ngjasojë së shpejti me Detroitin pas rënies së industrisë së automobilave, ku selitë e korporatave mbetën, por pjesa më e madhe e punës reale u zhvendos diku tjetër, shkruan WSJ.
