Ukraina po planifikon mbajtjen e zgjedhjeve presidenciale së bashku me një referendum mbi çdo marrëveshje paqeje me Rusinë, pasi administrata Trump i ka kërkuar Kievit që të kryejë të dyja votimet deri më 15 maj, përndryshe mund të humbasë garancitë e propozuara të sigurisë nga SHBA.
Sipas zyrtarëve ukrainas dhe perëndimorë, si dhe burimeve të tjera të njohura me çështjen, ky plan vjen ndërsa Shtëpia e Bardhë ushtron presion për të përmbyllur negociatat e paqes midis Ukrainës dhe Rusisë në pranverë. Zelenskyy ka sinjalizuar se dëshiron që të gjitha dokumentet të jenë të nënshkruara për të dhënë fund luftës deri në qershor, duke përputhur strategjinë e SHBA-së përpara zgjedhjeve afatmesme amerikane.
Mbajtja e zgjedhjeve do të shënonte një kthesë të madhe për presidentin ukrainas, i cili ka argumentuar më parë se votimet janë të pamundura për shkak të ligjit ushtarak, miliona të zhvendosurve dhe rreth 20% të territorit nën pushtimin rus. Sipas burimeve të brendshme dhe perëndimore, Zelenskyy planifikon të shpallë planin më 24 shkurt, në katërvjetorin e pushtimit rus.
Zelenskyy synon që referendumi dhe rizgjedhja e tij të zhvillohen së bashku, për të maksimizuar pjesëmarrjen dhe legjitimitetin. Megjithatë, zyrtarët paralajmërojnë se afati i vendosur nga SHBA-ja ka pak gjasa të respektohet për shkak të vështirësive logjistike dhe bllokadës ushtarake të pjesëve të vendit.
Ligji ushtarak aktual e ndalon mbajtjen e zgjedhjeve kombëtare gjatë kohës së luftës, prandaj parlamenti do të duhet të punojë gjatë marsit dhe prillit për ndryshimet ligjore që e bëjnë të mundur votimin. Ekspertët e zgjedhjeve paralajmërojnë se procesi i përshpejtuar përbën rreziqe të mëdha për legjitimitetin, pasi qindra mijëra trupa janë në front dhe miliona ukrainas janë të zhvendosur.
Zelenskyy po përpiqet gjithashtu të bindë SHBA-në se Kievi nuk po e zvarrit marrëveshjen e paqes, duke kërkuar që çdo dokument të vihet në votim kombëtar për të garantuar legjitimitetin. Megjithatë, shumë politikanë dhe ekspertë ukrainas mendojnë se zgjedhjet pa një marrëveshje paqeje të qëndrueshme dhe garanci të forta sigurie mund të përkeqësojnë ndarjet politike dhe të rrisin rrezikun për destabilizim nga brenda, shkruan FT.
Përveç sfidave ligjore dhe ushtarake, afati mund të prishë gjithashtu plani nëse Rusia intensifikon sulmet ndaj infrastrukturës kritike ose ofensivën në juglindje. Sipas ekspertëve, suksesi i zgjedhjeve varet nga arritja e një marrëveshjeje paqeje që Zelenskyy e sheh të drejtë dhe të pranueshme për ukrainasit, përndryshe votimi mund të shihet si i paligjshëm dhe i kontestueshëm nga Rusia dhe vëzhguesit ndërkombëtarë.
