Një gjykatë në Nigeri ka urdhëruar Mbretërinë e Bashkuar të paguajë 420 milionë funte (rreth 570 milionë dollarë) si dëmshpërblim për familjet e minatorëve të qymyrit që u vranë nga autoritetet koloniale britanike më shumë se shtatë dekada më parë.
Më 18 nëntor 1949, policia koloniale britanike qëlloi për vdekje 21 minatorë nigerianë gjatë një proteste në minierën e qymyrit Iva Valley, në Enugu. Protesta kishte shpërthyer pasi punëtorët kishin braktisur punën për shkak të kushteve të rënda të punës, pabarazive racore në paga dhe vonesave të gjata në pagesat që u detyroheshin.
Të enjten, gjyqtari i Gjykatës së Lartë të Enugus, Anthony Onovo, vendosi se këto vrasje përbënin një shkelje të paligjshme dhe jashtëgjyqësore të së drejtës për jetën. Ai urdhëroi qeverinë britanike të paguante 20 milionë funte për secilën viktimë, duke e cilësuar këtë shumë si “dëmshpërblim dhe mjet juridik efektiv”.
“Këta minatorë të pambrojtur po kërkonin kushte më të mira pune. Ata nuk po kryenin asnjë akt dhune ndaj autoriteteve, e megjithatë u qëlluan dhe u vranë,” deklaroi gjyqtari, sipas Agjencisë së Lajmeve të Nigerisë (NAN).
Gjykata urdhëroi gjithashtu që mbi shumën e dëmshpërblimit të aplikohet interes pas gjykimit në masën 10% në vit, deri në shlyerjen e plotë. Përveç kësaj, ajo kërkoi që një kërkim-falje me shkrim të publikohet në gazeta në Nigeri dhe në Britani brenda 60 ditëve, ndërsa pagesa e dëmshpërblimit të kryhet brenda 90 ditëve.
Padia u paraqit nga aktivisti nigerian për të drejtat e njeriut, Greg Onoh, i cili veproi në emër të familjeve të viktimave dhe kërkoi një falje formale si dhe kompensim financiar. Sipas raportimeve të mediave lokale, palët britanike të paditura nuk u paraqitën në seancat gjyqësore.
Yemi Akinseye-George, një nga avokatët e aplikantëve, e cilësoi vendimin si “një moment historik të rëndësishëm në kërkimin e llogaridhënies historike”, duke theksuar se ai konfirmon se “e drejta për jetën i tejkalon kohën, kufijtë dhe ndryshimet në sovranitet”.
Ky vendim vjen në një kontekst mosmarrëveshjesh të vazhdueshme lidhur me padrejtësitë e epokës koloniale dhe në mes të debateve gjithnjë e më të forta vitet e fundit mbi reparacionet për skllavërinë dhe kolonizimin në të gjithë Afrikën.
Autoritetet britanike nuk kanë reaguar ende publikisht ndaj urdhrit të gjykatës nigeriane. Megjithatë, Mbretëria e Bashkuar ka zgjidhur edhe më parë disa pretendime për abuzime historike, duke këmbëngulur njëkohësisht se nuk pranon përgjegjësi ligjore për veprimet e administratës koloniale. Në vitin 2013, Londra ra dakord të paguante 19.9 milionë funte në kosto dhe dëmshpërblim për më shumë se 5,000 kenianë të moshuar, të cilët kishin pësuar tortura dhe abuzime gjatë kryengritjes Mau Mau në vitet 1950, shkruan Rt.
