Civilët në Izrael që përjetuan përballjen e parë me Iran vetëm tetë muaj më parë kanë vënë re një ndryshim të dukshëm në mënyrën si jepen paralajmërimet për raketat balistike.
Alarmet tani aktivizohen më herët dhe parashikimet për zonat e mundshme të goditjes janë shumë më të sakta se më parë. Ky ndryshim lidhet me një zhvillim të ri teknologjik që Izraeli nuk e kishte më parë dhe që deri vonë nuk ekzistonte askund tjetër: përdorimin e avancuar të inteligjencës artificiale në mbrojtjen ajrore.
Sistemi i mbrojtjes ajrore izraelite mbështetet në dy elementë kryesorë: grumbullimin e sasive gjigante të të dhënave dhe përpunimin e tyre përmes superkompjuterëve dhe algoritmeve të inteligjencës artificiale.
Volumi i informacionit është jashtëzakonisht i madh. Që nga sulmet e Sulmet e 7 tetorit 2023, sistemi ka regjistruar detaje për rreth 60 mijë trajektore fluturimi të raketave dhe dronëve të lëshuar drejt Izraelit.
Për çdo rast ruhen të dhëna si vendi i lëshimit, momenti i saktë i nisjes, lartësia, shpejtësia dhe karakteristikat e zonave të mundshme të goditjes. Analiza përfshin edhe faktorë të tjerë si kushtet meteorologjike, trafikun rrugor, praninë e objekteve strategjike, shkollave apo infrastrukturës mbrojtëse, si dhe pozicionet e sistemeve të mbrojtjes.
Të gjitha këto informacione analizohen nga inteligjenca artificiale brenda fraksioneve të sekondës gjatë një sulmi, madje ndonjëherë edhe përpara se ai të ndodhë.
Sistemi më pas i jep rekomandime të drejtpërdrejta Komandës së Frontit të Brendshëm për llojin e alarmit që duhet aktivizuar, zonat që duhet të paralajmërohen dhe momentin e saktë kur duhet dhënë sinjali. Sipas gjeneral brigade Ran Kochav, bëhet fjalë për një sistem shumë kompleks që përmirësohet vazhdimisht duke mësuar si nga ndërhyrja njerëzore, ashtu edhe nga vetë inteligjenca artificiale.
Inteligjenca artificiale përdoret gjithashtu për vëzhgimin e fushëbetejës nga ajri. Një shembull është sistemi SkEye, i zhvilluar nga kompania Elbit Systems dhe i instaluar në dronin Hermes 900.
Ky sistem është në gjendje të monitorojë deri në 80 kilometra katrorë aktivitet intensiv në të njëjtën kohë. Ai prodhon sasi të mëdha të dhënash që analizohen menjëherë dhe mund të identifikojë automatikisht ngjarje si përgatitjet për lëshimin e një rakete në momentin që ato fillojnë.
Për më tepër, sistemi mund të analizojë të dhënat në mënyrë retrospektive për të zbuluar se nga ka nisur një kërcënim i caktuar. Sipas Shuki Yehuda, teknologjia jo vetëm që ka ndihmuar në shpëtimin e jetëve, por ka krijuar edhe një burim shumë të vlefshëm informacioni për inteligjencën ushtarake.
Në shumë aspekte, përballja aktuale me Iranin shihet si konflikti i parë ku inteligjenca artificiale luan rol qendror në operacionet ushtarake. Edhe pse teknologjia është përdorur në konflikte të mëparshme, institucionet e mbrojtjes izraelite nuk kanë pasur kurrë më parë një avantazh teknologjik kaq të madh të bazuar në algoritme dhe përpunim të të dhënave.
Sipas analistëve, luftërat e ardhshme nuk do të vendosen vetëm nga avionët apo armët më të avancuara, por edhe nga aftësia për të zhvilluar dhe integruar sistemet më të sofistikuara të inteligjencës artificiale.
Flota e dronëve goditës të Izraelit përfshin platforma si Hermes 900, i cili mund të qëndrojë në ajër deri në 36 orë, Hermes 450 dhe Heron TP Eitan, i aftë të mbajë deri në tre tonë ngarkesë.
Në të kaluarën, analiza e pamjeve ajrore kërkonte kohë të gjatë: filmat zhvilloheshin dhe studioheshin për muaj të tërë. Sot, falë sistemit të komandimit Tzayad dhe dronëve modernë si “Kochav”, analiza dhe vendimmarrja mund të realizohen brenda pak minutash.
Megjithatë, digjitalizimi i fushëbetejës ka sjellë edhe një sfidë të re: mbingarkesën me informacion. Çdo sensor, dron apo sistem vëzhgimi gjeneron sasi të mëdha të dhënash.
Kur qindra prej tyre operojnë njëkohësisht, krijohet një rrjedhë e madhe informacioni që është e vështirë të analizohet vetëm nga njerëzit. Për shembull, një dron që fluturon për 10 orë mund të kapë vetëm disa sekonda pamje të një lëshuesi të fshehur raketash. Një operator njerëzor mund ta humbasë atë moment, ndërsa inteligjenca artificiale është në gjendje ta identifikojë automatikisht.
Kjo ka çuar në atë që ekspertët e quajnë “industrializimi i inteligjencës”. Ajo që dikur ishte një listë e thjeshtë objektivash është shndërruar në një sistem të ngjashëm me një “fabrikë objektivash”. Inteligjenca artificiale bashkon të dhëna nga radarët, sinjalet elektronike dhe imazhet ajrore për të krijuar informacion operacional në kohë reale edhe në territore të mëdha sa Irani.
Revolucioni teknologjik është i dukshëm edhe në operacionet tokësore përmes sistemit Tzayad 750, i cili lejon komandantët të shohin fushëbetejën në kohë reale përmes tabletëve ose telefonave inteligjentë. Në të njëjtën kohë, teknologjitë më të reja po përdorin “agjentë të inteligjencës artificiale” që mund të kryejnë detyra në mënyrë të pavarur.
Në vend që ushtarët të monitorojnë vazhdimisht ekranet e kamerave kufitare, sistemet automatike mund të identifikojnë automjete ose individë të dyshimtë dhe, në disa raste, të dërgojnë tufa dronësh për të neutralizuar kërcënimet.
Prirja drejt autonomisë po thellohet edhe më shumë me krijimin e strukturave të reja ushtarake, si Brigada e Informacionit dhe Inteligjencës Artificiale në ushtrinë izraelite, e cila mbikëqyr projekte të ndryshme teknologjike, përfshirë sistemet që transkriptojnë në kohë reale komunikimet radio.
Paralelisht, qindra kompani teknologjike po zhvillojnë produkte për këtë sektor. Startup-i ReSight përdor teknologji të ngjashme me ato të video-lojërave për të krijuar modele tredimensionale të ndërtesave në pak sekonda përmes dronëve. Kompania Sealartec po zhvillon mjete detare robotike, ndërsa Flyworks po ndërton dronë të aftë për të transportuar pajisje të rënda.
Në këtë mënyrë, inteligjenca artificiale po kalon nga një mjet ndihmës në një element qendror të strategjisë ushtarake. Mesazhi që del nga këto zhvillime është se teknologjia nuk po shërben më vetëm për të mbështetur luftën — ajo po bëhet vetë një pjesë thelbësore e fushëbetejës moderne.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Ynet
