Një objekt i vogël i quajtur figurina “Adorant”, i zbuluar në një shpellë në Gjermani në vitin 1979 — i punuar rreth 40,000 vjet më parë nga disa prej njerëzve më të hershëm që vendosën një kulturë të dallueshme në Evropë — mbart sekuenca intriguese dhëmbëzimesh dhe pikash. Shumë objekte të tjera të prodhuara nga kjo kulturë e njëjtë shfaqin shenja të ngjashme.
Kërkimet e reja sugjerojnë se këto shenja në objekte si kjo figurinë, e punuar me fildish mamuthi dhe që paraqet një krijesë hibride luan-njeri, nuk arrijnë të konsiderohen si një gjuhë e shkruar. Por, kërkimi zbuloi se përdorimi i tyre sekuencial në këto artefakte shfaqi veti të ngjashme me një shkrim që u shfaq shumë më vonë në Mesopotaminë e lashtë, rreth vitit 3300 para Krishtit, i cili ishte një pararendës i kuneiformit (shkrimit me kunja), një nga format më të vjetra të njohura të gjuhës së shkruar.
Kjo sugjeron aftësi njohëse (kognitive) të jashtëzakonshme për njerëz të tillë të lashtë. Artefaktet datojnë në një kohë kur lloji ynë po shpërndahej nëpër Evropë — duke përshkuar peizazhin si grupe gjuetarësh-mbledhësish — pas udhëtimit jashtë Afrikës, duke u ndeshur me të afërmit tanë të ngushtë, Neandertalët, gjatë rrugës.
Studiuesit përdorin termin “lloje shenjash” për të përshkruar këto marka, të cilat përfshijnë dhëmbëzime, pika, vija, kryqe, forma yjesh dhe disa të tjera. Ata kryen një analizë kompjuterike të përdorimit të tyre në këto artefakte për një tipar të quajtur “dendësi informacioni”. Ky koncept i referohet sasisë së informacionit që përcillet për njësi të gjuhës, siç është një rrokje ose në këtë rast një shenjë.
“Ne do të argumentonim se këto sekuenca shenjash shkojnë përtej dekorimit që ishte estetikisht i pëlqyeshëm për individë të caktuar. Domethënë, rezultatet tona statistikore tregojnë se këto shenja u aplikuan në mënyrë selektive dhe konvencionale,” tha gjuhëtari Christian Bentz nga Universiteti i Saarlandit në Gjermani, autori kryesor i kërkimit të publikuar këtë javë në revistën shkencore Proceedings of the National Academy of Sciences.
Për shembull, kryqet u gjetën vetëm në mjete pune dhe figurina kafshësh, por jo në figurina njerëzore.
Studiuesit analizuan më shumë se 200 artefakte të Epokës së Gurit që mbanin këto shenja, të cilat datojnë nga rreth 43,000 deri në 34,000 vjet më parë, nga katër vendndodhje shpellash në Gjermaninë jugperëndimore të lidhura me një kulturë të quajtur Aurignaciane. Figurina Adorant, për shembull, erdhi nga shpella Geissenklösterle në shtetin Baden-Württemberg të Gjermanisë dhe përmasat e saj ishin rreth 38 mm me 14 mm.
“Konventa për të gdhendur lloje të caktuara shenjash vetëm në sipërfaqet e artefakteve të caktuara duhet të jetë trashëguar përgjatë shumë brezave, përndryshe ne nuk do t’i gjenim këto modele statistikore në të dhënat,” tha Bentz.
Qëllimi i studiuesve nuk ishte të përcaktonin kuptimin e shenjave, të cilat ende nuk janë deshifruar.
Kultura Aurignaciane lidhet me disa nga artet figurative më të vjetra të njohura. Artefaktet e analizuara në kërkim ishin kryesisht të bëra prej fildishi nga çatallët e mamuthit, por edhe nga eshtrat dhe brirët e kafshëve. Disa nga figurat ishin kafshë, përfshirë mamuthët, luanët e shpellave dhe kuajt, si dhe krijesa që dukshëm gërshetonin tipare njerëzore dhe shtazore. Kishte gjithashtu mjete të ndryshme, zbukurime personale dhe instrumente muzikore në formën e fyjeve.
Studiuesit zbuluan se sekuencat e shenjave që analizuan ishin statistikisht të ndryshme nga sistemet moderne të shkrimit.
Por ata zbuluan se këto sekuenca shenjash shfaqnin një dendësi informacioni shumë të ngjashme me shembujt më të hershëm të pararendësit të kuneiformit të quajtur proto-kuneiform, i njohur nga qyteti i lashtë mesopotamian i Urukut. Proto-kuneiformi evoluoi në kuneiform, një sistem shkrimi që përdorte marka në formë pyke, i cili u përdor për mijëvjeçarë në Lindjen e Afërt të lashtë.
Studiuesit thanë se shenjat Aurignaciane shfaqin disa karakteristika të dizajnit që gjenden në gjuhët e shkruara, por që karakteristika të tjera mungojnë, përfshirë lidhjen me strukturat e gjuhës së folur, shkruan Reuters.
“Ne mund vetëm të spekulojmë rreth statusit të gjuhëve të folura në atë kohë. Në përgjithësi, arkeologët dhe gjuhëtarët me siguri do të supozonin se njerëzit modernë (Homo sapiens) 40,000 vjet më parë kishin gjuhë të folura strukturalisht të ngjashme me ato që fliten sot në mbarë botën,” tha arkeologia dhe bashkëautorja e studimit, Ewa Dutkiewicz nga Muzeu i Parahistorisë dhe Historisë së Hershme në Berlin.
