Zyrtarë evropianë të sigurisë besojnë se dy mjete hapësinore ruse kanë përgjuar komunikimet e të paktën dhjetëra satelitëve kryesorë që operojnë mbi Evropë, duke ngritur shqetësime serioze për sigurinë e infrastrukturës hapësinore të kontinentit.
Sipas këtyre vlerësimeve, interceptimet e dyshuara, të cilat nuk janë raportuar më parë, jo vetëm që rrezikojnë komprometimin e informacionit të ndjeshëm që transmetohet nga satelitët, por gjithashtu mund t’i japin Moskës aftësinë për të manipuluar trajektoret e tyre ose, në skenarin më ekstrem, për t’i përplasur ato. Aktiviteti i këtyre mjeteve hapësinore ruse është intensifikuar gjatë tre viteve të fundit, në një periudhë tensionesh të thella mes Rusisë dhe Perëndimit pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Moska.
Autoritetet ushtarake dhe civile perëndimore kanë ndjekur prej vitesh aktivitetet e Luch-1 dhe Luch-2, dy objekte ruse që kanë kryer manovra të përsëritura dhe të dyshimta në orbitë.
Këto mjete janë afruar në mënyrë të rrezikshme pranë disa prej satelitëve gjeostacionarë më të rëndësishëm të Evropës, të cilët operojnë në lartësi të mëdha mbi Tokë dhe ofrojnë shërbime për të gjithë kontinentin, përfshirë Britaninë e Madhe, si edhe për pjesë të mëdha të Afrikës dhe Lindjes së Mesme.
Të dhënat orbitale dhe vëzhgimet teleskopike tregojnë se satelitët rusë kanë qëndruar në këto pozicione për javë të tëra, veçanërisht gjatë tre viteve të fundit. Që nga lëshimi i tij në vitin 2023, Luch-2 i është afruar të paktën 17 satelitëve evropianë.
Gjeneral Major Michael Traut, komandant i komandës hapësinore të ushtrisë gjermane, i tha Financial Times se të dy satelitët rusë dyshohen se janë të angazhuar në operacione të inteligjencës së sinjaleve, duke iu referuar praktikës së qëndrimit shumë pranë satelitëve perëndimorë të komunikimit për të përgjuar transmetimet e tyre.
Një zyrtar i lartë i inteligjencës evropiane tha se mjetet Luch pothuajse me siguri synojnë të pozicionohen brenda rrezes së ngushtë të tufave të të dhënave që transmetohen nga stacionet tokësore drejt satelitëve.
Ai shprehu shqetësim të veçantë për faktin se një pjesë e konsiderueshme e informacionit të ndjeshëm, veçanërisht të dhënat e komandimit për satelitët evropianë, nuk është e enkriptuar, pasi shumë prej këtyre sistemeve u lëshuan vite më parë, pa kapacitete të avancuara kompjuterike apo enkriptimi.
Kjo i bën ata veçanërisht të cenueshëm ndaj ndërhyrjeve të ardhshme ose edhe shkatërrimit, në rast se aktorë armiqësorë arrijnë të regjistrojnë dhe të kuptojnë të dhënat e komandimit.
Këto manovra hapësinore ndodhin në një kohë kur Rusia po intensifikon atë që Perëndimi e përshkruan si “luftë hibride” kundër Evropës, përfshirë operacione sabotimi si prerja e kabllove nëndetare të internetit dhe energjisë.
Zyrtarë të inteligjencës dhe ushtarakë janë gjithnjë e më të shqetësuar se Kremlini mund ta zgjerojë këtë fushatë edhe në hapësirë dhe se tashmë po zhvillon kapacitetet për ta bërë këtë. Edhe pse Kina dhe Shtetet e Bashkuara kanë zhvilluar teknologji të ngjashme, Rusia konsiderohet se ka një nga programet më të avancuara të spiunazhit hapësinor dhe ka treguar një qasje më agresive në ndjekjen dhe afrimin ndaj satelitëve të tjerë.
Ministri gjerman i Mbrojtjes, Boris Pistorius, paralajmëroi në një fjalim shtatorin e kaluar se rrjetet satelitore përbëjnë “thembrën e Akilit” të shoqërive moderne dhe se kushdo që i sulmon ato mund të paralizojë kombe të tëra. Ai shtoi se aktivitetet ruse përbëjnë një kërcënim themelor për të gjithë, veçanërisht në hapësirë, dhe se ky rrezik nuk duhet të injorohet më.
Satelitët evropianë që janë shënjestruar përdoren kryesisht për qëllime civile, si transmetimet televizive satelitore, por njëkohësisht bartin edhe komunikime të ndjeshme qeveritare dhe ushtarake. Edhe pse Luch-1 dhe Luch-2 ka pak gjasa të kenë aftësi të drejtpërdrejta për të bllokuar ose shkatërruar satelitët, ato i kanë ofruar Rusisë një sasi të madhe të dhënash mbi mënyrën se si këto sisteme mund të ndërpriten.
Gjeneral Majori Traut tha se supozon se satelitët Luch kanë përgjuar lidhjen e komandimit të satelitëve pranë të cilëve janë afruar, kanalin që lidh satelitët me qendrat tokësore të kontrollit dhe që përdoret për rregullime orbitale. Analistët theksojnë se, me këtë informacion, Rusia mund të imitojë operatorët tokësorë dhe të dërgojë komanda të rreme për të manipuluar motorët e vegjël që përdoren për korrigjime orbitale, duke i nxjerrë satelitët nga pozicionimi i tyre ose edhe duke i bërë të rrëzohen drejt Tokës apo të humbasin në hapësirë.
Informacioni i mbledhur mund të ndihmojë gjithashtu Rusinë të koordinojë sulme më pak të dukshme ndaj interesave perëndimore. Monitorimi i satelitëve të tjerë mund të zbulojë se kush i përdor ata dhe ku, të dhëna që më pas mund të shfrytëzohen për operacione të synuara bllokimi nga toka ose sulme kibernetike.
Belinda Marchand nga Slingshot Aerospace tha se Luch-2 ndodhet aktualisht në “afërsi” të Intelsat 39, një satelit i madh gjeostacionar që i shërben Evropës dhe Afrikës. Të dhënat tregojnë se mjetet ruse kanë vizituar vazhdimisht të njëjtat familje satelitësh dhe të njëjtët operatorë, të gjithë me bazë në vendet e NATO-s.
Analisti orbital Norbert Pouzin tha se Rusia po e zgjeron aktivitetin e saj zbulues duke lëshuar satelitë të rinj, si Cosmos 2589 dhe Cosmos 2590, të cilët kanë aftësi të ngjashme manovruese. Megjithatë, Luch-1 mund të mos jetë më funksional, pasi më 30 janar teleskopët vëzhguan një shtëllungë gazi që dilte nga sateliti, i cili më pas u fragmentua pjesërisht dhe duket se po rrotullohet pa kontroll në hapësirë.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Financial Times
