Vendet anëtare të Bashkimit Evropian kanë arritur një marrëveshje për të dhënë një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, me qëllim mbulimin e nevojave financiare dhe ushtarake të vendit për vitet 2026 dhe 2027, ndërsa Brukseli synon që pagesa e parë të kryhet në fillim të prillit për të shmangur një rënie të papritur të ndihmës së huaj për Kievin.
Marrëveshja mbi tekstet ligjore u arrit nga ambasadorët e vendeve anëtare të mërkurën pasdite, pasi Qiproja, e cila mban presidencën e radhës të Këshillit të BE-së, paraqiti një version të ri të dokumentit,sipas Euronews.
Ministri i Financave i Qipros, Makis Keravnos, deklaroi se “marrëveshja e sotme tregon se BE-ja vazhdon të veprojë me vendosmëri në mbështetje të Ukrainës dhe popullit të saj”, duke shtuar se financimi i ri do të ndihmojë në garantimin e qëndrueshmërisë së vendit përballë agresionit rus.
Ai theksoi gjithashtu se kjo marrëveshje dërgon një sinjal të fortë se sovraniteti dhe integriteti territorial i shteteve duhet të respektohen plotësisht, në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.
Kredia prej 90 miliardë eurosh, e dakordësuar politikisht në një samit në Bruksel, do të financohet përmes emetimit të borxhit të përbashkët, me buxhetin e BE-së si garanci për investitorët.
Sipas marrëveshjes, Hungaria, Sllovakia dhe Republika Çeke do të përjashtohen plotësisht nga çdo detyrim financiar, përfshirë pagesat vjetore të interesit, pasi këto tre vende kanë kundërshtuar fuqishëm çdo ndihmë shtesë për Kievin.
Komisioni Evropian vlerëson se 24 shtetet e tjera anëtare do të duhet të paguajnë nga 2 deri në 3 miliardë euro në vit për të mbuluar kostot e kredisë.
Shuma totale prej 90 miliardë eurosh do të ndahet në dy shtylla kryesore: 30 miliardë euro ndihmë buxhetore dhe 60 miliardë euro ndihmë ushtarake. Ky raport mund të ndryshojë nëse lufta përfundon.
Çështja më e debatueshme gjatë negociatave mes ambasadorëve të BE-së ishte prokurimi i armëve dhe municioneve. Franca, një mbështetëse e fortë e politikës “Prodhuar në Evropë”, kërkoi që blerjet jashtë kontinentit të kufizoheshin sa më shumë që të ishte e mundur.
Në fund, u ra dakord për një të ashtuquajtur “parim kaskadë”: armët dhe municionet do të blihen fillimisht në Ukrainë, në BE, si dhe në Islandë, Lihtenshtejn, Norvegji dhe Zvicër.
Vetëm nëse pajisjet nuk janë të disponueshme në këto vende, Ukraina do të lejohet t’i drejtohet tregjeve të tjera, si Shtetet e Bashkuara, për të siguruar atë që i nevojitet për luftën.
Vendet që kanë partneritete sigurie dhe mbrojtjeje me BE-në, si Mbretëria e Bashkuar, Japonia, Koreja e Jugut dhe Kanadaja, do të përfitojnë gjithashtu përparësi në blerje, nëse kontribuojnë në mënyrë “të drejtë dhe proporcionale” në kostot e huamarrjes. Kjo përkon me një afrim më të madh mes Brukselit dhe Londrës.
Fondet do të disbursohen gradualisht dhe do të jenë subjekt i kushteve strikte. Për shembull, çdo regres në përpjekjet kundër korrupsionit në Ukrainë do të çojë në pezullimin e ndihmës.
Ukraina do të kërkohet të shlyejë kredinë prej 90 miliardë eurosh vetëm nëse Rusia ndalon luftën e agresionit dhe pranon të kompensojë dëmet e shkaktuara.
Duke qenë se Moska e ka përjashtuar kategorikisht mundësinë e reparacioneve, Brukseli pritet ta rinovojë borxhin pa afat të caktuar.
Tekstet ligjore të miratuara nga ambasadorët duhet ende të marrin miratimin e Parlamentit Evropian, i cili është zotuar ta përshpejtojë procedurën. Synimi është që pagesa e parë të kryhet në fillim të prillit, sipas afatit të sugjeruar nga Kievi.
