Shpikësi i kapsulës kontroverse të vetëvrasjes Sarco ka deklaruar se inteligjenca artificiale (AI) mund të zëvendësojë në të ardhmen psikiatrët në vlerësimin e aftësisë mendore të personave që kërkojnë vdekje të asistuar, duke rihapur debatin global mbi kufijtë etikë të teknologjisë dhe të drejtën për të vdekur.
Philip Nitschke, aktivist australian për eutanazinë dhe themelues i organizatës Exit International, tha për Euronews se vendimi për t’i dhënë fund jetës duhet t’i përkasë individit dhe jo mjekëve. Sipas tij, psikiatrët shpesh japin vlerësime të ndryshme për të njëjtin pacient, ndërsa një sistem i bazuar në AI mund të ofrojë një proces më të standardizuar.
Kapsula Sarco, e printuar në 3D dhe e dizajnuar për të mundësuar vetëvrasjen përmes gazit azot, u përdor për herë të parë në Zvicër në shtator 2024, duke shkaktuar reagime të forta ndërkombëtare dhe hetime penale për ndihmë në vetëvrasje. Autoritetet zvicerane e shpallën pajisjen të papajtueshme me ligjin, ndërsa pajisja u sekuestrua. Megjithatë, Nitschke thotë se versione të reja të Sarco-s, përfshirë një kapsulë për dy persona, janë në ndërtim.
Ideja e tij më e fundit parashikon integrimin e një sistemi AI që, përmes një bisede me avatar, do të vlerësonte nëse një person ka “aftësi mendore” për të marrë një vendim të tillë. Nëse sistemi jep vlerësim pozitiv, përdoruesit do t’i jepej një afat 24-orësh për të vendosur nëse do të vazhdojë apo jo.
Ekspertët e shëndetit mendor dhe organizatat për të drejtat digjitale kanë shprehur shqetësime serioze. Ata paralajmërojnë se algoritmet mund të përforcojnë paragjykime, të keqinterpretojnë gjendjen emocionale dhe të mungojnë transparencën dhe llogaridhënien në vendime jetike.
Autoritetet rregullatore, përfshirë ato zvicerane, mbeten skeptike ndaj përdorimit të teknologjisë Sarco dhe rolit të AI në vendime që lidhen drejtpërdrejt me jetën dhe vdekjen, duke e bërë të paqartë nëse një sistem i tillë do të pranohet ndonjëherë ligjërisht.
