SHBA-ja, Danimarka dhe Groenlanda do krijojnë një grup të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e ishullit gjigant Arktik, por “mospajtime themelore” mbeten midis dy palëve, sipas ministrit të Jashtëm danez.
Lars Lokke Rasmussen tha se ai dhe kolegia e tij groenlandeze, Vivian Motzfeldt, patën një diskutim “të sinqertë por konstruktiv” që zgjati më shumë se një orë me zëvendëspresidentin e SHBA-së, JD Vance, dhe Sekretarin e Shtetit, Marco Rubio, në Shtëpinë e Bardhë të mërkurën.
Ai shtoi se presidenti i SHBA-së, Donald Trump, vijon të këmbëngulë në “marrjen” e Groenlandës, gjë që ishte “krejtësisht e papranueshme”.
Bisedimet shënuan takimin e parë zyrtar midis SHBA-së, Danimarkës dhe Groenlandës që kur Trump shprehu fillimisht idenë e blerjes së ishullit më të madh në botë në vitin 2019.
Megjithatë, takimi dështoi të sillte një kthesë diplomatike, me Rasmussen që tha se Danimarka dhe Groenlanda kishin “vija të kuqe” që nuk mund t’i kalonin, edhe pse ishin të gatshme t’i ofronin Uashingtonit mundësinë për të hapur më shumë baza në ishull.
Ai shtoi se grupi i punës i nivelit të lartë do mbajë mbledhjen e parë brenda dy javësh dhe do kërkojë të gjejë një kompromis midis dy pozicioneve.
“Jam i kënaqur që, ndonëse nuk pajtohemi nëse është e realizueshme, është produktive të nisim diskutimet në nivel të lartë,” tha Rasmussen.
Takimi erdhi në një kohë kur Danimarka dhe disa aleatë të NATO-s, përfshirë Suedinë dhe Norvegjinë, dërguan trupa dhe pajisje në Groenlandë për të ndihmuar në rritjen e sigurisë në Arktik. Gjermania tha se do dërgonte 13 trupa zbulimi në Groenlandë të enjten, ndërsa Franca tha se gjithashtu do merrte pjesë.
Rasmussen tha se kishte “një element të vërtetë” në komentet e Trump mbi nevojën për të rritur mbrojtjen në Arktik përballë rritjes së interesit rus dhe kinez në rajonin polar.
Por ai i hodhi poshtë komentet e Trump mbi praninë e anijeve luftarake kineze dhe ruse rreth Groenlandës si “të pavërteta”, duke thënë se ka të paktën një dekadë që kur një anije kineze ka qenë e pranishme, sipas inteligjencës daneze.
Përpara takimit, presidenti amerikan përsëriti dëshirën e tij që Kopenhagen t’ia dorëzonte atij kontrollin e Groenlandës.
“NATO duhet të na hapë rrugën për ta marrë atë. NATO bëhet shumë më e frikshme dhe efektive me Groenlandën në duart e SHBA-së. Çdo gjë më pak se kjo është e papranueshme,” shkroi ai në Truth Social.
Trump tha më vonë të mërkurën se nuk ishte informuar mbi bisedimet me zyrtarët danezë dhe groenlandezë, dhe shtoi se SHBA kishte një marrëdhënie “shumë të mirë” me Danimarkën.
Por ai ritheksoi dëshirën e tij për të marrë ishullin.
“Nuk ka asgjë që Danimarka mund të bëjë nëse Rusia ose Kina duan të pushtojnë Groenlandën,” tha ai. “Nuk mund të mbështetem te aftësia e Danimarkës për të mbrojtur veten.”
Uashingtoni operon një bazë të vetme ushtarake në Groenlandë, por kishte 17 të tilla gjatë Luftës së Ftohtë. Ai gjithashtu ka ulur numrin e trupave nga mbi 10,000 në rreth 150 gjatë së njëjtës periudhë. Rasmussen tha se administratat e kaluara të SHBA-së kishin penguar përpjekjet për të rritur sigurinë e Arktikut në NATO.
Rasmussen tha se Danimarka po rrit investimet në avionë luftarakë, anije dhe dronë për të ndihmuar sigurinë e Groenlandës. Kopenhagen njoftoi në tetor se do shpenzonte 4.2 miliardë dollarë për dy njësi të reja ushtarake, një seli të përbashkët të komandës së Arktikut në kryeqytetin e Groenlandës, Nuuk, dy anije, avionë patrullimi detar, dronë dhe njësi radari.
Danimarka dhe Groenlanda thanë të mërkurën se prania e shtuar ushtarake në ishull këtë vit do përfshijë avionë, anije dhe ushtarë – përfshirë nga aleatët e NATO-s. Ata shtuan se stërvitjet ushtarake në vitin 2026 mund të përfshijnë ruajtjen e infrastrukturës kritike, ofrimin e asistencës për autoritetet lokale, pritjen e trupave aleate dhe vendosjen e avionëve luftarakë dhe anijeve rreth territorit.
Kopenhagen ka marrë mesazhe të forta mbështetjeje nga shumica e anëtarëve evropianë të NATO-s pasi kryeministrja e saj, Mette Frederiksen, paralajmëroi se një pushtim i SHBA-së në Groenlandë do nënkuptonte fundin e aleancës ushtarake perëndimore.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Financial Times
