Brezi 3,046-kilometërsh i njohur si “Muri i Madh i Gjelbër” po ndryshon dinamikën mjedisore të shkretëtirës më të madhe të Kinës, duke e kthyer atë në një absorbues neto të karbonit.
Ndryshe nga Muri i Madh i Kinës, i ndërtuar me gurë për mbrojtje ushtarake, ky projekt përbëhet nga një korridor i gjerë pemësh dhe shkurresh i vendosur përgjatë kufijve të zonave të thata veriore të vendit. Qëllimi kryesor është frenimi i përparimit të shkretëtirëzimit, por të dhënat e fundit tregojnë se iniciativa po prodhon edhe përfitime klimatike të matshme, duke funksionuar si një “lavaman” karboni që kontribuon në stabilizimin e ekosistemit lokal.
Në veriperëndim të vendit, brenda Rajoni Autonom i Xinjiangut, shtrihet Shkretëtira Taklamakan, një nga mjediset më ekstreme aride në planet dhe zona më e madhe shkretinore e Kinës. E quajtur shpesh “Deti i Vdekjes” ose “Vendi pa Kthim”, ajo karakterizohet nga duna të mëdha, thatësi ekstreme dhe biodiversitet i kufizuar.
Që prej vitit 1978, autoritetet kineze kanë ndërmarrë një program të gjerë pyllëzimi përgjatë skajit jugor të kësaj shkretëtire, me synim mbrojtjen e tokave bujqësore përreth dhe reduktimin e stuhive të rërës, të cilat në raste të caktuara arrijnë deri në Pekin. Kjo nismë është pjesë e programit kombëtar Three-North Shelterbelt Forest Program, që synon të kufizojë përhapjen e Shkretëtira Gobi dhe rajoneve të tjera të thata përmes krijimit të brezave mbrojtës me gjelbërim.
Në vitin 2024 u shpall përfundimi i një unaze të gjelbër prej 3,046 kilometrash rreth Taklamakanit, rezultat i mbjelljes së miliarda pemëve dhe shkurreve. Megjithëse fillimisht pati skepticizëm mbi efektivitetin ekologjik të projektit, një studim i udhëhequr nga studiues të University of California, Riverside tregon se ndikimi është tashmë i matshëm si në shkallë lokale, ashtu edhe në ciklin global të karbonit.
Analiza u bazua në të dhëna satelitore për përqendrimet atmosferike të CO₂ dhe për fluoreshencën e induktuar nga rrezatimi diellor, tregues i drejtpërdrejtë i aktivitetit fotosintetik. Rezultatet treguan se rritja e gjelbërimit ka transformuar zonën në një absorbues neto të karbonit: gjatë periudhës 2004–2017, Taklamakani përthithi mesatarisht rreth 8.3 milionë ton CO₂ në vit, ndërsa emetoi afërsisht 6.7 milionë ton, duke rezultuar në një bilanc negativ të karbonit.
Sipas bashkautorit të studimit, King-Fai Li, ndonëse nuk kemi të bëjmë me një ekosistem tropikal, por me një peizazh me shkurre të ngjashme me ato të Kalifornisë Jugore, fakti që zona po sekuestron vazhdimisht CO₂ është një arritje e verifikueshme përmes vëzhgimeve nga hapësira.
Përveç bimësisë, edhe substrati ranor mund të kontribuojë në kapjen e karbonit. Studime të tjera sugjerojnë se ciklet ditore të zgjerimit dhe tkurrjes së rërës, të shkaktuara nga luhatjet e temperaturës, mund të ndihmojnë në bllokimin fizik të sasive të moderuara të dioksidit të karbonit.
Autorët e kërkimit theksojnë se rezultatet përbëjnë dëshmi të drejtpërdrejtë se ndërhyrjet e drejtuara nga njeriu mund të rrisin sekuestrimin e karbonit edhe në mjedise jashtëzakonisht aride. Megjithatë, ata paralajmërojnë se pyllëzimi nuk mjafton si strategji e vetme për përballimin e ndryshimeve klimatike, shkruan IFL Science.
Zgjidhja kërkon një qasje shumëdimensionale, me reduktim të varësisë nga lëndët djegëse fosile si element qendror. Siç thekson Li, mbjellja e pemëve në shkretëtira nuk do ta zgjidhë e vetme krizën klimatike, por kuptimi i potencialit real të sekuestrimit të karbonit në kushte të ndryshme përbën një pjesë të rëndësishme të strategjisë globale.
