Shtetet e Bashkuara po planifikojnë të shqyrtojnë deri në 4,500 kërkesa për azil në muaj nga afrikano-jugorë të bardhë, një shifër që tejkalon ndjeshëm limitin e shpallur më herët për pranimin e refugjatëve nga Presidenti Donald Trump.
Paralelisht, në ambientet e ambasadës amerikane në Pretoria po vendosen struktura të lëvizshme (trailere) për të mbështetur procesin e intervistimit dhe përpunimit të aplikimeve, sipas një dokumenti kontraktual të qeverisë amerikane.
Objektivi i ri, i përfshirë në një dokument të Departamenti i Shtetit i SHBA-së të datës 27 janar dhe i publikuar për herë të parë, sinjalizon një rritje të theksuar të pranimeve nga Afrika e Jugut, ndërkohë që aplikimet nga rajone të tjera janë kufizuar në mënyrë të konsiderueshme.
Trump ka deklaruar se për vitin fiskal 2026 do të pranohen gjithsej 7,500 refugjatë nga e gjithë bota. Vitin e kaluar, brenda institucioneve federale ishte diskutuar një kufi shumë më i lartë, nga 40,000 deri në 60,000 persona. Deri më 31 janar, rreth 2,000 afrikano-jugorë të bardhë kishin hyrë në SHBA në kuadër të një programi të nisur në maj 2025, megjithëse ritmi i pranimeve është rritur muajt e fundit.
Megjithatë, ky objektiv ambicioz mund të përballet me pengesa administrative në Uashington. Sipas një zyrtari amerikan të njohur me çështjen, javët e fundit janë pezulluar përkohësisht të gjitha udhëtimet e refugjatëve drejt SHBA-së, përfshirë edhe ato nga Afrika e Jugut.
As Departamenti i Shtetit i SHBA-së dhe as Departamenti i Sigurisë Kombëtare i SHBA-së nuk iu përgjigjën kërkesave për koment, ndërsa Shtëpia e Bardhë i referoi pyetjet te Departamenti i Shtetit.
Dhoma e Tregtisë e Afrikës së Jugut në SHBA ka deklaruar vitin e kaluar se mbi 67,000 persona kishin shprehur interes për t’u zhvendosur.
Pas rikthimit në detyrë në vitin 2025, Trump urdhëroi ndalimin e pranimit të refugjatëve si pjesë e politikave të tij për kufizimin e emigracionit, si të ligjshëm ashtu edhe të paligjshëm. Disa javë më vonë, ai nisi një program specifik për pranimin e afrikano-jugorëve të bardhë të etnisë afrikanere, duke argumentuar se ata përballen me përndjekje të dhunshme në një vend me shumicë zezake. Qeveria e Afrikës së Jugut i ka hedhur poshtë këto pretendime, ndërsa organizata të ndryshme për mbrojtjen e refugjatëve e kanë kritikuar këtë qasje.
Nevoja urgjente për një sit të sigurt procesimi
Dokumenti kontraktual, i publikuar në një bazë të dhënash federale të mërkurën, shpjegon se kontrata për furnizimin me trailere u dha pa procedurë konkurruese për shkak të urgjencës për një lokacion të sigurt.
Sipas dokumentit, një bastisje nga autoritetet e Afrikës së Jugut në një sit të mëparshëm procesimi në një pronë komerciale në Johannesburg detyroi autoritetet amerikane të kërkonin një vend më të mbrojtur, pasi “operacionet ishin komprometuar”.
“Dështimi për të përpunuar në mënyrë të sigurt rreth 4,500 aplikantë në muaj – objektiv i komunikuar nga Shtëpia e Bardhë te divizioni i refugjatëve i Departamentit të Shtetit – do të nënkuptonte mosrealizimin e një prioriteti presidencial,” thuhet në dokument.
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Afrikës së Jugut, Chrispin Phiri, deklaroi se qeveria e tij nuk do të ndërhyjë nëse programi amerikan respekton kuadrin ligjor, duke përsëritur se pretendimet për përndjekje sistemike të afrikanerëve janë të pabazuara.
Javën e kaluar, Departamenti i Shtetit anuloi të gjitha udhëtimet e refugjatëve nga 23 shkurti deri më 9 mars për arsye operacionale, sipas një emaili dërguar aplikantëve.
Për shkak të urdhrit të përgjithshëm të pezullimit të refugjatëve të nxjerrë në janar 2025, afrikano-jugorët duhet të miratohen si përjashtime rast pas rasti nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio dhe Sekretarja e Sigurisë Kombëtare Kristi Noem.
Një zyrtar amerikan, që foli në kushte anonimiteti, tha se vonesat në miratime nga Departamenti i Sigurisë Kombëtare kanë krijuar një prapambetje administrative.
Para pezullimit, pranimi i refugjatëve nga Afrika e Jugut ishte rritur ndjeshëm: rreth 1,500 persona u pranuan në dhjetor dhe janar, krahasuar me rreth 500 gjatë gjashtë muajve e gjysmë të mëparshëm.
Nga tensionet publike te një marrëveshje me dyer të mbyllura
Tensionet mes SHBA-së dhe Afrikës së Jugut u përshkallëzuan në mes të dhjetorit, kur autoritetet vendase bastisën ndërtesën në Johannesburg ku punonin zyrtarë dhe kontraktorë amerikanë për çështjet e refugjatëve.
Shtatë shtetas kenianë, të angazhuar si kontraktorë për një organizatë refugjatësh me bazë në SHBA, u arrestuan për shkelje të pretenduara të kushteve të vizave, ndërsa dy zyrtarë amerikanë u ndaluan përkohësisht.
Sipas raportimeve të Reuters, palët arritën një marrëveshje në fund të dhjetorit për të lejuar vazhdimin e procesimit.
Dokumenti kontraktual thekson se një kompani afrikano-jugore mori një kontratë pa tender në vlerë 772,000 dollarë për furnizimin dhe instalimin e 14 strukturave modulare të parafabrikuara, si pjesë e një “fshati modular të përkohshëm” brenda pronës së ambasadës amerikane në Pretoria.
Në një grup WhatsApp ku aplikantët ndajnë informacion mbi programin, një pjesëmarrës raportoi se kishte zhvilluar intervistën këtë javë në një strukturë të ngjashme me trailer brenda pronës së ambasadës, duke lënë të kuptohet se qendra e re e procesimit tashmë është funksionale.
