Nga Michael Rubin
Shumë progresistë dhe internacionalistë në të dy anët e Oqeanit Atlantik mbështesin zgjerimin e Bashkimit Europian. Rritja e anëtarësisë nuk sjell gjithmonë paqe. Kremlini e justifikoi pushtimin e Gjeorgjisë në vitin 2008, si edhe pushtimet e Ukrainës në vitet 2014 dhe 2022, me paranojën e tij lidhur me përpjekjet perëndimore për të zgjeruar anëtarësimin në BE drejt lindjes.
Logjika pas anëtarësimit është se BE-ja është një klub ekskluziv, kriteret e pranimit të të cilit prodhojnë paqe dhe krijojnë siguri. Problemi është se zyrtarët europianë shpesh i japin përparësi mendimit dëshiror ndaj realitetit.
Kështu, për vite me radhë, Gjermania mendoi se varësia nga gazsjellësi Nord Stream 2 dhe gazi rus ishte një ide e mirë, ndërsa Brukseli besonte se Presidenti turk Recep Tayyip Erdogan ishte një demokrat i ndriçuar që kishte hequr dorë nga mbështetja për islamizmin radikal.
Tre dekada më parë, zyrtarët europianë morën dosjen e Iranit nga Uashingtoni, duke argumentuar se “dialogu kritik” i ndriçuar europian mund të bënte më shumë për të frenuar ambiciet bërthamore të Iranit dhe abuzimet me të drejtat e njeriut sesa diplomacia amerikane e stilit “cowboy”. Udhëheqësit iranianë i trajtuan europianët si naivë të dobishëm, duke supozuar sinqeritetin e thirrjeve për dialog qytetërimesh dhe duke e ditur se mund të vijonin fshehurazi programet e tyre bërthamore dhe raketore.
Asnjë nga këto gabime nuk e bën një tjetër të drejtë, por Europa refuzon të njohë ata që shtiren si liberalë për të fituar pushtet. Ndërsa progresistët shpesh kritikojnë udhëheqjen konservatore në Hungari për prirje joliberale dhe antidemokratike në kundërshtim me vlerat e BE-së, ata mbeten të verbër ndaj abuzimeve në rritje midis vendeve aspirante me prirje të majta.
Rasti më i fundit është Edi Rama, kryeministër i Partisë Socialiste të Shqipërisë për katër mandate. Dikur një vend pro-amerikan në trajektore për të zënë vendin e tij në botë si “Singapori i Europës”, Shqipëria, sipas autorit, ka ndjekur nën drejtimin e Ramës një rrugë autokratike të modeluar sipas Turqisë së Erdoganit.
Ai ka përdorur një strukturë antikorrupsion të financuar nga Shtetet e Bashkuara dhe BE-ja për të burgosur kundërshtarë politikë, për të përmbysur zgjedhje dhe për të konfiskuar prona, ndërkohë që ai dhe rrethi i tij i ngushtë monopolizojnë si marrëveshjet e pasurive të paluajtshme me aktorë nga Alex Soros te Jared Kushner, ashtu edhe industrinë e re të legalizuar të kanabisit në Shqipëri.
Freedom House e klasifikon Shqipërinë si “pjesërisht të lirë”, në një nivel të krahasueshëm me Hungarinë. Transparency International, që mat perceptimin e korrupsionit, e rendit aktualisht Shqipërinë më poshtë se Kuba pas një rënieje të ndjeshme në klasifikim vitin e kaluar — vështirë se një standard që BE-ja duhet të kërkojë nga një anëtar.
Antonio Costa, president i Këshillit Europian, sipas autorit, nuk po e sheh prapakthimin e Shqipërisë drejt diktaturës dhe kleptokracisë. Ai ka deklaruar se Shqipëria “i përket” BE-së. Në maj 2025, Costa u shpreh se Shqipëria dhe Mali i Zi “po tregojnë rrugën si pararendës të zgjerimit”. Një qasje e tillë servile, sipas argumentit, nuk ndihmon as shqiptarët dhe as BE-në, por i vështirëson më tej standardet, ndërsa Rama mund të konkludojë se mund të thellojë kursin autokratik.
Delegacioni i fundit i BE-së në Shqipëri erdhi një vit pasi Rama arrestoi Erion Veliajn, kryetarin e bashkisë së Tiranës. Veliaj mbahet prej atëherë në “paraburgim”. Ai nuk është rast i izoluar, pasi 58% e të burgosurve në Shqipëri ndodhen teknikisht në paraburgim, pesë herë më shumë se mesatarja e BE-së. Këshilli i Europës ka raportuar së fundmi se “përdorimi i paraburgimit ndaj kryetarëve në detyrë [në Shqipëri] përbën një rrezik serioz për qeverisjen demokratike”.
Veliaj nuk është i vetmi politikan i profilit të lartë që Rama ka vënë në shënjestër. Autori pretendon se ai ka ekzagjeruar akuzat ndaj liderit të opozitës Sali Berisha, ish-zëvendëskryeministrit Arben Ahmetaj dhe ish-ministrit të Mbrojtjes Fatmir Mediu.
Për një kohë të gjatë, liderët europianë, sipas këtij argumenti, e kanë toleruar Ramën. E njëjta gjë, pretendohet, ka ndodhur edhe në Departamentin Amerikan të Shtetit, ku burokratë karriere në zyrën për Europën kanë ndjekur politika të vetë-interesit në dëm të interesave më të gjera amerikane.
Kjo situatë, sipas autorit, u shfaq qartë në takimin e fundit të Bordit të Paqes, ku Rama devijoi nga axhenda për të mbajtur një fjalim polemik mbi gjyqin e ish-Presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, në Hagë — një devijim ironik, duke pasur parasysh qëndrimin e tij ndaj drejtësisë së pavarur.
Një çerek shekulli më parë, BE-ja dhe SHBA-ja injoruan rrëshqitjen e Turqisë drejt diktaturës, duke zbutur korrupsionin në rritje dhe sulmet e Erdoganit ndaj demokracisë. Sot, Europa ka një sponsor terrorizmi në kufijtë e saj. Pyetja që shtrohet tani është nëse Brukseli do ta përsërisë gabimin, duke përqafuar një lider që, sipas autorit, shfaq përbuzje ndaj parimeve mbi të cilat BE-ja pretendon se qëndron.
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e AEI.org
