Ish-Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg, ka deklaruar se nuk mund të japë asnjë garanci se Shtetet e Bashkuara do të mbeten pjesë e Aleancës, duke theksuar se vendet evropiane duhet t’i marrin seriozisht sinjalet që vijnë nga Uashingtoni, përfshirë ambiciet e shprehura për marrjen nën kontroll të Grenlandës.
Në një intervistë për revistën gjermane Der Spiegel, Stoltenberg tha se këto deklarata nuk mund të shpërfillen dhe se kërkojnë një reagim të matur, por të qartë nga Evropa.
Presidenti amerikan Donald Trump ka rifreskuar së fundmi idenë e aneksimit të ishullit arktik, i cili konsiderohet strategjik për shkak të burimeve minerare dhe pozicionit gjeopolitik, duke refuzuar gjithashtu të përjashtojë mundësinë e tërheqjes së SHBA-së nga NATO nëse aleanca kundërshton këto ambicie. Kjo qasje ka rritur tensionet me aleatët evropianë dhe ka vënë në pikëpyetje kohezionin e ardhshëm të bllokut euroatlantik.
Stoltenberg vlerësoi reagimin e koordinuar evropian, duke përmendur deklaratat e përbashkëta të vendeve nordike, Gjermanisë dhe shteteve të tjera që kanë shprehur mbështetje për Danimarkën dhe kanë rikonfirmuar se Grenlanda është pjesë përbërëse e Mbretërisë Daneze. Ai theksoi se respektimi i sovranitetit të vendeve aleate është një parim themelor i NATO-s dhe se ky parim nuk mund të vihet në diskutim.
Sipas tij, marrëdhënia me Shtetet e Bashkuara duhet të mbetet e hapur dhe konstruktive, por kjo nënkupton edhe gatishmërinë për të shprehur mospajtime kur është e nevojshme. Stoltenberg nënvizoi se angazhimi me Uashingtonin nuk do të thotë nënshtrim, por dialog të sinqertë mes partnerësh.
Danimarka ka përsëritur se Grenlanda nuk është në shitje dhe se e ardhmja e ishullit duhet të vendoset nga vetë banorët e tij. Në vitin 2008, qytetarët e Grenlandës votuan për të ruajtur autonominë brenda mbretërisë daneze, duke përfshirë të drejtën për të menaxhuar burimet natyrore dhe aktivitetet minerare. Kopenhaga këmbëngul se çdo ndryshim statusi duhet të vijë vetëm përmes vullnetit të popullsisë vendase.
Nga ana tjetër, Trump ka pretenduar se vetëm sovraniteti amerikan mund ta mbrojë Grenlandën nga ndikimi ose kontrolli i Kinës dhe Rusisë, një argument që është hedhur poshtë si nga Pekini ashtu edhe nga Moska. Ai ka paralajmëruar gjithashtu se SHBA-ja mund të vendosë tarifa ndaj partnerëve tregtarë që refuzojnë të mbështesin përpjekjet për blerjen e ishullit, duke e shndërruar çështjen në një burim të ri presioni ekonomik dhe diplomatik.
Pas takimeve të mbajtura javën e kaluar në Uashington, Ministri i Jashtëm danez, Lars Løkke Rasmussen, pranoi ekzistencën e një “mosmarrëveshjeje themelore” mes palëve, por shprehu shpresën se një grup pune dypalësh i sapokrijuar do të ndihmonte në uljen e tensioneve dhe në gjetjen e një rruge dialogu, shkruan Rt.
Ndërkohë, Franca ka paralajmëruar se çdo përpjekje për të sekuestruar Grenlandën do të përbënte një “kalim të vijës së kuqe” dhe do të rrezikonte seriozisht marrëdhëniet ekonomike mes SHBA-së dhe Bashkimit Evropian, sipas raportimeve të Financial Times.
Në këtë kontekst, Danimarka, së bashku me Francën, Gjermaninë, Suedinë, Norvegjinë dhe Mbretërinë e Bashkuar, ka dërguar kontingjente të vogla trupash në Grenlandë përpara stërvitjeve të NATO-s “Arctic Endurance”, të planifikuara për fundin e javës së ardhshme, si një sinjal solidariteti dhe angazhimi për sigurinë e rajonit arktik.
