Një iniciativë e financuar nga Bashkimi Evropian po teston përdorimin e teknologjive të avancuara, përfshirë robotë dhe dronë të pajisur me inteligjencë artificiale, për të pastruar mbeturinat që janë grumbulluar në fundin e deteve evropiane, përcjell Euronews.
Projekti SeaClear2.0 dhe paraardhësi i tij SeaClear kanë zhvilluar një flotë dronësh që mund të identifikojnë në mënyrë të pavarur mbeturinat në shtratin e detit. Robotët, të kontrolluar nga inteligjenca artificiale por të mbikëqyrur nga njerëzit, janë në gjendje të dallojnë objekte të përditshme si shishe plastike, goma makinash apo mbetje të tjera, duke i diferencuar ato nga gurët, bimët dhe organizmat detarë.
Kjo nismë është pjesë e programit të BE-së Mission Restore our Ocean and Waters, i cili synon të përgjysmojë ndotjen me mbeturina detare deri në vitin 2030.
Testimet e para janë zhvilluar në një marinë në Marsejë dhe gjithashtu në Gjermani. Prova të tjera janë planifikuar në Venecia, Dubrovnik dhe Tarragona, megjithëse ekspertët theksojnë se teknologjia ende duhet të përmirësohet.
Koordinatori i projektit, profesori Bart De Schutter nga Universiteti i Teknologjisë në Delft në Holandë, thotë se një sasi e madhe mbeturinash përfundon në det dhe shumica e tyre fundoset deri në shtratin e detit, ku nuk është e dukshme.
“Shumë projekte fokusohen te mbeturinat në sipërfaqe, ndërsa ne përqendrohemi te fundi i detit. Është e rëndësishme t’i largojmë ato sepse mund të ndotin mjedisin”, thekson ai.
Kur plastika fundoset në fundin e detit, ajo shpërbëhet gradualisht në grimca shumë të vogla, duke u shndërruar në mikroplastikë – të cilat janë shumë të vështira për t’u larguar dhe tashmë janë përhapur gjerësisht në mjedisin global.
Aktualisht, pastrimi i funddetit bëhet kryesisht nga zhytës profesionistë që mbledhin mbeturinat dhe i lidhin me kabllo për t’i ngritur në sipërfaqe. Por kjo metodë është e kushtueshme dhe shpesh e rrezikshme.
Projekti SeaClear2.0 synon ta zëvendësojë këtë proces me mjete autonome. Fillimisht, anije pa ekuipazh identifikojnë zonat problematike. Më pas, dronë ajrorë dhe nënujorë lokalizojnë mbeturinat dhe i mbledhin ato duke i kapur ose duke i thithur. Për objektet më të rënda përdoret një kapëse inteligjente e vendosur në një vinç.
Studiuesit po testojnë gjithashtu një platformë autonome që funksionon si një “kamion mbeturinash lundrues”, i cili mbledh mbetjet e grumbulluara nga robotët dhe i transporton drejt bregut.
Sipas ekspertëve, gjatë provave janë nxjerrë nga fundi i detit goma gome, struktura metalike dhe pjesë anijesh.
Megjithëse rezultatet e deritanishme janë pozitive, studiuesit thonë se teknologjia duhet të përmirësohet përpara përfundimit të projektit në vitin 2026. Sipas drejtuesit të kompanisë franceze Subsea Tech, Yves Chardard, qëllimi është optimizimi i sistemit për ta bërë atë më efikas.
Ndërkohë, studiuesit po shqyrtojnë edhe një përdorim tjetër të mundshëm të robotëve: zbulimin e minave të pashpërthyera në fundin e detit, të mbetura nga konfliktet e kaluara.
