Në një botë që po bëhet gjithnjë e më e paqëndrueshme, Shqipëria vijon të qëndrojë jashtë hartës së shteteve në krizë, por pa arritur ende zonën e sigurisë së plotë.
Indeksi i Brishtësisë së Shteteve 2026 i publikuar nga The Fund for Peace, e rendit vendin në grupin e shteteve me stabilitet të moderuar, një pozicion që reflekton përparime të dukshme krahasuar me dy dekada më parë, por edhe kufizime të qarta institucionale dhe ekonomike që frenojnë kalimin drejt qëndrueshmërisë afatgjatë.
Shqipëria përfiton nga mungesa e konflikteve të armatosura, kohezioni social relativisht i qëndrueshëm dhe orientimi i qartë euroatlantik, por penalizohet nga indikatorë që lidhen me qeverisjen, efikasitetin institucional, perceptimin e korrupsionit dhe presionet ekonomike mbi shtresat më të ndjeshme të popullsisë. Këta faktorë e mbajnë vendin në një zonë “kujdesi”, larg emergjencës, por edhe larg komfortit.
Në krahasim me rajonin, Shqipëria paraqitet më mirë se disa vende të Ballkanit Perëndimor që shfaqin nivele më të larta fragmentimi institucional dhe tensione politike, ndërsa mbetet pas vendeve të Bashkimit Europian, të cilat dominojnë zonën e gjelbër të hartës, që përfaqëson shtete me kapacitete të forta shtetërore dhe elasticitet të lartë ndaj krizave. Diferenca mes Shqipërisë dhe vendeve të BE-së thekson hendekun në cilësinë e institucioneve, sundimin e ligjit dhe aftësinë për të përthithur goditje ekonomike apo sociale.
Në plan ekonomik, indeksi lexon si faktor rreziku presionet mbi punësimin, emigracionin e vazhdueshëm dhe pabarazitë rajonale, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në stabilitetin afatgjatë. Edhe pse rritja ekonomike mbetet pozitive, ajo nuk përkthehet ende në mënyrë të barabartë në përmirësim të mirëqenies dhe besimit qytetar ndaj shtetit, një element kyç në metodologjinë e Indeksit të Shteteve të Brishta.
Globalisht, Indeksi 2026 tregon një botë më të polarizuar, me një numër në rritje shtetesh që lëvizin drejt zonave të verdha dhe portokalli, për shkak të konflikteve, pasigurive ekonomike dhe krizave të qeverisjes. Në këtë panoramë, Shqipëria mbetet një ishull relativ stabiliteti, por me sfida të brendshme që kërkojnë adresim sistematik, nëse synon të afrohet me standardet e vendeve me qëndrueshmëri të lartë.
Për ekonominë shqiptare dhe perspektivën e integrimit europian, pozicioni aktual në Indeksin e Shteteve të Brishta është një sinjal i dyfishtë: nga njëra anë, konfirmon se vendi nuk është më pjesë e hartës së krizave kronike; nga ana tjetër, nënvizon se reformat në drejtësi, administratë publike dhe klimë biznesi mbeten vendimtare për të kaluar nga stabiliteti i brishtë drejt qëndrueshmërisë së qëndrueshme./Monitor
