Një nga fushat më intriguese sot është diagnoza e hershme — identifikimi i ndryshimeve delikate në trup në një stad kur personi ndihet plotësisht i shëndetshëm. Një studim i ri në kërkimet mbi kancerin e gjakut tregon se si një analizë e thjeshtë gjaku mund të hapë një dritare mundësie për monitorim, parandalim dhe trajtim të personalizuar.
Një studim i quajtur PROMISE nisi në Institutin e Kancerit “Dana-Farber” në Universitetin e Harvardit në SHBA dhe synon të zbulojë një sëmundje të gjakut të njohur si mieloma e shumëfishtë në stadet e saj beninje, shumë kohë para se të shfaqen simptomat.
Çfarë është mieloma e shumëfishtë?
Mieloma është një kancer i qelizave plakmatike në gjak — qelizat në palcën e kockave përgjegjëse për prodhimin e antitrupave dhe mbrojtjen e trupit nga infeksionet. Kur këto qeliza bëhen kanceroze, ato shumohen në mënyrë të pakontrolluar dhe dëmtojnë kockat, veshkat dhe prodhimin normal të gjakut.
Tani dihet se pothuajse çdo pacient me mielomë e ka nisur me një gjendje të qetë, beninje dhe parakanceroze të quajtur MGUS (Gamapatia Monoklonale me Rëndësi të Papërcaktuar). Në këtë gjendje, qelizat plakmatike prodhojnë një sasi të vogël proteine jonormale, por pa dëmtime të organeve apo simptoma. MGUS mund të vazhdojë për shumë vite para se të përparojë në sëmundje aktive. Një stad ndërmjetës më i avancuar, i njohur si “smoldering myeloma” (mieloma e fshehur), përfshin një barrë më të lartë të sëmundjes dhe një rrezik dukshëm më të madh për t’u shndërruar në sëmundje aktive.
Gjetjet e studimit në Izrael
Qëllimi i studimit, i udhëhequr në Izrael nga Qendra Mjekësore Sourasky e Tel Avivit (Ichilov), është të identifikojë individët e shëndetshëm në të dyja stadet: atë beninj dhe atë “smoldering”.
Studimi fokusohet te të afërmit e shkallës së parë të pacientëve me mielomë, të cilët rezulton se përballen me një rrezik më të lartë se popullata e përgjithshme. Janë rekrutuar 228 të afërm të shëndetshëm dhe asimptomatikë, gjysma e tyre nën moshën 50 vjeç. Pjesëmarrësit iu nënshtruan analizave të gjakut shumë të avancuara dhe të ndjeshme, të afta për të zbuluar sasi minimale të proteinës jonormale — shumë kohë përpara se analizat standarde të gjakut të identifikonin diçka të pazakontë.
Pavarësisht moshës së tyre relativisht të re, rreth 11.4% e pjesëmarrësve rezultuan se mbanin gjendjen parakanceroze — një shkallë dukshëm më e lartë se në popullatën e përgjithshme, ku përhapja është rreth 3% te personat mbi 50 vjeç.
Profesoresha Irit Avivi është drejtoreshë e Divizionit të Hematologjisë në Qendrën Mjekësore Sourasky të Tel Aviv-Spitali Ichilov
Testi inovativ epigjenetik
Një nga gjetjet kryesore përfshin një test inovativ epigjenetik. Tradicionalisht, dallimi midis MGUS, mielomës “smoldering” dhe asaj aktive kërkonte një biopsi të palcës së kockave — një procedurë invazive dhe e pakëndshme.
Megjithatë, testi epigjenetik nuk ekzaminon vetë ADN-në, por “çelësat” që ndezin ose fikin gjenet defektive. Qelizat e sëmura kanë një nënshkrim unik epigjenetik që mund të zbulohet në rrjedhën e gjakut. Përmes këtij testi të thjeshtë, është e mundur jo vetëm të identifikohet prania e sëmundjes, por edhe të bëhet dallimi me saktësi të lartë midis stadeve.
Në të kaluarën, qasja ndaj mielomës “smoldering” ishte “prit dhe shiko” — monitorimi i pacientëve derisa të zhvilloheshin simptomat. Studimet e reja tregojnë se ndërhyrja e hershme me trajtime relativisht të lehta mund të parandalojë dëmtimin e pakthyeshëm të organeve dhe në disa raste madje të zgjasë jetëgjatësinë.
Ne qëndrojmë në pragun e një epoke të re: kanceri i gjakut mund të identifikohet ndërsa trupi ende ndihet plotësisht i shëndetshëm, pacientët mund të monitorohen nga afër dhe dëmtimet fizike mund të parandalohen, shkruan Ynet.
