Komisioni Evropian po zbut kritikat ndaj Viktor Orbán-it të Hungarisë dhe madje mund të lëvrojë fonde të reja të BE-së për qeverinë e tij iliberale përpara zgjedhjeve që kërcënojnë të rrëzojnë kryeministrin me mandatin më të gjatë në bllok.
Disa njerëz të njohur me situatën thanë se zyrtarët e BE-së nuk donin të shiheshin si ndërhyrës në zgjedhje apo t’i jepnin më shumë “municion” Orbán-it në fushatën e tij kundër Brukselit.
Sondazhet sugjerojnë se Orbán mund të humbasë votimin e 12 prillit, me partinë opozitare Tisza, të udhëhequr nga Péter Magyar, e cila kryeson ndaj partisë Fidesz të Orbán-it me rreth 10 pikë. Tisza u kishte kërkuar gjithashtu institucioneve të BE-së të tregonin përmbajtje gjatë fushatës, thanë burimet.
Në një fjalim të dielën, Magyar premtoi të forconte pozicionin e Hungarisë në BE. “Vendi i Hungarisë është në Evropë, jo vetëm sepse ne kemi nevojë për Evropën, por edhe sepse Evropa ka nevojë për ne,” tha ai.
Komisioni tashmë po tregonte kujdes në komunikimet e tij publike mbi Hungarinë dhe shqetësimet për sundimin e ligjit. Rreth 2.4 miliardë euro fonde të reja mund t’i lëvrohen qeverisë së Orbán-it para zgjedhjeve, pavarësisht shqetësimeve të fundit.
“Brukseli po mbron veten”
“Muaj përpara një zgjedhjeje kaq historike dhe vendimtare… ata arritën në përfundimin se gjëja më e mirë është të mos bëjnë asgjë,” tha një zyrtar hungarez. “Komisioni po mbron bastet e veta, gjë që është normale.”
Një diplomat i BE-së shtoi: “Është e mençur që Komisioni nuk po bën asnjë njoftim masiv me hungarezët, në mënyrë që të mos rrezikojë të portretizohet si ndërhyrës në zgjedhje.”
Orbán ka qenë prej kohësh një “ferrë në këmbë” për BE-në, duke u afruar me Presidentin rus Vladimir Putin dhe duke kundërshtuar ndihmën ushtarake për Ukrainën, si dhe ofertën e saj për t’u bashkuar me bllokun.
Mbështetja nga lëvizja MAGA
Në tiradat e tij kundër BE-së, Orbán ka marrë mbështetje nga lëvizja MAGA e Presidentit të SHBA, Donald Trump. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, po viziton Hungarinë këtë të hënë në një shenjë mbështetjeje për qeverinë e Orbán-it. Muajin e ardhshëm, Hungaria do të mirëpresë Konferencën e Veprimit Politik Konservator (CPAC), ku Trump pritet të përcjellë një mesazh.
Qëndrimi i Komisionit është komplikuar më tej nga gjykata më e lartë e BE-së, e cila lëshoi një opinion ligjor javën e kaluar që vuri në dyshim një vendim të vitit 2023 për të zhbllokuar 10 miliardë euro për Budapeshtin, me qëllim tejkalimin e vetos së Orbán-it për ndihmën ndaj Ukrainës.
“Brukseli po kërcënon Hungarinë përmes Gjykatës Evropiane të Drejtësisë sepse ne nuk po paguajmë Ukrainën,” tha ministri i Hungarisë për BE-në, János Bóka.
Rreth 17 miliardë euro fonde të BE-së për Budapeshtin mbeten të ngrira për shkak të shqetësimeve mbi diskriminimin dhe pavarësinë e gjyqësorit. Komisioni ka nisur gjithashtu një hetim lidhur me pretendimet se qeveria hungareze ka kërkuar të rekrutojë zyrtarë të BE-së si spiunë.
Dilema e fondeve të mbrojtjes
Disa politikanë kanë frikë se shtyrja e vendimeve nga Brukseli dërgon mesazhin e gabuar. Hungaria pritet të marrë 16 miliardë euro financime për mbrojtjen sipas programit kryesor të BE-së për prokurimin e përbashkët të armëve, i njohur si Safe. Nëse plani i financimit miratohet, Budapeshti do të merrte këstin e parë prej rreth 2.4 miliardë eurosh.
“Dhënia e këtyre parave [Orbán-it] do të ishte absolutisht absurde,” tha Michał Wawrykiewicz, një eurodeputet nga Grupi i Partive Popullore Evropiane (EPP), i njëjti grup ku bën pjesë partia Tisza.
Megjithatë, dy persona njohës të procedurës paralajmëruan se edhe mbajtja e fondeve Safe mund të perceptohej si ndërhyrje në procesin zgjedhor. Një zëdhënës i Komisionit tha se lidhur me këto fonde “nuk është marrë ende asnjë vendim”.
https://www.ft.com/content/8625e8fb-1fa7-4f0e-a4fb-01fefdcd2e78
