Programi i Kinës për financimin e infrastrukturës jashtë vendit, nisma “Brez dhe Rrugë” (BRI), shënoi një rritje rekord në vitin 2025, duke arritur në 213.5 miliardë dollarë, një rritje prej tre të katërtave krahasuar me vitin e kaluar.
Ky vrull u nxiti nga përpjekjet e Pekinit për të shfrytëzuar luhatjet në ndikimin global të SHBA-së dhe për të konsoliduar pozicionin e saj ekonomik përmes projekteve zhvillimore ndërkombëtare.
Sipas një studimi të Universitetit Griffith të Australisë dhe Qendrës për Financën dhe Zhvillimin e Gjelbër në Shangai, vitin e kaluar Kina nënshkroi 350 marrëveshje, krahasuar me 293 marrëveshje me vlerë 122.6 miliardë dollarë në vitin 2024. Investimet u fokusuan kryesisht në megaprojekte të gazit, energji të gjelbër dhe zhvillime të mëdha industriale në vendet në zhvillim, duke përfshirë Republikën e Kongos, Nigerinë dhe Indonezinë.
Eksperti Christoph Nedopil Wang nga Universiteti Griffith tha se Pekini pritet të rrisë më tej shpenzimet e BRI-së në 2026, të nxitura nga investimet në energji, miniera dhe teknologji të reja, duke synuar qëndrueshmërinë e zinxhirëve të furnizimit dhe tregje alternative për kompanitë kineze. Ai theksoi gjithashtu se vendet në zhvillim tregojnë një besim gjithnjë e më të madh tek kompanitë kineze për realizimin e marrëveshjeve në shkallë të madhe.
Megaprojektet e vitit 2025 përfshinin zhvillime miliarda-dollarëshe të gazit në Republikën e Kongos nga Southernpec, Parkun Industrial të Revolucionit të Gazit Ogidigben në Nigeri nga China National Chemical Engineering dhe një fabrikë petrokimike në Kalimantanin Verior, Indonezi, e udhëhequr nga një sipërmarrje e përbashkët kineze.
Vlera e projekteve energjetike arriti në 93.9 miliardë dollarë, më e larta që nga nisja e BRI-së, përfshirë 18 miliardë dollarë investime në energji të rinovueshme dhe energji nga mbetjet. Investimet në metale dhe minerale arritën një rekord prej 32.6 miliardë dollarësh, duke përfshirë rritje të qasjeve në bakër, të nevojshme për qendrat e të dhënave që ushqejnë kërkesën për inteligjencën artificiale.
Analistët amerikanë dhe ekspertët e politikës ndërkombëtare, përfshirë Craig Singleton nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive, vlerësojnë se Kina po përdor BRI-në për të forcuar vendet burimet e të cilave mund ta ndihmojnë të zvogëlojë varësinë nga SHBA dhe të konsolidojë ndikimin e saj strategjik në sektorë kyç. Ky fokus përfshin energjinë, minierat dhe teknologjinë, si dhe sigurimin e qëndrueshmërisë së zinxhirëve të furnizimit global.
Megjithatë, shkalla e gjerë e BRI-së ka ngritur shqetësime për aftësinë e vendeve partner të përballojnë borxhet në rritje ndaj Pekinit. Raporti i Shërbimit të Kërkimit të Kongresit të vitit 2024 theksonte rreziqe nga detyrimet e papërballueshme, kushtet e errëta të kredisë, mungesa e qasjes reciproke në treg dhe investimet në infrastrukturë strategjike që mund të përfshijnë sektorë civilë dhe ushtarakë.
Sipas raportit, gjithashtu është bërë më e vështirë për analistët perëndimorë të gjurmojnë aktivitetin e BRI-së, për shkak të përdorimit të financimeve të brendshme dhe mjeteve të investimit me qëllime të veçanta nga Kina.
Në këtë kontekst, BRI-ja shihet si një mjet kyç për Pekinin për të zgjeruar ndikimin global, për të siguruar qasje në burimet strategjike dhe për të krijuar alternativa ndaj ndikimit amerikan në tregjet ndërkombëtare, shkruan Financial Times.
