Shkencëtarët kanë përpiluar hartën më të detajuar deri më sot të terrenit të fshehur nën shtresën gjigante të akullit të Antarktidës, duke zbuluar një peizazh të pasur dhe kompleks me vargmale, kanione, lugina dhe fusha të gjera, si edhe dhjetëra mijëra forma më të vogla relievi që nuk ishin identifikuar më parë.
Studimi, i publikuar këtë javë në revistën shkencore Science, u realizua përmes përdorimit të të dhënave më të fundit satelitore me rezolucion të lartë dhe një teknike të avancuar të njohur si analiza e perturbimit të rrjedhës së akullit, e cila lejon nxjerrjen e informacionit mbi topografinë nënglaciale duke analizuar sjelljen dhe karakteristikat e sipërfaqes së akullit. Kjo qasje u ka mundësuar studiuesve të hartojnë të gjithë kontinentin, përfshirë zona që më parë kishin mbetur praktikisht të paeksploruara.
Të dhënat e reja pritet të luajnë një rol kyç në përmirësimin e parashikimeve mbi mënyrën se si shtresa e akullit të Antarktidës mund të tërhiqet si pasojë e ngrohjes globale. Hulumtimet e mëparshme kanë treguar se terrenet e ashpra dhe të copëzuara, si kodrat e thepisura dhe majat malore, mund të rrisin fërkimin dhe të ngadalësojnë rrjedhën e akullit drejt oqeanit.
Sipas glaciologut Robert Bingham nga Universiteti i Edinburgut, një nga autorët kryesorë të studimit, njohja e saktë e formës së shtratit shkëmbor nën akull është thelbësore për ndërtimin e modeleve numerike që parashikojnë shpejtësinë e rrjedhjes së akullit, shkrirjen e tij dhe ndikimin në rritjen globale të nivelit të detit.
Falë kësaj metode, studiuesit arritën një saktësi të paprecedentë në përshkrimin e terrenit nënglacial, duke identifikuar mbi 30 mijë kodra të panjohura më parë, secila me një lartësi minimale prej të paktën 50 metrash.
Gjetjet theksojnë shkallën dhe kompleksitetin e kontinentit, i cili është rreth 40 për qind më i madh se Evropa, 50 për qind më i madh se Shtetet e Bashkuara dhe afërsisht gjysma e sipërfaqes së Afrikës. Sipas Bingham, ashtu si kontinentet e tjera, edhe Antarktida fsheh një shumëllojshmëri të jashtëzakonshme peizazhesh, nga vargmale të larta deri te fusha të sheshta gjigante, duke e bërë terrenin e saj nënglacial larg së qeni monoton.
Shtresa e Akullit të Antarktidës përfaqëson masën më të madhe të akullit në Tokë dhe përmban rreth 70 për qind të ujit të ëmbël të planetit. Trashësia mesatare e saj vlerësohet rreth 2.1 kilometra, ndërsa në disa zona arrin deri në rreth 4.8 kilometra. Megjithatë, kontinenti nuk ka qenë gjithmonë i mbuluar nga akulli.
Tiparet e tij nënglaciale u formësuan fillimisht përpara se Antarktida të mbulohej nga akulli më shumë se 34 milionë vjet më parë dhe u transformuan më tej nga lëvizjet dinamike të shtresës akullnajore. Në periudha të hershme gjeologjike, Antarktida ishte e lidhur me Amerikën e Jugut, përpara se ndarja e kontinenteve të ndodhte si pasojë e lëvizjes së pllakave tektonike.
Harta e re nxjerr në pah një kontrast të fortë me njohuritë e mëparshme, pasi deri tani sipërfaqja e Marsit ishte e hartuar më mirë sesa terreni nën akullin e Antarktidës. Tradicionalisht, hartëzimi i këtij peizazhi është bërë përmes radarëve të montuar në avionë ose të tërhequr nga mjete që lëvizin mbi dëborë, por këto matje kanë lënë shpesh boshllëqe të mëdha mes të dhënave, shkruan Reuters.
Sipas autores kryesore të studimit, glaciologes Helen Ockenden, këto hapësira mund të variojnë nga disa kilometra deri në dhjetëra apo edhe qindra kilometra. Metoda e re, sipas saj, kombinon në mënyrë inovative matematikën e rrjedhës së akullit me vëzhgimet satelitore të sipërfaqes, duke mundësuar rindërtimin e peizazhit nënglacial në të gjithë kontinentin, përfshirë zonat që më parë nuk ishin matur.
Studiuesit shpresojnë se kjo hartë do të shërbejë si një bazë e rëndësishme për përmirësimin e modeleve klimatike dhe për parashikimet mbi rritjen e ardhshme të nivelit të detit, përfshirë vlerësimet e publikuara nga Paneli Ndërqeveritar i OKB-së për Ndryshimet Klimatike.
