Bisedimet midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit ende nuk kanë filluar, mes akuzave në Teheran se propozimi i Uashingtonit për negociata është një kurth përpara një pushtimi të mundshëm tokësor. Megjithatë, përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës po intensifikohen.
Ministrat e jashtëm nga Pakistani, Arabia Saudite, Turqia dhe Egjipti u takuan të dielën në Islamabad si pjesë e përpjekjeve ndërmjetësuese. Zyrtarë të njohur me diskutimet i dhanë Reuters-it se bisedimet u përqendruan në mënyrat për të rihapur Ngushticën e Hormuzit, një rrugë ujore strategjike përmes së cilës kalon rreth një e pesta e furnizimit botëror të naftës dhe gazit, dhe të cilën Irani e ka bllokuar efektivisht gjatë luftës.
Pakistani është shfaqur ditët e fundit si një ndërmjetës kyç në kontaktet indirekte midis Uashingtonit dhe Teheranit, duke shfrytëzuar lidhjet e tij me të dyja palët. Ishte Pakistani ai që i dorëzoi Iranit planin prej 15 pikash të administratës Trump, i cili përfshin kërkesa që Teherani i konsideron të papranueshme, si ndalimi i pasurimit të uraniumit, kufizimi i programit të tij të raketave dhe dhënia fund e mbështetjes për organizatat terroriste dhe milicitë në mbarë Lindjen e Mesme.
Zyrtarët iranianë kanë shprehur dyshime se propozimi është një mashtrim, duke vënë në dukje një rritje paralele ushtarake të SHBA-së në rajon dhe raporte për operacione të mundshme tokësore, përfshirë një lëvizje të mundshme për të pushtuar ishullin Kharg, qendrën kryesore të eksportit të naftës së Iranit, për të detyruar Teheranin të rihapë ngushticën.
Propozimet për Hormuzin dhe shqetësimet rajonale
Sipas pesë zyrtarëve të njohur me bisedimet, propozimet e diskutuara në Islamabad përfshinin plane të dorëzuara në Uashington për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Një zyrtar pakistanez tha se Egjipti kishte hedhur ide që e lejonin Iranin të vilte tarifa tranziti nga anijet, ngjashëm me modelin e Kanalit të Suezit.
Irani ka këmbëngulur ditët e fundit që rregullimet e pasluftës në Hormuz të mos kthehen në status quo, duke kërkuar të drejtën për të tarifuar karkasët dhe anijet që kalojnë përmes ngushticës. Arabia Saudite i ka kundërshtuar me forcë propozime të tilla, duke u frikësuar se ato do të çimentonin dominimin afatgjatë iranian mbi rrugën ujore.
Propozime të tjera të diskutuara përfshinin krijimin e një konsorciumi rajonal, ku mundësisht të përfshiheshin Turqia, Egjipti dhe Arabia Saudite, për të menaxhuar trafikun e naftës përmes ngushticës. Zyrtarët pakistanezë thanë se ideja ishte ngritur si me Uashingtonin, ashtu edhe me Teheranin.
Ndarje e thellë mbi kushtet e luftës
Por mosmarrëveshjet thelbësore mbeten të ashpra.
Sipas zyrtarëve të cituar nga The Wall Street Journal, Arabia Saudite theksoi se çdo marrëveshje duhet të përfshijë “garanci të hekurta” që kufizojnë aftësitë e raketave balistike të Iranit dhe që i japin fund mbështetjes së tij për grupet terroriste dhe milicitë në rajon.
Irani, megjithatë, ka refuzuar çdo negociatë mbi programin e tij të raketave. Më e rëndësishmja, zyrtarët iranianë kanë kërkuar që çdo marrëveshje të përfshijë garanci se proksitë e tij rajonalë, përfshirë Hezbollahun dhe Hutit, nuk do të jenë shënjestër e Shteteve të Bashkuara apo Izraelit.
Ndërmjetësit shprehën pesimizëm rreth shanseve për të arritur një armëpushim, duke thënë se gjasat mbeten të ulëta për sa kohë që të dyja palët mbajnë kërkesa që tjetra i konsideron të papranueshme.
Përpjekjet diplomatike po zhvillohen nën një afat të caktuar nga Presidenti Donald Trump, i cili ka kërcënuar se do të godasë infrastrukturën energjetike iraniane nëse Teherani nuk rihap Ngushticën e Hormuzit. Ultimatumi, i shtyrë tashmë dy herë për të lejuar negociatat, tani pritet të skadojë më 6 prill, shkruan Ynet.
Deri më tani, nuk ka asnjë shenjë nga Teherani për vullnet për kompromis apo edhe për të hyrë në bisedime formale.
Kryetari i Parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, lëshoi një paralajmërim sfidues të dielën, duke pretenduar se ndërsa Shtetet e Bashkuara flasin publikisht për negociata, ato po përgatisin fshehurazi një sulm tokësor.
Forcat iraniane, tha ai, janë “duke pritur që trupat amerikane të mbërrijnë në tokë me qëllim që t’u vënë flakën atyre dhe të ndëshkojnë partnerët e tyre rajonalë përgjithmonë”.
