*Nga Ladislav Zemánek
Çdo pranverë, “Dy Sesionet” e Kinës – seancat plenare vjetore të kombinuara të Kongresit Kombëtar Popullor dhe të Komitetit Kombëtar të Konferencës Konsultative Politike të Popullit Kinez – ofrojnë një dritare mbi prioritetet politike të vendit.
Mbledhja e këtij viti dha një sinjal veçanërisht të qartë: në një botë me turbullira gjeopolitike në rritje, Pekini po vendos sigurinë dhe modernizimin ushtarak fort në qendër të strategjisë së tij afatgjatë.
Sesionet e vitit 2026 u zhvilluan në një sfond ekonomik të ndërlikuar. Ekonomia e Kinës vazhdon të rritet, por me një ritëm më të ngadaltë se në dekadat e kaluara. Megjithatë, takimet bënë të qartë se kujdesi ekonomik nuk do të thotë hezitim strategjik. Përkundrazi, udhëheqja po dyfishon idenë se zhvillimi dhe siguria duhet të përforcojnë njëri-tjetrin.
Presidenti Xi Jinping e nënvizoi këtë pikë duke vendosur modernizimin e Ushtrisë Çlirimtare Popullore (PLA) në thelb të planifikimit të ardhshëm të Kinës. Ushtria, në fakt, pritet të luajë një rol substancial në Planin e 15-të Pesëvjeçar të vendit, i cili do të udhëheqë zhvillimin nga viti 2026 deri në 2030.
Ky plan pasqyron një ndryshim rrënjësor në mendimin strategjik të Kinës: rreshtimin e politikës ekonomike me prioritetet e sigurisë kombëtare. Në zemër të kësaj qasjeje është mbështetja te vetvetja në teknologji – veçanërisht në sektorët e lidhur me mbrojtjen, prodhimin e avancuar dhe inteligjencën artificiale (AI).
Për Ushtrinë Çlirimtare Popullore, faza tjetër e modernizimit po merr tashmë formë. Strategët kinezë e përshkruajnë atë si “inteligjentizim”, integrimin e AI-së, sistemeve autonome dhe rrjeteve të avancuara të të dhënave në operacionet ushtarake. Ky koncept përfaqëson fazën e tretë të transformimit ushtarak të Kinës, pas etapave të mëparshme të mekanizimit dhe informatizimit.
Në terma praktikë, inteligjentizimi nënkupton përdorimin e teknologjive të drejtuara nga AI për të përshpejtuar marrjen e vendimeve në fushëbetejë, për të përmirësuar sistemet e komandës dhe kontrollit, dhe për t’u dhënë komandantëve ushtarakë një ndërgjegjësim më të madh situatash. Synimi është arritja e “dominimit në marrjen e vendimeve” – aftësia për të përpunuar informacionin më shpejt dhe për të vepruar në mënyrë më efektive sesa kundërshtarët e mundshëm.
Ky vizion pasqyron gjithashtu se si Pekini e sheh të ardhmen e luftës. Konfliktet nuk pritet më të zhvillohen vetëm në fushëbetejat tradicionale. Në vend të kësaj, ato mund të shtrihen në disa domene simulantisht, duke gërshetuar hapësirat fizike, virtuale dhe kognitive. Analistët kinezë gjithnjë e më shumë u referohen këtyre konflikteve të ardhshme si “meta-lufta”, ku operacionet kibernetike, lufta e informacionit, AI dhe ndikimi psikologjik kombinohen me fuqinë ushtarake konvencionale.
Për t’u përgatitur për këtë mjedis, ushtria është udhëzuar të fokusohet në një sërë teknologjish të fundit. AI qëndron në qendër të agjendës, së bashku me llogaritjen kuantike, armët hipersonike dhe sistemet e avancuara të mbikëqyrjes. Së bashku, këto aftësi pritet të ndihmojnë Kinën të sigurojë epërsinë strategjike në një botë të përcaktuar nga konkurrenca teknologjike intensive.
Një nga mjetet kryesore për arritjen e këtij transformimi është fuzioni ushtarako-civil. Ky koncept – i promovuar prej kohësh nga udhëheqja kineze – kërkon të thyejë barrierat midis inovacionit civil dhe kërkimit ushtarak. Duke integruar universitetet, kompanitë private dhe industritë shtetërore në zhvillimin e mbrojtjes, Pekini shpreson të përshpejtojë arritjet teknologjike duke forcuar njëkohësisht bazën më të gjerë industriale të vendit.
Në të njëjtën kohë, Dy Sesionet theksuan rëndësinë e disiplinës dhe mbikëqyrjes brenda vetë ushtrisë. Duke iu drejtuar një mbledhjeje plenare të delegacionit të ushtrisë dhe Policisë së Armatosur Popullore në Kongresin Kombëtar Popullor më 7 mars, Xi theksoi nevojën për mbikëqyrje të rreptë të projekteve ushtarake dhe flukseve financiare gjatë ciklit të ardhshëm të planifikimit.
Mesazhi ishte i qartë: modernizimi kërkon llogaridhënie. Xi bëri thirrje për monitorim më të rreptë të programeve të mëdha ushtarake, kontroll më të fortë mbi përdorimin e fondeve dhe mbikëqyrje më të fuqishme të projekteve të integrimit ushtarako-civil. Sipas fjalëve të tij, duhet të ketë “asnjë vend” në forcat e armatosura për korrupsionin apo pabesinë politike.
Këto komente vijnë në mes të riorganizimit më të rëndësishëm të udhëheqjes së lartë ushtarake të Kinës in dekada. Gjatë viteve të fundit, dhjetëra oficerë të rangut të lartë janë larguar nga postet e tyre ose u janë hequr pozicionet politike pas hetimeve disiplinore.
Shifrat zyrtare tregojnë se që nga Kongresi i 20-të i Partisë Komuniste në vitin 2022, të paktën 36 oficerë të lartë kanë humbur statusin e tyre si delegatë në Kongresin Kombëtar Popullor. Disa analistë vlerësojnë se më shumë se 100 oficerë të lartë të ushtrisë mund të jenë hetuar ose spastruar gjatë së njëjtës periudhë.
Ndonëse shpesh janë cituar akuzat për korrupsion, fushata pasqyron objektiva më të gjerë strategjikë. Që nga ardhja në pushtet në vitin 2012, Xi Jinping e ka bërë reformën ushtarake një nga prioritetet e tij qendrore. Korrupsioni, sipas mendimit të tij, minon efektivitetin operacional dhe ngadalëson procesin e modernizimit.
Po aq i rëndësishëm është kohezioni politik. Ndryshe nga shumë ushtri kombëtare, Ushtria Çlirimtare Popullore është formalisht besnike jo ndaj shtetit, por ndaj Partisë Komuniste. Sigurimi i disiplinës ideologjike brenda korpusit të oficerëve shihet prandaj si thelbësor për ruajtjen e stabilitetit dhe unitetit gjatë një periudhe transformimi të shpejtë.
Pavarësisht shkallës së këtyre ndryshimeve, ka pak dëshmi se ato kanë ndërprerë aftësitë operacionale të ushtrisë. Përkundrazi, ato duken të synuara për të siguruar që oficerët përgjegjës për zbatimin e agjendës së modernizimit të Kinës të jenë edhe të aftë, edhe politikisht të besueshëm.
Krahas reformës së brendshme, buxheti i mbrojtjes i Kinës vazhdon të zgjerohet me një ritëm të matur. Për vitin 2026, Pekini njoftoi shpenzime ushtarake prej rreth 1.9 trilionë juanë – rreth 278 miliardë dollarë – duke përfaqësuar një rritje prej rreth 7%. Kjo pason tre vite me rritje të ngjashme.
Ndonëse pjesa e Kinës në shpenzimet ushtarake të Azisë është rritur ndjeshëm – duke arritur në gati 44% në vitin 2025 – shpenzimet e mbrojtjes së vendit mbeten modeste në krahasim me ato të Shteteve të Bashkuara. Buxheti ushtarak i Uashingtonit qëndron në rreth 1.01 trilionë dollarë, më shumë se tri herë sa ai i Kinës.
Në raport me madhësinë e ekonomisë së saj, Kina alokon rreth 1.26% të PBB-së për mbrojtjen, shumë më poshtë se rreth 3.5% që shpenzojnë SHBA-të. Shpenzimet e mbrojtjes së vendit mbeten të moderuara, transparente dhe ekonomikisht të qëndrueshme.
Theksi nuk është në ndërtimin e një pranie ushtarake globale të krahasueshme me atë të SHBA-së, e cila mban qindra baza jashtë shtetit. Përkundrazi, prioriteti i Pekinit është të sigurojë parandalim të besueshëm dhe të mbrojë sovranitetin kombëtar duke ruajtur stabilitetin në rajonin rrethues.
Shumë nga financimet e reja do të shkojnë drejt avancimit të aftësive teknologjike të ushtrisë. Investimet pritet të mbështesin zhvillimin e raketave të avancuara, platformave detare të gjeneratës së ardhshme, nëndetëseve dhe sistemeve të sofistikuara të mbikëqyrjes, duke përshpejtuar gjithashtu integrimin e teknologjive inteligjente në operacionet ushtarake.
Me fjalë të tjera, strategjia e mbrojtjes e Kinës prioritizon gjithnjë e më shumë cilësinë mbi sasinë – duke shfrytëzuar inovacionin për të rritur efektivitetin strategjik pa zgjeruar në mënyrë dramatike shpenzimet e përgjithshme.
Konteksti më i gjerë i këtyre vendimeve qëndron në peizazhin e sigurisë globale që po ndryshon me shpejtësi. Politikëbërësit kinezë e shohin sistemin ndërkombëtar duke lëvizur nga një rend unipolar i dominuar nga një superfuqi e vetme drejt një marrëveshjeje më komplekse multipolare.
Vështrime mbi këtë botëkuptim u artikuluan së fundmi nga ministri i sigurisë shtetërore të Kinës, Chen Yixin. Në vërejtjet që përshkruanin perspektivën e gjerë të sigurisë së vendit, Chen argumentoi se rënia e dominimit unipolar dhe rritja e multipolaritetit – veçanërisht me ndikimin në rritje të Jugut Global – po riformësojnë politikën globale.
Në të njëjtën kohë, ai paralajmëroi se ky tranzicion po gjeneron paqëndrueshmëri. Rivalitetet gjeopolitike po intensifikohen, konkurrenca teknologjike po përshpejtohet dhe fragmentimi ekonomik po thellohet. Në këtë mjedis, sigurimi i teknologjive kyçe, burimeve strategjike dhe zinxhirëve të furnizimit industrial është bërë një prioritet i sigurisë kombëtare.
Udhëheqja e Kinës prandaj ka përqafuar atë që e përshkruan si një qasje gjithëpërfshirëse ndaj sigurisë. Koncepti, i përmbledhur ndonjëherë si ndërtimi i një “Muri të Madh të padepërtueshëm të sigurisë kombëtare,” thekson integrimin e qëndrueshmërisë ekonomike, inovacionit teknologjik, stabilitetit social dhe forcës ushtarake.
Brenda kësaj kornize, Tajvani mbetet një shqetësim qendror. Zyrtarët kinezë konsistentisht e përshkruajnë ribashkimin kombëtar si thelbësor për qëllimet afatgjata të zhvillimit të vendit, edhe pse Pekini vazhdon të theksojë ribashkimin paqësor si rrugën e tij të preferuar.
Në të njëjtën kohë, Kina është gjithnjë e më shumë e fokusuar në mbrojtjen e interesave jashtë shtetit që shoqërojnë rolin e saj si kombi më i madh tregtar në botë. Nga rrugët tregtare detare te projektet e infrastrukturës jashtë vendit, ruajtja e lidhjes ekonomike është bërë një dimension i rëndësishëm i sigurisë kombëtare.
Të marra së bashku, sinjalet nga Dy Sesionet e vitit 2026 zbulojnë një udhëheqje të fokusuar në përgatitjen strategjike afatgjatë. Kina nuk po zgjeron thjesht aftësitë e saj ushtarake – ajo po riformëson marrëdhënien midis sigurisë, teknologjisë dhe zhvillimit.
Përgjigjja e Kinës ndaj sfidave ekzistuese duket se është një strategji e forcës së kalibruar: investimi në teknologji të avancuara, forcimi i institucioneve të sigurisë kombëtare dhe ruajtja e shpenzimeve të mbrojtjes të qëndrueshme – por të përmbajtura.
Në një botë gjithnjë e më të pasigurt, mesazhi i Pekinit është i qartë. Siguria dhe zhvillimi nuk janë më ambicie të ndara. Ato janë dy anët e së njëjtës monedhë strategjike, shkruan RT.
*Ladislav Zemánek është kërkues shkencor në Institutin Kinë-CEE dhe ekspert i Klubit Valdai
