Irani është shumë pranë finalizimit të një marrëveshjeje me Kinën për blerjen e raketave kruz kundër-anije të tipit CM-302, sipas gjashtë burimeve me njohuri të drejtpërdrejtë mbi negociatat. Zhvillimi ndodh në një moment kur Shtetet e Bashkuara po përforcojnë ndjeshëm praninë e tyre detare pranë territorit iranian, mes skenarëve të mundshëm për ndërhyrje ushtarake.
Raketat CM-302 kanë një rreze veprimi rreth 290 kilometra dhe janë të projektuara për të fluturuar në lartësi shumë të ulët me shpejtësi supersonike, çka i bën jashtëzakonisht të vështira për t’u interceptuar nga sistemet mbrojtëse të anijeve. Sipas ekspertëve të sigurisë, vendosja e tyre do të përfaqësonte një rritje të ndjeshme të kapaciteteve goditëse të Iranit dhe një sfidë serioze për flotën amerikane në rajon.
Negociatat për blerjen e sistemeve raketore kineze kanë nisur prej të paktën dy vitesh, por janë intensifikuar pas konfliktit 12-ditor mes Izraelit dhe Iranit në qershor. Në fazat përfundimtare të bisedimeve, zyrtarë të lartë iranianë, përfshirë zëvendësministrin e mbrojtjes Massoud Oraei, kanë udhëtuar drejt Kinës. Megjithatë, nuk janë bërë publike detaje për numrin e raketave, çmimin apo afatet e dorëzimit.
Një përfaqësues i ministrisë së jashtme iraniane ka deklaruar se Teherani ka marrëveshje sigurie me aleatët e tij dhe se aktualisht është momenti për t’i aktivizuar ato. Nga ana tjetër, Ministria e Jashtme e Kinës ka thënë se nuk ka informacion për një marrëveshje të tillë, ndërsa Ministria e Mbrojtjes nuk ka komentuar, shkruan Reuters.
Shtëpia e Bardhë nuk ka reaguar drejtpërdrejt mbi negociatat, por një zyrtar ka rikujtuar qëndrimin e Presidentit Donald Trump, i cili ka paralajmëruar se Irani përballet me zgjedhjen mes një marrëveshjeje për programin e tij bërthamor ose pasojave të rënda. Trump ka theksuar se afati për arritjen e një kompromisi është i kufizuar.
Përforcim ushtarak amerikan në rajon
Marrëveshja e mundshme përkon me rritjen e ndjeshme të pranisë ushtarake amerikane në zonë. Aeroplanmbajtëset USS Abraham Lincoln dhe USS Gerald R. Ford, së bashku me grupet e tyre të sulmit, ndodhen ose janë duke lëvizur drejt Lindjes së Mesme. Dy anijet së bashku mund të transportojnë mbi 5,000 trupa dhe rreth 150 avionë luftarakë, duke përfaqësuar një kapacitet të konsiderueshëm projekcioni force.
Transferimi i CM-302 do të ishte ndër furnizimet më të avancuara ushtarake që Kina i ka ofruar Iranit në dekadat e fundit dhe do të vinte në provë regjimin ndërkombëtar të sanksioneve. Embargoja e armëve e vendosur nga OKB në vitin 2006 u pezullua në 2015 si pjesë e marrëveshjes bërthamore, por më pas u rivendos.
Kina, Irani dhe Rusia kanë thelluar bashkëpunimin e tyre ushtarak, përfshirë stërvitje të përbashkëta detare. Më parë, SHBA ka sanksionuar entitete kineze për furnizim të materialeve të lidhura me programin raketor iranian—akuza që Pekini i ka mohuar.
Gjatë një takimi në Pekin, Presidenti Xi Jinping ka shprehur mbështetje për Iranin në mbrojtjen e sovranitetit dhe integritetit territorial. Ndërkohë, Kina dhe Rusia janë rreshtuar krah Teheranit në kundërshtimin e rikthimit të sanksioneve ndërkombëtare.
Ekspertët paralajmërojnë se pajisja e Iranit me raketa supersonike kundër-anije do të ndryshonte ndjeshëm balancën ushtarake në Gjirin Persik, duke rritur rrezikun e përplasjes së drejtpërdrejtë me forcat amerikane. Për më tepër, raportohet se Irani po shqyrton blerjen e sistemeve të tjera kineze, përfshirë armë tokë-ajër (MANPADS), sisteme kundër-balistike dhe kapacitete kundër-satelitore.
Në një klimë tensioni të lartë gjeopolitik, çdo zhvillim i ri në këtë drejtim mund të ketë pasoja të gjera për stabilitetin rajonal dhe për raportet mes fuqive të mëdha.
