Bashkimi Evropian po ecën përpara me planet për krijimin e rezervave strategjike të materialeve kritike, me Italinë, Francën dhe Gjermaninë që pritet të marrin role udhëheqëse në këtë proces, ndërsa blloku synon të ulë varësinë e tij nga Kina. Këtë e kanë bërë të ditur katër burime me njohuri të drejtpërdrejta mbi çështjen.
Në dhjetor, BE-ja shpalosi një nismë të quajtur RESourceEU, e cila synon të reduktojë varësinë nga Kina për lëndët e para kyçe. Plani përfshin krijimin e një rezerve të përbashkët evropiane, si dhe vendosjen e kufizimeve për eksportin e mbetjeve metalike të ripërdorshme dhe mbetjeve të tokave të rralla. Megjithatë, Komisioni Evropian ende nuk ka publikuar detaje të hollësishme mbi mënyrën e zbatimit të kësaj strategjie.
Kina është prodhuesi më i madh në botë i metaleve dhe mineraleve industriale. Që nga viti 2023, kontrollet e saj të eksportit mbi materiale si galiumi, germaniumi, tungsteni, indiumi, molibdeni, antimoni dhe tokat e rralla të rënda, përfshirë disproziumin dhe terbiumin, kanë shkaktuar ndërprerje serioze në zinxhirët globalë të furnizimit, duke prekur prodhuesit jashtë Kinës.
Duke qenë se Evropa ka kapacitete të kufizuara rafinimi dhe përballet me afate të gjata për të diversifikuar burimet e furnizimit, rezervat strategjike po shihen si një nga instrumentet e pakta efektive për të mbrojtur ekonominë e bllokut nga kufizimet e eksporteve kineze. Këto rezerva konsiderohen gjithashtu thelbësore për garantimin e prodhimit në sektorin e mbrojtjes dhe për mbështetjen e objektivave të tranzicionit energjetik.
Role të ndara mes shteteve kryesore
Sipas burimeve, tashmë janë hedhur hapa konkretë drejt krijimit të rezervave të mineraleve kritike. Franca pritet të fokusohet në sigurimin e financimit për blerjen e materialeve, Gjermania do të merret me identifikimin dhe sigurimin e burimeve të furnizimit, ndërsa Italia do të marrë përsipër rolin e magazinimit. Kjo u bë e ditur nga tre burime që morën pjesë në një takim virtual në platformën Teams me zyrtarë të BE-së në dhjetor.
Italia dhe Gjermania janë zotuar më herët të bashkëpunojnë për forcimin e zinxhirëve të furnizimit me lëndë të para, të cilat janë jetike për bazën e tyre industriale.
“Duke u mbështetur në njoftimin e RESourceEU, Komisioni Evropian po punon ngushtë me disa shtete anëtare në një projekt pilot që synon forcimin e grumbullimit të lëndëve të para kritike nga ana e BE-së. Aktualisht, në këtë projekt janë të përfshira 10 shtete anëtare,” deklaroi një zëdhënës i Komisionit Evropian.
Zëdhënësi shtoi se këto vende janë ndarë në grupe pune, të cilat po vlerësojnë vëllimin e mineraleve që duhet të grumbullohen, çështjet logjistike dhe mekanizmat e financimit të nevojshëm për të mbuluar kostot, përfshirë magazinimin afatgjatë.
Takimi i dhjetorit u përqendrua veçanërisht te kapacitetet e magazinimit, përfshirë objektet e menaxhuara nga Pacorini Global Services me bazë në Itali dhe kompania C. Steinweg, e cila ka selinë në Holandë. Të dyja kompanitë refuzuan të komentojnë mbi këtë çështje.
Një nga burimet shprehu zhgënjim për ritmin e ngadaltë të përparimit të BE-së, duke theksuar se ka shumë grupe pune dhe diskutime, por relativisht pak veprime konkrete. Burimet gjithashtu thanë se nuk kishin informacion se me cilat banka po zhvillonte bisedime Franca apo cilëve prodhues u ishte drejtuar Gjermania për sigurimin e furnizimeve, shkruan Reuters.
Një tjetër burim bëri të ditur se Italia është në bisedime koordinuese me Komisionin Evropian dhe në kontakte teknike me shtete të tjera anëtare, përfshirë Gjermaninë dhe Francën, për të harmonizuar qasjen ndaj projektit.
Lista e BE-së për mineralet kritike përfshin gjithsej 34 lëndë të para, nga të cilat 17 janë klasifikuar si “Lëndë të Para Strategjike”, pasi konsiderohen thelbësore për tranzicionin e gjelbër dhe dixhital të bllokut, si dhe për sektorët e mbrojtjes dhe hapësirës ajrore.
Në tetor, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se BE-ja do të synojë të përshpejtojë partneritetet për lëndët e para me vende si Australia, Kanadaja, Kili, Grenlanda, Kazakistani, Uzbekistani dhe Ukraina, në përpjekje për të diversifikuar burimet e furnizimit dhe për të forcuar autonominë strategjike të Evropës.
