Forcat e armatosura të Iranit dënuan të hënën kufizimet e SHBA-së mbi transportin detar në Ngushticën e Hormuzit si të paligjshme dhe “që përbëjnë pirateri”, duke paralajmëruar se do të zbatojnë kontrollin mbi rrugën ujore strategjike nëse masat vazhdojnë.
Një zëdhënës ushtarak tha se Irani do të zbatojë një “mekanizëm të përhershëm” për të kontrolluar ngushticën dhe paralajmëroi se nëse portet iraniane kërcënohen, asnjë port në Gjirin Persik ose në Gjirin e Omanit nuk do të mbetet i sigurt. Komentet erdhën pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, tha se bllokada do të fillonte të hënën në orën 10:00 të mëngjesit sipas kohës lindore, pas dështimit të bisedimeve të fundjavës midis Uashingtonit dhe Teheranit.
Komanda Qendrore e SHBA-së sqaroi më vonë se bllokada do të zbatohej vetëm për anijet që udhëtonin për në ose nga portet iraniane, dhe jo për anijet e përgjithshme që kalonin nëpër ngushticë.
Ky veprim mund të largojë një vëllim të konsiderueshëm nafte nga tregjet globale . Irani eksportoi rreth 1.84 milion fuçi në ditë në mars dhe afërsisht 1.71 milion fuçi në ditë deri më tani në prill, sipas të dhënave të transportit detar. Analistët thonë se bllokimi i këtyre dërgesave do të shtrëngonte furnizimin global, shkruan Ynet.
Në të njëjtën kohë, vëllime të mëdha të naftës iraniane mbeten të depozituara në det, me më shumë se 180 milionë fuçi të mbajtura në anije cisterna, duke zbutur potencialisht ndërprerjet e menjëhershme të furnizimit.
Transporti detar përmes Ngushticës së Hormuzit një rrugë kyçe për rreth 20% të eksporteve globale të naftës dhe gazit është reduktuar ndjeshëm që nga fillimi i konfliktit. Shumë anije cisternë e kanë shmangur zonën, megjithëse disa anije kanë rifilluar së fundmi lëvizjen e kufizuar pas një armëpushimi të përkohshëm.
Reagimi ndërkombëtar ndaj veprimit të SHBA-së ka qenë i kujdesshëm.
Kina bëri thirrje për qetësi dhe përmbajtje, duke thënë se stabiliteti në ngushticë është në interesin e përbashkët të bashkësisë globale dhe duke sinjalizuar gatishmërinë për të punuar me të gjitha palët për të siguruar sigurinë energjetike.
Britania tha se nuk do të mbështeste një bllokadë. Kryeministri Keir Starmer tha se rihapja e ngushticës ishte një përparësi dhe se vendi nuk do të përfshihej në konflikt.
Ministri i Jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, tha se si Shtetet e Bashkuara ashtu edhe Irani duken seriozë për arritjen e një armëpushimi, por paralajmëroi se një ndërprerje e bisedimeve – veçanërisht për pasurimin e uraniumit – mund të prishë zinxhirët globalë të furnizimit nëse ngushtica mbyllet.
Ministria e Ekonomisë e Gjermanisë paralajmëroi se konflikti mund të ndikojë në ekonominë më të madhe të Evropës gjatë pjesës tjetër të vitit 2026, duke përmendur rreziqet e çmimeve të larta të qëndrueshme të energjisë, ndërprerjeve të furnizimit dhe tendosjeve më të gjera ekonomike edhe në rast të një zgjidhjeje.
Analistët thonë se situata mbetet shumë e paqëndrueshme, me rreziqe që përfshijnë sulme të mundshme ndaj transportit detar ose infrastrukturës energjetike në Gjirin Persik, si dhe pasoja më të gjera ekonomike nëse konflikti përshkallëzohet më tej.
