Irani deklaroi të premten se asetet iraniane duhet të zhbllokohen dhe të hyjë në fuqi një armëpushim në Liban përpara se të vazhdojnë bisedimet e paqes me Shtetet e Bashkuara, duke hedhur dyshime të minutës së fundit mbi negociatat e planifikuara për të shtunën në Pakistan.
Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Baqer Qalibaf, tha në X se këto dy masa ishin rënë dakord më parë me Uashingtonin dhe se bisedimet nuk do të fillojnë derisa ato të përmbushen, mes mosmarrëveshjeve në rritje mbi kushtet e armëpushimit.
Kjo u konfirmua edhe nga ministri i Jashtëm Abbas Araqchi, i cili gjithashtu kërkoi ndalimin e sulmeve ajrore izraelite në Liban. Sipas burimeve pakistaneze, të dy zyrtarët pritet të marrin pjesë në bisedime.
Ndërkohë, nuk pati koment të menjëhershëm nga Shtëpia e Bardhë, por presidenti amerikan Donald Trump shkroi në Truth Social se e vetmja arsye pse iranianët janë ende gjallë është për të negociuar një marrëveshje.
“Iranianët duket se nuk e kuptojnë se nuk kanë asnjë kartë në dorë, përveç një shantazhi afatshkurtër ndaj botës duke përdorur rrugët ujore ndërkombëtare. E vetmja arsye pse janë gjallë sot është për të negociuar!” tha ai.
Trump, i cili nuk iu referua drejtpërdrejt kërkesave iraniane, kishte deklaruar më herët për New York Post se anijet luftarake amerikane po furnizoheshin sërish “me municionin më të mirë për të rifilluar sulmet ndaj Iranit nëse bisedimet e paqes në Pakistan dështojnë”.
Zëvendëspresidenti JD Vance, i cili do të udhëheqë delegacionin amerikan, tha se priste një rezultat pozitiv teksa po udhëtonte drejt Pakistanit, por shtoi: “nëse ata përpiqen të na mashtrojnë, atëherë do të zbulojnë se ekipi negociator nuk është aq i hapur ndaj kësaj”.
Irani nuk ka mundur të aksesojë dhjetëra miliarda dollarë të aseteve të tij në bankat e huaja, kryesisht nga eksportet e naftës dhe gazit, për shkak të sanksioneve amerikane ndaj sektorëve bankarë dhe energjetikë të vendit.
Armëpushim i brishtë
Trump shpalli të martën një armëpushim dyjavor në luftën gjashtëjavore, vetëm disa orë përpara një afati pas të cilit kishte kërcënuar se do të shkatërronte civilizimin iranian.
Megjithatë, armëpushimi mbetet i brishtë, pasi bombardimet e vazhdueshme të Izraelit në Liban dhe mbyllja e vazhdueshme e Ngushticës së Hormuzit përbëjnë pika kyçe mosmarrëveshjeje për të dyja palët.
Armëpushimi ka ndalur fushatën e sulmeve ajrore amerikane dhe izraelite ndaj Iranit. Por deri tani nuk ka bërë asgjë për t’i dhënë fund bllokadës së ngushticës, e cila ka shkaktuar ndërprerjen më të madhe ndonjëherë të furnizimeve globale me energji, apo për të qetësuar luftën paralele të zhvilluar nga Izraeli kundër aleatit të Iranit, Hezbollah, në Liban.
Irani po bënte një “punë shumë të dobët” për të lejuar kalimin e naftës përmes ngushticës, tha Trump në një postim në rrjetet sociale. Ai gjithashtu paralajmëroi Teheranin të mos përpiqet të mbledhë tarifa nga anijet që kalojnë aty. “Kjo nuk është marrëveshja që kemi!”
Izraeli dhe SHBA kanë deklaruar se fushata kundër grupit militant Hezbollah në Liban nuk është pjesë e armëpushimit të rënë dakord.
Izraeli ndërmori sulmin më të madh të luftës vetëm disa orë pasi u shpall armëpushimi, duke vrarë më shumë se 300 persona në sulme të papritura ndaj zonave të dendura të populluara, sipas autoriteteve libaneze.
Sulmet izraelite vazhduan në të gjithë jugun e Libanit të premten, me më shumë se një duzinë persona të raportuar të vrarë në qytete të ndryshme. Një sulm ndaj një ndërtese qeveritare në qytetin Nabatieh vrau 13 anëtarë të forcave shtetërore të sigurisë së Libanit, tha presidenti i vendit Joseph Aoun në një deklaratë.
Hezbollah njoftoi në kanalin e tij në Telegram se kishte lëshuar breshëri raketash drejt qyteteve veriore të Izraelit si përgjigje.
Autoritetet libaneze thonë se të paktën 1,830 persona janë vrarë nga sulmet izraelite që nga 2 marsi.
Qëndrim i ashpër iranian
Qëndrimi i ashpër i udhëheqësve iranianë përpara negociatave erdhi pas një mesazhi sfidues nga udhëheqësi i ri suprem, Ajatollah Mojtaba Khamenei, të enjten.
Khamenei, i cili ende nuk është shfaqur në publik që kur mori detyrën pas vrasjes së babait të tij në ditën e parë të luftës, tha se Irani do të kërkojë kompensim për të gjitha dëmet e shkaktuara gjatë luftës.
“Ne sigurisht nuk do t’i lëmë pa ndëshkuar agresorët kriminalë që sulmuan vendin tonë,” tha ai.
Megjithëse Trump ka shpallur fitore, lufta nuk arriti objektivat që ai kishte vendosur në fillim: t’i hiqte Iranit aftësinë për të goditur fqinjët e tij, të çmontonte programin e tij bërthamor dhe ta bënte më të lehtë për popullin e tij të rrëzonte qeverinë.
Irani ende zotëron raketa dhe dronë të aftë për të goditur vendet fqinje dhe një rezervë prej më shumë se 400 kilogramësh uraniumi të pasuruar pranë nivelit të nevojshëm për prodhimin e një bombe. Udhëheqësit klerikalë të vendit, të cilët u përballën me një kryengritje popullore vetëm disa muaj më parë, i rezistuan sulmeve pa shenja të një opozite të organizuar.
Axhenda e Teheranit në bisedime tani përfshin kërkesa për koncesione të mëdha të reja, përfshirë heqjen e sanksioneve që kanë dëmtuar ekonominë e vendit për vite me radhë dhe njohjen e autoritetit të tij mbi ngushticën, ku synon të mbledhë tarifa tranziti dhe të kontrollojë hyrjen – një ndryshim i madh në balancën e pushtetit në rajon.
Anijet iraniane po kalonin pa pengesa nëpër ngushticë të premten, ndërsa ato të vendeve të tjera mbeteshin të bllokuara brenda saj.
Ndër pak anijet që kaluan të premten ishte një supercisternë iraniane me kapacitet për të transportuar 2 milionë fuçi nafte. Para luftës, rreth 140 anije kalonin zakonisht çdo ditë, përfshirë cisterna që transportonin 20 milionë fuçi.
Ndërprerja e furnizimeve me energji ka nxitur inflacionin dhe ka ngadalësuar ekonominë globale, me pasoja që pritet të zgjasin për muaj edhe nëse negociatorët arrijnë të rihapin ngushticën, shkruan Reuters.
Të dhënat mujore të inflacionit në SHBA të publikuara të premten, të parat që tregojnë ndikimin e luftës, treguan se çmimet e konsumit u rritën me 0.9% në mars, norma më e shpejtë që nga goditja inflacioniste e mesit të vitit 2022 që dobësoi mbështetjen për paraardhësin e Trump, Joe Biden.
