Sistemi i ri i Hyrje-Daljeve (EES) do të zbatohet plotësisht duke nisur nga 10 prilli dhe pritet të modernizojë ndjeshëm sistemet e kontrollit në BE, edhe pse në fillim mund të shoqërohet me disa vështirësi.
Sistemi i Hyrje-Daljeve i Bashkimit Europian (EES), i cili nisi të zbatohej gradualisht më 12 tetor të vitit të kaluar në 29 vende europiane, do të jetë plotësisht funksional nga 10 prilli 2026.
Kjo do të thotë se vulat në pasaportë do të zëvendësohen me regjistrimin dixhital të hyrjeve dhe daljeve, si edhe të refuzimeve të hyrjes për udhëtarët jo-BE që qëndrojnë për periudha të shkurtra.
Gjithashtu do të regjistrohen të dhëna biometrike, si fotografia e fytyrës dhe shenjat e gishtave, së bashku me të dhënat personale nga dokumenti i udhëtimit që përdoret.
Ky sistem i ri është vendosur për të modernizuar sigurinë kufitare dhe sistemet e emigracionit të BE-së, si edhe për të ulur krimin dhe mashtrimet, ndërsa ndihmon në identifikimin e rreziqeve për sigurinë.
Sipas Komisionit Europian, që nga nisja e zbatimit, më shumë se 24 mijë persona janë refuzuar në hyrje për arsye si dokumente të skaduara, dokumente të falsifikuara ose pamundësi për të justifikuar plotësisht arsyen e vizitës. Po ashtu, mbi 600 persona janë identifikuar si rrezik për sigurinë në Europë.
Nëse po planifikoni një pushim në Europë gjatë muajve të ardhshëm, ja çfarë duhet të dini.
Kujt i zbatohet EES dhe kush përjashtohet?
EES zbatohet për shtetasit jo-BE dhe jo-Schengen që udhëtojnë drejt vendeve të zonës Schengen ose BE-së për qëndrime të shkurtra deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore.
Këtu përfshihen edhe shtetasit britanikë, si dhe udhëtarët që nuk kanë nevojë për vizë, pavarësisht nëse udhëtojnë për turizëm apo për biznes. Sistemi zbatohet edhe për personat që kanë pronë në BE, por nuk kanë leje qëndrimi.
Megjithatë, Irlanda dhe Qiproja përjashtohen nga përdorimi i EES, që do të thotë se ato do të vazhdojnë me kontrollin manual të pasaportave.
Edhe disa kategori personash të tjerë janë të përjashtuar nga EES.
Këtu përfshihen shtetasit e vendeve anëtare të BE-së dhe të zonës Schengen, si edhe personat që kanë viza afatgjata ose leje qëndrimi nga këto vende, përfshirë edhe shtetasit jo-BE.
Po ashtu, përjashtohen edhe familjarët e shtetasve të BE-së që kanë kartë qëndrimi të lëshuar nga një prej këtyre vendeve, si dhe banorët lokalë me leje të vlefshme të trafikut kufitar lokal.
Të përjashtuar janë edhe anëtarët e ekuipazhit të trenave dhe avionëve në udhëtime ndërkombëtare, si dhe personeli ushtarak dhe familjarët e tyre kur udhëtojnë për misione në kuadër të Partneritetit për Paqe ose NATO-s.
Mund të ketë gjithashtu disa përjashtime edhe për udhëtimet ditore me kroçera që nisin dhe përfundojnë jashtë zonës Schengen.
Shtetasit e Andorrës, San Marinos, Vatikanit dhe Monakos gjithashtu nuk do t’i nënshtrohen EES.
A do të ketë vonesa në aeroporte për shkak të EES?
Ka shumë gjasa që në muajt e parë pas hyrjes së plotë në fuqi të EES të ketë vonesa të ndjeshme në aeroporte, edhe pse BE-ja ka premtuar njëfarë fleksibiliteti për të shmangur radhët e gjata gjatë sezonit veror.
“Koha e pritjes po arrin rregullisht deri në dy orë në oraret me fluks më të lartë, ndërsa disa aeroporte kanë raportuar radhë edhe më të gjata,” thanë në një deklaratë të përbashkët shoqata e aeroporteve ACI Europe dhe Airlines for Europe (A4E).
Një nga arsyet kryesore të këtyre vonesave është se të gjithë pasagjerët nga vendet e treta duhet të regjistrohen në EES që prej 31 marsit.
Më parë, autoritetet kufitare mund ta pezullonin pjesërisht ose plotësisht zbatimin e procedurave të EES gjatë periudhave me fluks të lartë udhëtarësh. Por kjo nuk do të jetë më e mundur pas 10 prillit.
Kjo do të thotë se udhëtarët ka shumë të ngjarë të duhet të shkojnë në aeroport rreth një orë e gjysmë deri në dy orë më herët nga sa do të shkonin zakonisht, për të llogaritur vonesat shtesë që lidhen me EES pas 10 prillit.
Megjithatë, në afat të mesëm këto vonesa pritet të zbuten, sapo procedurat e EES të bëhen më të shpejta dhe më të rrjedhshme.
Ndërkohë, shoqatat e aeroporteve dhe linjave ajrore po vazhdojnë t’i kërkojnë Komisionit Europian që t’u lejojë autoriteteve kufitare të kenë të drejtën ta pezullojnë pjesërisht ose plotësisht EES kur është e nevojshme, gjatë gjithë sezonit veror të vitit 2026.
A duhet pasaportë biometrike për EES?
Pasaporta biometrike nuk është detyrimisht e nevojshme për EES. Ajo kërkohet vetëm për të përdorur kioskat vetëshërbyese, që e bëjnë regjistrimin dhe hyrjen më të shpejtë.
Mbajtësit e pasaportave standarde duhet të kalojnë te sportelet me personel për regjistrimin fillestar dhe të japin një fotografi dhe shenjat e gishtave.
Këto të dhëna do të ruhen për tre vjet, duke i bërë kontrollimet e ardhshme dukshëm më të shpejta. Udhëtarëve që refuzojnë të japin të dhënat biometrike do t’u refuzohet automatikisht hyrja.
Fëmijët nën 12 vjeç nuk kanë nevojë të japin shenjat e gishtave, por gjithsesi duhet t’u bëhet një foto.
A duhet të regjistrohem paraprakisht për EES?
Jo, nuk është e nevojshme të regjistroheni paraprakisht për EES, pasi regjistrimi bëhet në kufi, në momentin kur mbërrini në një vend të BE-së.
Procesi i regjistrimit varet nga fakti nëse keni pasaportë biometrike apo pasaportë standarde, siç u shpjegua më sipër.
Megjithatë, ekziston edhe një mundësi tjetër për udhëtarët që duan një procedurë më të shpejtë.
Aplikacioni zyrtar i BE-së “Travel to Europe”, i krijuar posaçërisht për sistemin EES, u jep mundësi udhëtarëve nga vendet e treta të pararegjistrojnë foton biometrike dhe të dhënat e pasaportës deri në 72 orë para mbërritjes, me qëllim përshpejtimin e kontrollit kufitar.
Megjithatë, ky aplikacion nuk e zëvendëson intervistën e detyrueshme me autoritetet kufitare.
Aktualisht, ai është i disponueshëm vetëm në disa vende, si Portugalia dhe Suedia, por ka plane që të zgjerohet më tej në të gjithë BE-në.
Aplikacioni mund të shkarkohet në Google Play ose në Apple App Store, dhe përdoruesit duhet të plotësojnë një pyetësor hyrës dhe të bëjnë një selfie për të konfirmuar identitetin e tyre./ Euronews
VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e Monitor
