Shtetet e Bashkuara do largohen nga Irani “shumë shpejt” dhe mund të rikthehen për goditje të shpejta nëse është e nevojshme, tha presidenti Donald Trump për Reuters të mërkurën, disa orë përpara një fjalimi që ai pritet të mbajë në orarin kryesor televiziv për luftën.
Me konfliktin që ka hyrë në javën e pestë dhe Trump nën presion për të gjetur një rrugëdalje mes rritjes së çmimeve të karburantit, presidenti caktoi një fjalim në orën 21:00 sipas kohës lindore të SHBA për të diskutuar hapat e ardhshëm. Fjalimi do të përmbyllë një ditë që nisi me një vizitë historike të Trump në Gjykata Supreme e SHBA.
Në një intervistë telefonike për Reuters, Trump tha se një element i fjalimit të tij do të jetë shprehja e pakënaqësisë ndaj NATO për atë që ai e konsideron mungesë mbështetjeje për objektivat amerikane në Iran.
Përçarja transatlantike gjatë mandatit të dytë të Trump u thellua pasi aleatët evropianë refuzuan kërkesën e tij për të ndihmuar në garantimin e kalimit të sigurt të transportit të naftës përmes Ngushtica e Hormuzit.
Ai tha se po e konsideron “absolutisht” mundësinë e tërheqjes së SHBA nga NATO, një organizatë traktati e ratifikuar nga Senati amerikan në vitin 1949. Trump edhe më parë ka kërcënuar me largim dhe ka ushtruar presion mbi anëtarët e NATO-s që të rrisin shpenzimet për mbrojtjen.
“Ata nuk kanë qenë miq kur kemi pasur nevojë,” tha Trump. “Ne nuk u kemi kërkuar shumë… është një rrugë njëkahëshe.”
Trump dhe zyrtarët e tij të lartë kanë dhënë afate të ndryshme për përfundimin e luftës. Ai tha të martën se SHBA mund ta përfundojë fushatën ushtarake kundër Iranit brenda dy deri tre javësh.
Në intervistën për Reuters, ai nuk dha një afat të saktë.
“Nuk mund t’ju them saktësisht… do të dalim shumë shpejt,” tha ai, duke shtuar se pas largimit, SHBA mund të kthehen për të kryer “goditje të shpejta” ndaj objektivave iraniane sipas nevojës.
“Kemi ndryshim regjimi”
Lufta është përhapur në të gjithë Lindjen e Mesme, duke shkaktuar mijëra viktima dhe duke rritur ndjeshëm çmimet e energjisë, gjë që ka nxitur frikë për inflacion global.
Dy të tretat e amerikanëve besojnë se SHBA duhet të përfundojë shpejt përfshirjen në luftën me Iranin, edhe nëse kjo nënkupton mosarritjen e objektivave të administratës Trump, sipas një sondazhi Reuters/Ipsos të realizuar nga e premtja në të dielën.
Trump tha se shpresonte për një marrëveshje me Iranin pas valës së parë të sulmeve ajrore që vrau udhëheqësin suprem Ali Khamenei. Edhe një numër figurash të tjera të larta iraniane janë vrarë.
Mojtaba Khamenei ka zëvendësuar babanë e tij si udhëheqës suprem; SHBA ka deklaruar se beson se ai është plagosur dhe ka gjasa të jetë i shpërfytyruar. Presidenti dhe ministri i jashtëm i vendit mbeten të njëjtët si para konfliktit.
Trump tha se udhëheqja e Iranit tani përbëhet nga “njerëz krejtësisht të ndryshëm”.
“Nuk kisha nevojë për ndryshim regjimi, por e morëm për shkak të viktimave të luftës. E morëm. Pra kemi ndryshim regjimi dhe gjëja e madhe është që ata nuk do të kenë armë bërthamore,” tha Trump, duke shtuar: “As nuk duan një të tillë.”
Shtëpia e Bardhë ka deklaruar se negociatat në prapaskenë me Iranin po vazhdojnë, gjë që Teherani e mohon. Një burim tha se zëvendëspresidenti JD Vance po komunikonte me ndërmjetës nga Pakistan për konfliktin deri të martën.
Me udhëzim të Trump, Vance sinjalizoi privatisht se presidenti është i hapur për një armëpushim për sa kohë plotësohen disa kërkesa amerikane, tha burimi për Reuters.
“Kemi pasur një ndryshim të plotë regjimi,” tha Trump. “Po përballem me një mundësi shumë të mirë që të arrijmë marrëveshje sepse ata nuk duan të bombardohen më.”
Armët bërthamore
Trump ka thënë se një objektiv kryesor i nisjes së luftës ishte parandalimi i Iranit nga zhvillimi i një arme bërthamore.
Pothuajse gjysma e uraniumit të pasuruar të Iranit deri në 60% pastërti — një hap i vogël nga niveli për armë — ishte ruajtur në një kompleks tunelesh në Isfahan dhe ka gjasa të jetë ende aty, tha më herët këtë muaj drejtori i mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së, Rafael Grossi.
Ky kompleks tunelesh është i vetmi objektiv që duket se nuk është dëmtuar rëndë gjatë sulmeve të qershorit ndaj objekteve bërthamore iraniane nga Izraeli dhe SHBA.
Megjithatë, Trump tha se objektivi për të parandaluar një armë bërthamore është arritur.
Për uraniumin e pasuruar, Trump tha: “Është aq thellë nën tokë sa nuk më intereson.”
“Ne do ta monitorojmë gjithmonë me satelit,” shtoi ai.
Ai tha se Irani tani është “i paaftë” për të zhvilluar një armë.
Irani prej kohësh ka mohuar se synon të zhvillojë armë bërthamore dhe thotë se programi i tij bërthamor është paqësor.
IAEA vlerëson se kur Izraeli nisi sulmet e para në qershor, Irani kishte 440.9 kg uranium të pasuruar në nivel 60%. Nëse pasurohet më tej, kjo sasi do të mjaftonte për material shpërthyes për rreth 10 armë bërthamore, sipas standardeve të IAEA, shkruan Reuters.
