Irani ka të ngjarë të fitojë më shumë se 140 milionë dollarë në ditë nga shitja e naftës, ndërkohë që çmimet rriten dhe SHBA-ja po mbyll sytë ndaj dërgesave të tij për të shmangur destabilizimin e mëtejshëm të tregjeve të naftës bruto, të cilat janë tronditur nga konflikti.
Të paktën 13 supertankerë janë ngarkuar me naftë bruto në terminalin kryesor të eksportit të vendit në ishullin Kharg që kur SHBA dhe Izraeli nisën sulmet mbi vendin në fund të muajit të kaluar, sipas analistëve që gjurmojnë dërgesat iraniane përmes imazheve satelitore.
Rreth 24 milionë fuçi naftë iraniane kanë kaluar përmes Ngushticës së Hormuzit gjatë kësaj periudhe, sipas firmës së të dhënave Kpler. Irani efektivisht e ka mbyllur rrugën ujore — përmes së cilës normalisht transportohet rreth 20 për qind e naftës botërore dhe gazit natyror të lëngshëm — për të gjithë lundrimet e tjera duke qëlluar mbi tankerët në Gji.
Ndërprerja ka ndihmuar në rritjen e çmimit të naftës mbi 100 dollarë për fuçi, pasi vendet e tjera të Lindjes së Mesme kanë kufizuar në mënyrë dramatike prodhimin e tyre të naftës dhe gazit sepse nuk kanë asnjë mënyrë për të eksportuar ose ruajtur naftën bruto. Çmimet e naftës janë politikisht të ndjeshme në SHBA, ku kostot në pompë rëndojnë shumë mbi votuesit përpara zgjedhjeve afatmesme të këtij viti.
Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, tha të hënën se Uashingtoni ishte i përgatitur të toleronte shitjet iraniane, pavarësisht sanksioneve ekzistuese të SHBA-së. “Anijet iraniane kanë dalë tashmë dhe ne e kemi lejuar këtë të ndodhë për të furnizuar pjesën tjetër të botës,” i tha ai CNBC.
Irani po lejonte gjithashtu gjithnjë e më shumë anijet indiane dhe potencialisht kineze të kalonin përmes Ngushticës. “Ne mendojmë se do të ketë një hapje natyrale që iranianët po lejojnë dhe për momentin jemi mirë me këtë. Ne duam që bota të jetë e mirëfurnizuar,” shtoi Bessent.
SHBA-ja ka hequr gjithashtu sanksionet e saj ndaj naftës ruse në përpjekje për të qetësuar tregjet, një lëvizje që mund të çojë në më shumë konkurrencë për naftën iraniane me rafineritë kineze.
Komentet e Bessent erdhën pavarësisht presionit në rritje në Uashington që SHBA-ja të ndërpresë të ardhurat e Teheranit nga nafta. “Nëse vazhdojmë të ngjitemi në këtë shkallë eskalimi, një lëvizje për të kufizuar eksportet iraniane të naftës ka të ngjarë të fitojë më shumë vëmendje në Zyrën Ovale,” tha Helima Croft në RBC Capital.
SHBA-ja tha se kishte goditur më shumë se 90 objektiva në ishullin Kharg të shtunën, duke përfshirë magazina të minave detare, por la të paprekur infrastrukturën e saj të naftës. Megjithatë, disa “skifterë” (hawks) në Uashington kanë filluar të shtyjnë që ajo të marrë nën kontroll ishullin në një përpjekje për të rifituar avantazhin (leverage) ndaj Iranit.
Michael Doran në Institutin Hudson tha se Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, “do të dëshironte shumë të konfiskonte ishullin Kharg. Marrja e tij do të ishte mënyra e përsosur për të fituar një avantazh të qëndrueshëm.”
Por dërgimi i ushtarëve për të marrë kontrollin e objektit ishte plot rrezik, tha Doran. “Marinsat amerikanë në ishullin Kharg do të ishin ‘shënjestra të lehta’ (sitting ducks) përballë raketave iraniane,” tha ai, duke shtuar se SHBA-ja do ta miratonte një lëvizje të tillë vetëm nëse do të mund të neutralizonte dronët dhe raketat e Teheranit dhe të shtynte trupat iraniane nga bregdeti.
Ndërsa anijet që mbajnë naftë bruto iraniane zakonisht maskojnë udhëtimet e tyre për të shmangur sanksionet e SHBA-së, analistët janë në gjendje t’i gjurmojnë ato përmes imazheve satelitore dhe të vlerësojnë se sa naftë po eksportohet bazuar në madhësinë e tyre.
Përpara konfliktit, Irani përshpejtoi eksportet e tij të naftës, duke dërguar afërsisht 4 milionë fuçi në ditë në një moment, në përpjekje për të nxjerrë naftën bruto jashtë Gjirit.
Që kur filloi konflikti, Teherani ka ngarkuar rreth 1.5 deri në 1.6 milionë fuçi çdo ditë në tankerë, thanë analistët në Kpler dhe Vortexa, një tjetër kompani e të dhënave të energjisë. Ky vëllim nafte, duke supozuar një zbritje (discount) prej 10 dollarësh ndaj çmimit të naftës Brent për shkak të sanksioneve të SHBA-së, përfaqëson rreth 140 milionë dollarë të ardhura në ditë.
“Kjo është në përputhje me mesataret që kemi parë gjatë vitit të kaluar,” tha Jashan Prema në Kpler, duke shtuar se shumica e anijeve që përdor Irani janë supertankerë që mbajnë deri në 2 milionë fuçi naftë.
Edhe pasi SHBA-ja bombardoi Kharg-un, biznesi ka vazhduar si zakonisht, tha Prema. “Ka qenë mjaft i qëndrueshëm, nuk kemi parë ndonjë ndryshim të madh.”
Claire Jungman, një analiste në Vortexa, tha se shtatë nga 13 tankerët që Irani ngarkoi ishin pjesë e të ashtuquajturës flotë hije (shadow fleet), një grup mjetesh lundruese që lëvizin naftë nën sanksione duke fshehur udhëtimet e tyre dhe pa sigurime perëndimore.
Megjithatë, ajo vuri re se kohët e fundit më shumë anije në pronësi të kompanisë kombëtare të naftës të Iranit janë ngarkuar në ishullin Kharg, ndoshta një shenjë se tankerët e flotës hije hezitojnë të rrezikojnë të sulmohen nga SHBA-ja gjatë mbushjes në terminal.
Jungman priste që tregtia të vazhdonte. “Është e rëndësishme të mbani mend se këto biznese janë shumë të mësuara me marrjen e rreziqeve. Kjo është në thelb ajo për të cilën u ndërtua kjo flotë,” tha ajo.
Më shumë se 90 për qind e eksporteve të naftës së Iranit shkojnë në Kinë, shpesh në rafineri të vogla të pavarura që blejnë naftën bruto pavarësisht sanksioneve për shkak të skontos së saj të madhe.
Por me çmimet e naftës bruto që rriten që kur filloi konflikti, të ardhurat e Iranit kanë të ngjarë të rriten ndjeshëm. Të hënën, Brent po tregtohej pak mbi 101 dollarë për fuçi në Londër, shkruan FT.
